docere

docēre [CL] 1 to teach, inform (w. person taught in acc. or unspec.); b (w. scholam); c (w. indir. qu. or acc. & inf.); d (w. abstr. subj.); e (w. de); f (absol.). videamus quid Dominus ‥ ad ‥ sacerdotes ‥ non bene populum ‥ ~entes ‥ loquatur Gildas EB 76; Hēlēna docens regem sermone futura Aldh. VirgV 613; ea que ad fidem ‥ pertinent et verbo cunctos ~ebat et opere Bede HE III 26; cum ‥ corda hominum ea quae nec per se nec per aliam creaturam sciunt ~entur Anselm (Orig. Pecc. 11) II 153; sunt quedam verba transitiva que regunt accusativum virtute cause sine apposicione preposicionis simul cum accusativo transitivo, ut ‘~eo te grammaticam’ Ps.-Gros. Gram. 64; 1431 ita quod nulle sciencie prohibite ~eantur StatOx 236.  b 1504 scolam cantationis ~ebit dietim, pueros inibi in cantu Gregoriano ‥ erudiendo Reg. Glasg. 509.  c vis ‥ ~eam te quomodo cureris? Bede HE III 12; quidam [tumorem] abscidendum esse ~ebant Ib. IV 30 p. 279; ~tus ab eodem qualiter petitionem facere debeat Lanfr. Const. 168; R. Cant. Malch. II 376 (v. cura 2a); 1219 (v. documentum 2a); angelus ‥ docet qualiter / fetari debeat Walt. Wimb. Carm. 102; ~ens [ME: teacheð] quomodo homo debeat in exterioribus conversari AncrR 5; s1381 (v. curare 5d).  d Aldh. VirgV 132 (v. duplus 1a); quibus et qualiter sit miserendum, eum [judicem] ~eant merita vel demerita personarum Bracton 107b; 1410 (v. confluentia d).  e s1324 citavit papa ducem Bavarie, in imperatorem electum, ut ‥ veniret ad curiam et de eleccione et de jure suo ~eret [v. l. diceret] Ad. Mur. Chr. 42.  f ut ecclesiastica ~et historia Bede HE III 25 p. 186; qui dedit prava consilia ‥ vel qui prave ~uit Hales Sent. IV 260; verbum caro factum est, angelo docente Ledrede Carm. 59. 5. 2 to teach (how), instruct: a (w. inf.); b (w. ad & gd. or gdv.). c (w. ad) to show the way (to). a barbara qui docuit doctrinis agmina sacris / credere Aldh. CE 4. 8. 3; ~uit eos piscando victum quaerere Bede HE IV 13; ut ~eas [AS: þu tæce] nos loqui Latialiter recte Ælf. Coll. 89; suum [fratris ad suscipiendos hospites deputati] est ‥ ~ere eos [novicios] priorem petitionem facere Lanfr. Const. 154; c1180 qui de se amplius quam oportuit confidebat, ~etur in se humiliari A. Tewk. Ep. 5; sic olim dominus vigil in verbere, / doctus conterere doctusque tundere Walt. Wimb. Carm. 35; Bacon IX 88 (v. curativus a); non ~et determinare utrum ‥ Kilwardby OS 507.  b 1284 (v. 1 copare b); 1396 [Christus] ~uit homines ad diligendum inimicos ‥ et non ad occidendum eos Conc. III 222b.  c 1219 cognoscens se esse latronem, appellat Walterum ‥ de societate, sc. quod ipse ‥ ~uit eum ad domum ‥ Hugonis ‥ et dixit quod ibi potuit lucrari CurR VIII 180. 3 to teach (w. dependent cl. and dat. of person). quemadmodum vestimenta pontificalia sacerdotibus ‥ ornamenta quoque fieri famulo tuo Moysi per xl dies ~uisti Egb. Pont. 43; quantum differtur terre promotio sancte / hereticis claudis carmina clauda docent Garl. Tri. Eccl. 6. 4 (p. ppl.) learned, skilled. b (as sb. n. pl.) things taught, doctrines. sacerdotes habet Britannia ‥ in flexibus mundialium negotiorum mendacibus ~tissimos Gildas EB 66; doctus in horrenda sceleratorum arte magorum Aldh. VirgV 1855; multis ~tioribus viris praesentibus Bede HE IV 22 p. 260; [aquila] in stipulam docto dirigit ore facem Walt. Angl. Fab. 13. 6; nostrorum ~tissimus poetarum [Virgilius] J. Sal. Met. 858A; ab omni pagina quam bajulaverit recedit ~tior Map NC III 3 f. 41; hominem ‥ in dolis ~tum, in dissimulatione ~tissimum Devizes 42v; noster doctor, doctior inter doctiores,/ est inter discipulos mitis mitiores Garl. PP 190. 1273.  b est pietatis opus indoctos docta docere, / ut vigilent docte doctis mentes adhibere D. Bec. 83.