Logeion | donum

timeo Danaos et dona ferentes
I fear the Greeks, even bearing gifts

dōnum, ī, n.: a gift, present, 1.652; reward, prize, 5.266; sacrifice, offering, 3.301; 4.63; bounty, blessing, 2.269. (dō)

dōnum, i, n. [do], a gift, present.

I In gen., Plaut. Am. prol. 138 sq.; id. Most. 1, 3, 27 (183) sq.; id. Mil. 4, 2, 26 (1016); Cic. Clu. 9 fin.; id. Tusc. 5, 7, 20; id. Lael. 15, 55 et saep.: dona mittunt et munera, Plaut. Mil. 3, 1, 121 (716); so with munus (usu. dona muneraque, = bribery), id. Cist. 1, 1, 95 (95); Cic. Clu. 24, 66; id. Arch. 8, 18; id. de Or. 2, 71; id. de Sen. 12, 40; Dig. 38, 1, 7 al.—
II In partic.
- A A present brought to a deity, a votive offering, sacrifice, Plaut. Rud. prol. 23; Lucr. 4, 1237; 6, 752; Cic. Rep. 2, 24 fin.; Liv. 2, 23; 5, 25; Verg. A. 3, 439 et saep.; cf. turea, offerings of incense, Verg. A. 6, 225.—
- B Ultima or suprema dona, the last honors, funeral rites, obsequies, Ov. H. 7, 192; Val. Fl. 2, 471; Sen. Hippol. 1273.

dōnum, ī, n. (v. dare), die Gabe, das Geschenk des freien guten Willens (vgl. munus), I) im allg.: regale, Cic.: dona dotalia, Liv.: dona militaria, Caes., Sall. u.a.: dona nuptialia, Cic.: dona naturae, Cic.: eximia naturae dona, Plin.: deorum dono atque munere, Cic.: dona dare, Komik. u. Nep. (u. so dona dando, zus. = durch Schenken, Sen.): legem de donis et muneribus (Geschenke aller Art an die Sachwalter) ferre, Cic.: donis militaribus amplissime alqm donare, Caes.: certatim dona mittere et munera, Plaut.: alqd dono mittere alci, Perioch. Sulpic. ad Ter. eun. v. 8: id dono datur atque accipitur, Sall. fr.: alqm od. alqd dono dare alci, Ter.: pro magnis beneficiis animam dono dedisse, zum Opfer gebracht haben, Sall. fr.: dono (zum Geschenke) emere eam (puellam) alci, Ter.: quae (examina apium) dono vel aucupio contingunt, die man zum G. bekommt oder selbst einfängt, Col. – dona ultima od. suprema, »die letzte Ehre« die man den Verstorbenen durch Opfer u. dgl. erweist, Ov. u. Val. Flacc. – II) (wie δῶρον) insbes., a) das Weihgeschenk (ἀνάθημα), die Opfergabe, das Opfer, dona templi, Quint.: dona turea, Verg.: eius victoriae ergo Apollini dona dare, Nep.: dona deûm templis ferre, Ov.: dona magnifica Delphos ad Apollinem mittere, Cic. – m. obj. Genet. (für), donum Apollinis, Liv. 5, 23, 8. – b) das Totenopfer, dona feralia od. ultima, Ov.: exstincto cineri sua dona ferre, Ov.

donum [CL] 1 gift. b bribe or sim.. c bride gift. d right of giving in marriage. e deed or charter attesting gift. prohibens Dominus sacrificia et ~a sibi a talibus [iniquis regibus] offerri Gildas EB 42; ut ‥ regi litteras et ~a miserit Bede HE I 32; 749 ego Bercul patricius his ~is consentiens subscripsi CS 178; 966 ego Aþelwold ‥ domum consensi CS 1176; Ælf. Gl. (v. dare 1g); rex habet de isto manerio pro novo ~o episcopi quod valet x d. DB I 6; hos liberos homines reclamat de ~o regis DB II 151; 1158 in ~is et terris datis Engelgero de B. Pipe 149; [regina] optinet a domino suo pro donario sine nomine [i. e. unspecified] ~um Map NC III 2 f. 36; 1220 (v. de 10b); 1259 omnibus qui ‥ tenent aliquid per ~um [Foed. I 677b: †domum], per escambium vel per venditionem ‥ aut alio simili modo TreatyR I 39; 1330 menestrallis de ~o xx s. Ac. Durh. 532; 1412 (v. districte b). b argenti spondendo plura talenta / nititur intactam donorum fallere visco Aldh. VirgV 1936; de ballivis qui ceperunt ~a vel denarios pro recognitoribus removendis de juratis Bracton 117; 1275 ballivi hujus hundredi ‥ ceperunt ~a a pluribus pro officiis suis exercendis Hund. I 529b; qui ~a vel lucra receperint pro officiis suis exercendis vel non exercendis (Cap. Itin.) Fleta 29. c si quis emat feminam et ~um non compleatur [AS: sio gyft forð ne cume], reddat ipsam pecuniam (Quad.) GAS 103. d 1221 due filie Jacobi ‥ sunt de ~o regis PlCrGlouc 33. e 855 (11c) ego B. rex hoc meum ~um cruce Christi munio CS 488; hanc terram donavit quidam U. ‥ aecclesiae de E. et posuit ~um super altare quando filius ejus A. factus est ibi monachus DB I 177v. 2 spiritual or God-sent gift. b (w. Dei) God’s giving. candida virtutum concedens dona sacrorum Aldh. VirgV 494 (cf. ib. 413: baptismi dona capessunt); in quo tune monasterio nonnulla caelestis gratiae ~a specialiter ostensa fuisse perhibentur Bede HE IV 14 p. 232; spiritalia ~a Alcuin Ep. 298 (v. demandare 5d); †948 (12c) apostolus Spiritus Sancti ~o afflatus CS 860; est ~um interius et exterius, interius majus est quam exterius Hales Qu. 1245 (cf. id. Sent. II 322: infirmitas ‥ respectu ~i fortitudinis, ut timor qui est in aggressione arduorum); per exorcismum et catechismum consequitur quis graciam ~i spiritualis Ockham Pol. I 164; ~um supernaturale Id. Dial. 471 (v. confirmare 2b). b premissa [temptacio] est ex ~o Dei [ME: of Godes sonde] AncrR 62; s1340 Anglici, ventum habentes ~o Dei prosperum, illico redierunt Avesb. 89b. 3 a ‘gift’ or impost payable to crown, sts. as supplement to scutage (cf.EHR VI 633—8). b payment to forest officer. c payment to sheriff; cf. auxilium 4d. d payment (var.). a 1071 ut [ecclesia S. Olavi] libera sit ab omni consuetudine terrene servitutis ‥ et ab omni geldo et scoto et auxilio et ~o et denegeldo (MonA III 377a) Regesta 58; 1130 r. c. de lviij li‥. de ~o militum episcopatus [Dunelm’] Pipe 132; 1156 vic. r. c. de xl li. de auxilio civitatis Eboraci; ‥ et idem vic. r. c. de ccc et xxxiiij li‥. de ~o comitatus et civitatis Pipe 27 (cf. ib. 44: de ~o burgi de Salopesberia); 1160 vic. r. c. de xxix li. de veteri ~o civitatis [Danecastr’] Pipe 15 (cf. ib. 58: de veteri ~o comitatus); 1230 intitulatur illud scutagium [de anno 1159] ‘de ~o’ ea quidem ratione, ut credo, quod non solum prelati qui tenentur ad servitia militaria sed etiam alii ‥ dederunt auxilium RBExch 6; 1248 rex ‥ a civibus Londoniarum ‥ donativa die Circumcisionis a quolibet exegit singillatim primitiva, que vulgares nova ~a novi anni ‥ solent appellare M. Par. Maj. V 47; 1332 (v. arrentare b). b c1160 B. est regardator ‥ mearum forestarum habens tantum in ~is et liberationibus regardi et pasnagii quantum unus ex magistris regardatoribus et pasnagatoribus meis per totam Normanniam Act. Hen. II I 349; 1267 in don’ forestar’ in mense defenc[ionis] j quar. frumenti; de cetero non allocabitur (IoW) MinAc 984/1 r. 1d.. c 1234 homines petierunt inducias de ~o vicecomitis, sc. de qualibet virgata iij d. Cust. Glast. 167. d de ~o reginae et de feno x li. et v oras (Northants) DB I 219; 1258 rec[epte] in com. Dors’: ~um S. Martini: in primis de hundredo de Brunieshull de ~o S.Martini xij s. LTR MiscR 6/5 r. 2 (cf. (v. austagium)); 1283 de quadam certa consuetudine in manerio de Northbourn’ [Kent] que vocatur ~um boum Pipe 127 r. comp. 2d.; 1356 recepcio de Drayton’: de ~o yemali viij li. Ac. Obed. Abingd. 6 (cf. ib. 101); 1397 agni: ‥ in ~o S. Anton’, j (v. 1 agnus 1d).

dōnum, (7) ī, n. (dare), don, présent : Cic. Clu. 66 ; Arch. 18, etc.; ultima dona Ov. H. 7, 192, les derniers devoirs, les funérailles || offrande faite aux dieux : Cic. Rep. 2, 44 ; Virg. En. 6, 225 ; Apollinis donum Liv. 5, 23, 8, don fait à Apollon, cf. 41, 20, 5.

dōnum, ī n (do)

1. gift, geschenk; ➤ ~ regale; -a dotalia; -a militaria; -um alci dare, alqd -o dare iem. iets cadeau geven;
2. offer(gave), wijgeschenk [Apollinis voor Apollo]; ➤ -a magnifica Delphos ad Apollinem mittere;
3. dodenoffer; ➤ -a feralia; exstincto cineri sua -a ferre (Ov.).

donum , i. n.
禮物。饋。贈。

Suggest a Translation
See an image

, Corpus Christi mysticum, quod offertur in Missæ sacrificio, Gr. ἅγιον δῶρον, seu τὰ ἅγια δῶρα. Τὸ δῶρον, ἤτοι προσφορά, apud Cyrillum Alexandrinum contra Anthropomorph. cap. 12. Hildebertus Cenoman. Carm. de Mysterio Missæ : Interea veniens in sacra veste Sacerdos, Altaris dextram Dona daturus adit. Infra : Hinc est quod post hæc offert sacranda Minister Dona, dehinc populus quod sibi lege licet. Ibidem : .... Post hæc Dona sacranda sacrat. Rursum : In quo jam mortis, mitisque piusque recordans, Appellat triplici nomine munus idem. Dona vocat primum, quoniam Deus has dat ut inde Sustentaretur lege modoque caro. Munera sunt, quoniam Deus his donatur, et inde Munerat auctorem, cui dedit auctor eas. Nam quod Sacrificii censentur nomine, monstrat Qua ratione prius munera dicat eas. Vita Metrica MS. S. Mauri Abbatis : Sumptus vivificis sacro libamine Donis. In Liturgia S. Chrysostomi Sacerdos ait : Ἀξίωσον προσενεχθῆναί σοι ὑπ᾽ ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ ἀναξίον δούλου σοῦ τὰ δῶρα ταῦτα. Id est : Da, ut a me peccatore et indigno servo tuo hæc Dona tibi offerantur. Et mox, satis innuit quid muneris et δώρον vocabulo intelligatur : Σὺ γὰρ εἶ ὁ προσφέρων καὶ ὁ προσφερόμενος : Tu Christe idem es, qui offers, et qui offerris. Hinc apud Græcos Patres μεταλαμβάνειν τῶν ἁγίων δώρων est participare sacræ Cœnæ. Balsamon ad Canonem 19. Concilii Carthag. : Δίδοται ἡ εὐχαριστία ἤγουν τὰ ἅγια δῶρα. Concil. Calchedon. Act. 10 : Τὰ ἅγια Δῶρα ἄνω ἐν τῷ ἐπισκοπείῳ ἐκοινώνησαν μετ᾽ ἀλλήλων. Sed et Græcis δῶρα interdum dicuntur sacri panes, oblati ad divinum Sacrificium, ex quibus particula desumitur ad Corpus Domini conficiendum. Vide Cabasilam cap. 2. 3. 10. infra in Munus et Glossar. med. Græcit. voce Δῶρον.

, Præstatio quævis, tributum, quod sub donationis ultroneæ titulo Domino præstatur. Salvian. lib. 8. extremo de Gubernat. Dei : Insuper etiam ridiculos ipsi nos facimus, aurum, quod pendimus, munera vocamus. Dicimus Donum esse, quod pretium est, et quidem pretium conditionis durissimæ ac miserrimæ. Capit. ann. 807. cap. 3 : Omnes itaque fideles nostri Capitanei cum eorum hominibus et carra sive Dona, quantum melius præparare potuerint, ad condictum placitum veniant. Charta Æthelbaldi Reg. Merciorum ann. 749. apud Ingulph. et Will. Malmesb. : Concedo, ut omnia Monasteria et Ecclesiæ regni mei a publicis vectigalibus, operibus, et oneribus absolvantur,.... nec Munuscula præbeant Regi vel Principibus, nisi voluntaria. Matth. Paris ann. 1251 : Nec jam civiles habebantur hi, qui Regi et Regalibus hospitia cum procurationibus splendidis exhibuissent, nisi Muneribus nobilibus et magnis Regem ipsum, Reginam, et Edwardum, et aulicos sigillatim respectos honorarent : imo nec erubuit ipsa non tanquam gratuita, sed quasi debita postulare. Charta Will. Nothi Regis Angl. tom. 1. Monastici Anglic. pag. 352 : Ut libera sit ab omni consuetudine.... et omni geldo, et scolo, et auxilio, et Dono, et Danegeldo, etc. Adde pag. 192. tom. 2. pag. 827. Tabular. Ecclesiæ Ambian. : In omni territorio Communi Nigellæ habent Canonici tres partes terragii et medietatem Doni, et in terra vavassorum medietatem terragii, et medietatem Doni. Alibi : De Canonicis vero tenet Majoratum prædictæ villæ.. ad Majoratum vero ejus nihil pertinet, nisi Donum prædictæ villæ et 6. denarii in emendationibus hominum. Rursum in eod. Codice : Sed et terræ eorum debent et terragium, et Donum, et Decimam. Ibid. : In Dono villæ de unoquoque equo solvuntur duæ garbæ. Et alio in loco ubi de juribus ejusd. Eccles. in villa de Camons : Donum etiam totius villæ pertinet ad partem Canonicorum, et est tale : De unoquoque equo quem habet homo in vinctura persolvit xii. garbas et dimidiam ; ille vero qui equum non habuerit x. Quarta etiam pars Doni erit de frumento, quarta de siligine, quarta de hordeo, et quarta de avena, si tot species annonæ habuerit ; si autem unam tantum speciem, sive duas, sive tres, de tali annona quam habebit secundum justam considerationem Doni, ut cum integritate persolvat. Charta ann. 1267. ex Tabul. S. Richarii : Salva in omnibus prædictis Abbati et Conventui dominiis fundi.... omnimoda justitia ; itemque Dono et decima, quæ prout antea percipere consueverunt, percipient. Charta Roberti Comitis Lauretelli ann. 1115. in Chron. Beneventano S. Sophiæ : Ita ut nullum herbaticum vel Donum, ullamque solutionem exinde postulent, vel exigant. Charta ann. 1307. apud Thomasserium in Consuetud. Bituric. pag. 436 : Et ottroions, que nous, nos hoirs, nos successeurs, ne autres, ne fera, imposera ausdits hommes tailles, ne venoage, ne aussi doresnavant pour lever, exiger Don, venoage, exaction, ne autre chouse quelconque, etc. Ubi fateor, vim vocis venoage me non percipere, nisi ventage scriptum fuerit. Vide Venda, et Guidagium, Portorium ; id enim forte significat Venoage, ut ex locis ibi laudatis licet conjectare. Adde Foros Morlanenses art. 37. Libertates Villar. de Luriaco et de Moneto, et alias in Biturigibus apud Thomasserium lib. 1. cap. 56. 65. 68. etc.

, Collatio beneficii ecclesiastici. Charta Matth. episc. Tull. in Chartul. eccl. S. Gengulfi : Presbyteri qui in prædictis ecclesiis ordinandi fuerint, de manu decani S. Gengulfi Donum vicariarum in capitulo recipiant, curam tantum animarum a dicto capitulo præsentati de manu episcopi recipiant. Vide supra Donatio ecclesiæ. , , Quæ quotannis Regibus nostris a subditis offerebantur in Campo Martio, aut in Conventu generali, causa suæ defensionis ac rei publicæ, inquit Hincmarus in Quaternione pag. 405. 406. apud Cellotium : a quibus ne quidem Monasteria eximebantur, ut est in Synodo Vernensi ann. 755. et tom. 2. Hist. Franc. pag. 323. Vide eumdem Hincmarum de Ordine Palatii n. 22. Opusc. 14. tom. 2. Spicilegii Acheriani pag. 582. et Dissertationem 14. ad Joinvillam. Anonym. Vita Lud. Pii cap. 43. Ita etiam appellatæ quævis præstationes annuæ. Privilegium Aldrici Archiepiscopi Senonensis pro Cella S. Remigii in Suburbio ejusdem urbis : Episcopus quoque exigendis muneribus Abbatem ejusdem loci non gravet, sed sufficiat ei ad annua Dona equus unus, et scutum, cum lancea, etc. , Eadem, quæ dona annua. Capitula ad Legem Salicam cap. 19 : Et hoc nobis præcipiendum est, ut quicunque in Dono Regio caballos detulerint, in unumquemque suum nomen habeant scriptum. Adde Capitul. 5. ann. 803. cap. 20. Frotharius Epist. 21 : Nam ad horum itinerum incommoda, quæ vel nunc egimus, vel acturi sumus, seu ad Dona regia, quæ ad Palatium dirigimus, pene quidquid ex optimis equis habuimus, distribuere compulsi sumus. Vide Annales Fr. Metenses ann. 753. 758. Munera regia, seu quæ Regi deferuntur, apud Ordericum Vitalem lib. 4. pag. 523. Ethelbaldus Rex Angl. apud Willelm. Malmesb. lib. 1. de Gestis Angl. pag. 29 : Nec Munuscula præbeant, vel Regi vel Principibus, nisi voluntaria, sed liberi Deo serviant. præterea appellabantur munera, quibus sese invicem prosequebantur Principes, aut cum legatos mitterent, aut cum sese inviserent ; quod jam olim obtinuisse, idque etiamnum obtinere apud Turcicos Sultanos innuimus in Notis ad Alexiadem pag. 286. Charta Divisionis Imperii Ludov. Pii inter filios, edita a viro doctiss. Steph. Baluzio, cap. 4 : Item volumus, ut semel in anno .... mutuo fraterno amore tractandi gratia ad seniorem fratrem cum Donis suis veniant, etc. Et cap. 5 : Volumus atque monemus, ut senior frater, quando ad eum, aut unus, aut ambo fratres sui cum Donis, sicut prædictum est, venerint, ........ ita et ipse illos fraternoque amore largiori Dono remuneret. Adde cap. 12. et Donum de ingeniatores, in Conventu Episcoporum apud Cæsaraugustam ann. 1058. inter Concil. Hisp. tom. 3. pag. 220. col. 2. ubi De avere, idem est ac De rebus possessis, De ingeniatores vero idem, si bene conjecto, quod de rebus ingenio et industria comparatis. , Idem quod Gratuitum, Gall. Don gratuit. Hujuscemodi donum ab Equitibus Melitensibus contra Sedis apostolicæ privilegia exigebant nonnulli Superiores Ecclesiastici : quod reprobat Sixtus IV. Papa Bulla anni 1470. relata inter Privilegia equestris ejusd. Ord. pag. 136. , Dos a marito profecta. Vide Morganegiba. , Dicitur quædam præstatio agraria, in Lib. nigr. 1°. S. Vulfran. Abbavill. fol. 46. v°. : In campo au Faiel habet novem jornalia, quæ debent decimam, terragium et Donum commune de duodecim garbis. Idem forte est Gerbe de Doy, in Ch. ann. 1521. ex Chartul. Latiniac. fol. 254 : Et s'il y a masure mouvant de ladite église, et n'en eust que trois ou quatre piez, il ne doibt point de gerbe de Doy, mais il doibt deux gerbe de moisson prinzes en sa granche... Et si est en son election de payer lequel qui veult, ou Doy ou moisson. Don legitur ibid. fol. 128. v°. , Simplex, absque conditione qualibet. Charta ann. 1312. in Reg. 49. Chartoph. reg. ch. 28 : Promisit Gasto comes Fuxi solvere dictæ dominæ matri suæ quolibet anno.... sexcentas libras Turonensium parvorum de redditibus et exitibus castri et affarii de Sono in Dono sano, sine diminutione dotis. . Vide in Investitura.

dōnum ī, n

DA-, a gift, present: regale: deorum: proximos donis conrupit, bribes, S.: emit eam dono mihi, T.: (virtus) neque datur dono, neque accipitur, S.: Defensi tenebris et dono noctis, darkness and the boon of night, V.—A present to a deity, votive offering, sacrifice: donum Veneri de Sthenii bonis: turea, of incense, V.: ultima dona, obsequies, O.

donum

Saved

Recent