doceo
doceo, to cause to know, make aware, teach, instruct, inform, show, prove, convince, tell
while the teachers teach, they learn
these things were told by the messengers
- I In gen., with double acc. of person and thing: pejor magister te istaec docuit ... illa, quae te docui, Plaut. Bacch. 1, 2, 55 (163): hunc hominem cursuram, id. Trin. 4, 3, 9 (1016): aliquem artem, Cic. de Or. 2, 54: aliquem litteras, id. Pis. 30: aliquem ejusmodi rem, id. Quint. 25, 79: pueros elementa, Hor. Ep. 1, 20, 17 et saep.—Pass., with acc. rei: is reliqua frustra docetur, Quint. 4, 2, 90; 1, 5, 11; 3, 8, 70; 6, 2, 3; Hor. C. 3, 6, 21; id. S. 1, 6, 76 et saep.; cf.: doctus dogmam, Laber. ap. Prisc. p. 679 fin. P.; and: doctus militiam, Sall. H. Fragm. 1, 40, p. 224 ed. Gerl.—With inf.: docemur auctoritate domitas habere libidines, Cic. de Or. 1, 43, 194; 1, 57, 244; id. Fin. 2, 5, 15: docemur disputare, non vivere (= discimus), Sen. Ep. 95, 13: equi variare gyros docentur, Tac. G. 6; Sall. J. 85, 33; Nep. Epam. 2, 1; Liv. 21, 3, 6.—With acc. pers. and inf.: ut doceam Rullum posthac in iis saltem tacere rebus, in quibus, etc., Cic. Agr. 3, 2; so id. Phil. 2, 4, 8; Hor. S. 1, 1, 91; id. Ep. 1, 14, 30 al.; cf. ellipt. with abl. of instrument: Socratem fidibus (sc. canere), Cic. Fam. 9, 22, 3: aliquem docendum curare equo, armisque, Liv. 29, 1, 8; Zumpt, § 391 fin.—With acc. pers. and de, to instruct or inform one of: de ejus injuriis judices docere, Cic. Verr. 2, 4, 51: aliquem de aliqua re, id. Rosc. Am. 9, 26; 44, 127; id. de Or. 2, 24, 102; Sall. J. 13, 3 al. —With acc. pers. and rel. clause: doceant eum, qui vir Sex. Roscius fuerit, Cic. Rosc. Am. 9, 25; id. Att. 8, 2, 2; id. Fam. 3, 6, 5; 5, 3; Quint. 6, 1, 20 al.—With acc. pers.: studiosos discendi erudiunt atque docent, Cic. Off. 1, 44, 156; id. Div. 2, 2; id. de Sen. 9, 29; Quint. 2, 5, 13; Hor. S. 2, 2, 50; id. Ep. 1, 13, 1 et saep.—With acc. rei: coepit studiose omnia Docere, educare, ita uti si esset filia, Ter. Eun. 117; so, aliquid, Caes. B. G. 5, 42 fin.; Quint. 7, 10, 10; 9, 4, 137; Hor. A. P. 306 et saep.; cf. also: quod de lacu Albano docuisset, Liv. 5, 15; so with two acc., Caes. B. G. 7, 10, 3; Cic. Clu. 70, 198.—With acc. and inf.: docui per litteras, id nec opus esse nec fieri posse, Cic. Att. 16, 8; Caes. B. G. 5, 1, 7; 5, 28, 4; Quint. 1, 5, 43; Hor. S. 2, 3, 63 et saep.—Absol.: cum doceo et explano, Cic. de Or. 2, 19, 82; id. Or. 42, 143; Quint. 3, 4, 15; 3, 5, 2 et saep.; cf. also: Tyrannio docet apud me, Cic. Q. Fr. 2, 4 fin.
- II In partic.: fabulam, like the Gr. διδάσκειν, qs. to teach a play to the actors, to rehearse; hence, to produce, exhibit on the stage: minor fuit aliquanto is, qui primus fabulam dedit, quam ii, qui multas docuerant (Plautus et Naevius), Cic. Brut. 18, 73; id. Tusc. 4, 29, 63; Hor. A. P. 288; Gell. 17, 21, 42.
- —Hence, doctus, a, um, P. a., learned, skilled, versed, experienced in any thing (cf.: litteratus, eruditus, peritus, gnarus, scitus).—Absol.: doctus vir et Graecis litteris eruditus, Cic. Brut. 30, 114; cf. id. de Or. 1, 22, 102; 2, 74, 299: adolescentes humanissimi et doctissimi, id. Cael. 10, 24.—With ex: fuit enim doctus ex disciplina Stoicorum, Cic. Brut. 25.—With abl.: docti et Graecis litteris et Latinis, Cic. Brut. 46; 45 fin.; Sall. C. 25, 2; Mart. 10, 76. —With adv.: nec minus Graece quam Latine doctus, Suet. Gram. 7.—With gen.: fandi doctissima Cymodocea, Verg. A. 10, 225: legum atque morum populi Romani jurisque civilis, Gell. 13, 12, 1: sagittarum, Aur. Vict. Epit. 11: artis lanificae, Claud. in Eutr. 2, 381.—With acc.: (Maecenas) docte sermones utriusque linguae, Hor. C. 3, 8, 5: dulces modos (with citharae sciens), id. ib. 3, 9, 10: omnia, Stat. Th. 2, 692: litteras, Gell. 19, 9, 7.—With inf.: doctus sagittas tendere Sericas, Hor. C. 1, 29, 9; 3, 6, 38; 4, 13, 7; id. Carm. Sec. 75 et saep.—With ad or in: ad delinquendum doctior, Ov. Tr. 2, 256: in parum fausto carmine docta fui, id. H. 21, 182: Sapphica puella Musa doctior, more skilled in song, Cat. 35, 17: docta puella, Prop. 1, 7, 11; 2, 11, 6 (3, 2, 6 M.); 2, 13, 11 (3, 4, 11 M.).—Esp. as epithet of Catullus by other poets, Tib. 3, 6, 41; Ov. Am. 3, 9, 62: Verona docti syllabas amat vatis, Mart. 1, 61, 1; Ov. A. A. 2, 181.—As subst.: doctus, the man of skill.—Prov.: doctus in se semper divitias habet, Phaedr. 4, 21, 1; but class. only in plur.: doctī, ōrum, m., the learned: doctorum est ista consuetudo, Cic. Lael. 5, 17 et saep.—
- 2 Of things as subjects: frontes, Hor. C. 1, 1, 29: tibia, Prop. 2, 30, 16 (3, 28, 16 M.): carmina, Tib. 2, 3, 20; cf. vox, Ov. P. 2, 5, 52: voces Pythagoreorum, Cic. Tusc. 4, 1, 2: sermo, Plin. Ep. 7, 25, 3: prece, Hor. Ep. 2, 1, 135: manus artificis, Tib. 1, 8, 12; cf. id. 2, 1, 70; Ov. F. 3, 832; 6, 792: falx, Prop. 2, 19, 12 (3, 12, 12 M.) et saep.—
- B In Plaut. and Ter., knowing, cunning, shrewd, subtle: malum, callidum, doctum, Plaut. Ps. 2, 4, 35 (728); id. Bacch. 4, 4, 43 (682); id. Most. 1, 3, 122 (278); 5, 1, 24 (1064) et saep.; Ter. Hec. 203; id. Eun. 791; cf. also, dolus, Plaut. Mil. 2, 1, 69 (147); id. Ps. 1, 5, 70 (484) al.—docte, adv.
- 1 Learnedly, skilfully (very rare; not in Cic.).— Comp., Hor. Ep. 2, 1, 33; Mart. 7, 46.—Sup., Sall. J. 95, 3.—
- 2 Cunningly, shrewdly, cleverly: docte et sapienter dicis, Plaut. Ep. 3, 3, 23 (404): docte tibi illam perdoctam dabo, id. Mil. 2, 2, 103 (258); id. Bacch. 4, 4, 43 (682): docte sapere, id. Mil. 3, 1, 162 (757); id. Most. 5, 1, 21 (1061) et saep.—Comp., Plaut. Mil. 4, 2, 99 (1089).
- 1. leren, onderrichten, onderwijzen (iem.: acc.; iets of in iets: acc.; abl.; de; m. inf.; aci.; afh. vr.; adv.) [discipulos; ius civile; puerum elementa, litteras; alqm fidibus in het snarenspel; alqm equo armisque in paardrijden en vechten; alqm Graece (vul aan: loqui)];
- 2. tonen, uiteenzetten;
- 3. in kennis stellen, onderrichten (iem.: acc.; van, in: acc.; de) [alqm causam voorleggen; iudices de eius iniuriis];
- 4. (een toneelstuk) instuderen, opvoeren [fabulam];
- 5. lesgeven [mercede].
敎。示。使 知。— eum musicam 敎其音樂。— de adventu suo 使知己已至。— equo 敎騎馬。 — fidibus 敎彈絃。qui te tanta mercede nihil sapere docuit 卽彼受如是朿修無所訓汝。
Suggest a Translation
See an image
- DIC-, to cause to know, make aware, teach, instruct, inform, show, prove, convince, tell: studiosos discendi: ut docui te, H.: omnia, T.: falces, quas captivi docuerant, facere, had shown(how to make), Cs.: Munus et officium, H.: populos urbemque, describes, V.: quod de lacu Albano docuisset, L.: te litteras: me hanc causam: pueros elementa, H.: Motūs doceri, H.: puerum Romam portare docendum Artīs, H.: Rullum tacere: asellum currere, H.: Socratem fidibus (sc. canere): alqm docendum curare armis, L.: resonare Amaryllida Silvas, V.: docemur domitas habere libidines: equi variare gyros docentur, Ta.: Graece loqui docendus: qui doceant, nihil factum, etc., Cs.: similem (errorum) cunctum insanire, H.: de his rebus doceri: senatum de caede fratris, S.: eum, qui vir Roscius fuerit: vos quem ad modum acta defenderet.—Poet.: docuit post exitus ingens, proved(the truth of the omen), V.—Of a play, to teach, rehearse, produce, exhibit: multas (fabulas): praetextas, H.—To be a teacher, give instruction: apud alqm: mercede.
-
…ad se adduci iussit. Quae omnia ab his diligenter ad diem facta sunt. Ipse Diviciacum Haeduum magnopere cohortatus docet quanto opere rei publicae communisque salutis intersit manus hostium distineri, ne cum tanta multitudine uno tempore confligendum sit .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…atque usus militum, quod superioribus proeliis exercitati quid fieri oporteret non minus commode ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere nisi munitis castris vetuerat. Hi propter propinquitatem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia consecutum. Docebat etiam quam veteres quamque iustae causae necessitudinis ipsis cum Haeduis intercederent, quae senatus consulta quotiens quamque honorifica in eos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quod amicus, quod munera amplissime missa ; quam rem et paucis contigisse et pro magnis hominum officiis consuesse tribui docebat ; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac liberalitate sua ac senatus ea praemia…
Julius Caesar, Gallic War
-
…hoc addebat, e praedonibus Unde emerat se audisse abreptam e Sunio. Mater ubi accepit, coepit studiose omnia Docere, educare ita uti si esset filia. Sororem plerique esse credebant meam. Ego cum illo quicum tum uno…
Terence, Eunuchus
-
…primo singulos appellare, hortari alios, alios temptare ; opes suas, inparatam rem publicam, magna praemia coniurationis docere. Ubi satis explorata sunt, quae voluit, in unum omnis convocat, quibus maxuma necessitudo et plurumum audaciae…
Sallust, Catilina
-
…contactum nullis ante cupidinibus. tum mihi constantis deiecit lumina fastus et caput impositis pressit Amor pedibus, donec me docuit castas odisse puellas improbus, et nullo vivere consilio. et mihi iam toto furor hic non deficit anno ,…
Propertius, Elegies
-
…silentia rupit Ille quidem poenas, curam hanc dimittite, solvit. Quod tamen admissum, quae sit vindicta, docebo. Contigerat nostras infamia temporis aures ; quam cupiens falsam summo delabor Olympo et deus humana lustro sub imagine terras…
Ovid, Metamorphoses
-
…inferni ianua regis dicitur, et tenebrosa palus Acheronte refuso, ire ad conspectum cari genitoris et ora contingat ; doceas iter et sacra ostia pandas. Illum ego per flammas et mille sequentia tela eripui his umeris, medioque ex…
Vergil, Aeneid
-
…solebas meas esse aliquid putare nugas, iam tum cum ausus es unus Italorum omne aevum tribus explicare chartis, doctis, Iuppiter, et laboriosis quare habe tibi quidquid hoc libelli qualecumque, quod, o patrona virgo, plus…
Catullus, Carmina