duro
duro, to make hard, harden, solidify
BWL
he made the iron hard with blows
he was not able to endure such great toils
his glory will be preserved for posterity
Frieze-Dennison Vergil
- I Lit.
- α Act.: quae nobis durata ac spissa videntur, Haec, etc., Lucr. 2, 444; so in the part. perf.: coria (with condurare ferrum), id. 6, 970; cf. cutis, Ov. M. 4, 577: caementa calce (opp. interlita luto), Liv. 21, 11: ova in aqua, Plin. 29, 3, 11, § 45: pontus frigore, Ov. P. 4, 9, 85: nives solo, Hor. C. 3, 24, 39: aqua salibus, i.e. strongly saturated, Col. 7, 4 fin., v. durus, I.: ungulas (mularum), id. 6, 37, 11: ferrum ictibus, Plin. 34, 15, 43, § 149: guttas in grana, id. 12, 19, 42, § 94: uvam fumo, i.e. to dry, preserve, Hor. S. 2, 4, 72.—In medic. lang.: corpus, i. e. to bind, make costive, opp. mollire, Cels. 2, 14; cf. id. 2, 33 fin.—In fullers’ lang., to harden, stiffen or full cloth: Art. Non queo durare. Par. Si non didicisti fulloniam, non mirandumst, Plaut. As. 5, 2, 57 (907) (with a punning reference to the meaning II. A. 2.).—
- β Neutr.: tum durare solum et discludere Nerea ponto Coeperit, i. q. durescere, Verg. E. 6, 35; so, vino minime durante, uva maxime, Plin. 14, 3, 4, § 37.—
- II Trop.
- A (Acc. to durus, II. A. 2.).
- 1 Act., to harden with use or labor, etc.; to make hardy or callous, to inure (class.): opere in duro membra manusque, Lucr. 5, 1359; cf.: membra animumque, Hor. S. 1, 4, 119: umeros ad vulnera, Verg. G. 3, 257: hoc se labore durant homines adolescentes, * Caes. B. G. 6, 28, 3; cf.: exercitum crebris expeditionibus, patientiaque periculorum, Vell. 2, 78, 2: cor, Plaut. Ps. 1, 3, 6 (235); cf. mentem, Tac. A. 3, 15 al.: ab duratis usu armorum pulsi, Liv. 7, 29; so in the part., id. 23, 18; 30, 28: durati bellis, id. 42, 52: vitia durantur, grow inveterate, Quint. 1, 1, 37.—
- 2 Neutr. (so most freq.), to be hardened, inured to troubles, i.e. to be patient, to wait, persevere; to endure, hold out: durare nequeo in aedibus, Plaut. Am. 3, 2, 1 (882); cf. id. Men. 5, 2, 31 (783); Ter. Ad. 554; Liv. 5, 2, 7; 38, 7 fin.; Quint. 11, 3, 23; Verg. A. 9, 604; Hor. Ep. 1, 1, 82 al.; cf. impers., Liv. 10, 46: durate et vosmet rebus servate secundis, Verg. A. 1, 207; cf. Suet. Calig. 45; Auct. ap. Quint. 9, 2, 91; Ov. Am. 3, 11, 27 al.: nequeo durare, quin, etc., Plaut. Curc. 1, 3, 22 (179): durare nequeo quin intro eam, id. Mil. 4, 6, 34 (1249); Suet. Claud. 26.—
- β With acc., to bear, endure (poet. and in post-Aug. prose): patior quemvis durare laborem, Verg. A. 8, 577: quascumque vias, Stat. S. 5, 2, 153; and of inanimate subjects: sine funibus Vix durare carinae Possunt imperiosius Aequor, Hor. C. 1, 14, 7; cf.: (vitis genus) quod siccitatem durat et ventos, Pall. Febr. 9, 1.—
- γ With inf.: non quis parumper durare opperier, Plaut. Truc. 2, 3, 5 (326).—
- b In gen., to hold out, to continue in existence, to last, remain (very freq.): Ar. Ubi illaec (talenta) quae dedi ante? Cl. Abusa. Num si ea durarent mihi, etc., Plaut. As. 1, 3, 44 (196): uti quam diutissime durent oleae, Cato R. R. 58; 104; Varr. R. R. 1, 59, 3: omnem durare per aevom, Lucr. 3, 605; cf. id. 3, 812; Verg. G. 2, 100; Suet. Calig. 6 al.: neque post mortem durare videtur (corpus), Lucr. 3, 339; cf. ib. 561: ad posteros virtus durabit, Quint. 3, 1, 21; cf. id. 1, 11, 18; 3, 1, 9; 5, 11, 41: maneat quaeso duretque gentibus, si non amor nostri, at certe odium sui, Tac. G. 33: durante originis vi, id. Agr. 11; cf. Petr. 96, 3: durante bello, Tac. A. 14, 39; so with adhuc, Suet. Gramm. 24; cf.: munera, quibus donatus est, durant, ostendunturque adhuc Bais, are still in existence, id. Tib. 6 et saep.—With inf.: ut vivere durent, Luc. 4, 519; so Sil. 10, 653; 11, 75; Petr. 41, 2.—In Tacitus sometimes of persons, for vivere, to live: narratum ab iis, qui nostram ad juventam duraverunt, Tac. A. 3, 16; id. Or. 17; id. Agr. 44. And once in the same author (acc. to the better reading) of extension in space: durant colles (= continuantur, ultra porriguntur; French, s'y prolongent), extend continuously to the frontier, G. 30.—
- B (Acc. to durus, II. B.)
- 1 Act., to render hard, callous, insensible; to dull, to blunt (rare and perh. not ante-Aug.): aerea dehinc ferro (Juppiter) duravit saecula, Hor. Epod. 16, 65: ad plagas durari, Quint. 1, 3, 14 (cf. § 12: quae in pravam induruerunt): ad omne facinus durato, Tac. H. 4, 59.—Of the affections, Vulg. Job 39, 16.—Pass.: linguae vitia, inemendabili in posterum pravitate durantur, to become confirmed, incurable, Quint. 1, 1, 37.—
- 2 Neutr., to be hard, stern, callous, insensible (rare and not ante-Aug.): ut non durat (pater) ultra poenam abdicationis, Quint. 9, 2, 88: in nullius umquam suorum necem duravit, Tac. A. 1, 6; Petr. 105, 11; cf.: usque ad caedem ejus duratura filii odia, Tac. A. 14, 1 fin.
I tr., ¶ 1 durcir : ungulas Col. Rust. 6, 37, 11, endurcir la corne [dʼun mulet] ; ferrum ictibus Plin. 34, 149, battre le fer ; uvam fumo Hor. S. 2, 4, 72, faire sécher du raisin à la fumée ; corpus Cels. Med. 2, 14, resserrer le ventre, constiper || rendre solide, assujettir : cæmenta non calce durata erant, sed... Liv. 21, 11, 8, les moellons, au lieu dʼêtre liés en masse dure par de la chaux... ¶ 2 endurcir, fortifier : hoc se labore durant Cæs. G. 6, 28, 3, cʼest à ce travail quʼils sʼendurcissent ; durare membra Hor. S. 1, 4, 119, endurcir son corps ; exercitum Vell. 2, 78, 2, aguerrir son armée ; mentem Tac. Ann. 3, 15, affermir son courage ¶ 3 rendre dur, insensible : ferro duravit sæcula Hor. Epo. 16, 65, il [Jupiter] créa lʼâge de fer, cf. Quint. 1, 3, 14 ; Tac. H. 4, 59 || [au pass.] sʼinvétérer : multa vitia durantur Quint. 1, 1, 37, beaucoup de vices deviennent incorrigibles ¶ 4 endurer, souffrir : patior quemvis durare laborem Virg. En. 8, 577, je me soumets à toutes les épreuves || ut vivere durent Luc. 4, 519, pour quʼils supportent la vie, cf. Sil. 10, 653 ; 11, 75.
II intr., ¶ 1 se durcir : canebat ut durare solum cœperit Virg. B. 6, 35, il chantait comment la terre commença à se durcir ¶ 2 patienter, persévérer : durare nequeo in ædibus Pl. Amph. 882, je ne puis tenir à la maison ; nequeo durare, quin ego erum accusent meum Pl. Curc. 175, je ne puis me tenir dʼaccuser mon maître ; durate Virg. En. 1, 207, prenez patience || [pass. impers.] nec durari extra tecta poterat Liv. 10, 46, 1, on ne pouvait tenir la campagne || tenir bon, résister : Liv. 38, 7, 13 ; pransus non avide, quantum interpellet inani ventre diem durare Hor. S. 1, 6, 127, ayant déjeuné sobrement, juste de quoi mʼempêcher par cette coupure de rester un jour le ventre vide ¶ 3 durer, subsister : neque post mortem durare videtur Lucr. 3, 339, le corps ne se conserve manifestement pas après la mort ; qui nostram ad juventam duraverunt Tac. Ann. 3, 16, ceux qui ont vécu jusquʼau temps de notre jeunesse || durant colles Tac. G. 30, les collines continuent, se prolongent sans interruption ¶ 4 être dur, cruel : durare in suorum necem Tac. Ann. 1, 6, porter la cruauté jusquʼà faire périr les siens, cf. Ann. 14, 1 ; Quint. 9, 2, 88.
- 1. harden, hard maken, verharden [ferrum; hastas igne; ossa in scopulos; lac stremmen];
- 2. (poët.; postklass.) droogmaken, (uit)drogen, roosteren [Albanam fumo uvam; Cererem in foco bakken];
- 3. (metaf.) harden, krachtig maken; ➤ se labore ~; durati usu armorum; umeros ad vulnera ~;
- 4. (poët.; postklass.) afstompen, gevoelloos maken (voor: ad); ➤ ad omne facinus duratus;
- 5. uithouden, verdragen [laborem; imperiosius aequor]; II. intr.
- 1. hard worden; ➤ pontus frigore durat;
- 2. droog worden, uitdrogen; ➤ solum durat;
- 3. (metaf.) zich verharden [in necem alcis tot moord op iem.; evenzo usque ad caedem]; ➤ crudeles manus in hoc supplicium durant;
- 4. uithouden, volharden; ➤ ~ nequeo in aedibus; sub Iove ~ onder de blote hemel; ~ in opere et labore sub pellibus;
- 5. (voort)duren, voorhanden zijn, blijven (bestaan); ➤ durat simulacrum; durant colles lopen helemaal door; vinum durat per annos blijft goed; a matutino tempore durant in occasum.
作硬。漸硬。堅之。 耐。耐之久。存。— se labore 以勞壯身。— animum 固執。— in occasum 耐至晚。— laborem 耐勞。
Suggest a Translation
See an image
- durus.
- II. Trans, to make hard, harden, solidify: fumo uvam, dry, H.: calor durat (terram), V.: caementa calce durata, L.: solo nives, H.: undam in glaciem, Tb.—Fig., to harden with use, make hardy, inure: membra animumque, H.: umeros ad volnera, V.: hoc se labore, Cs.: adversus mala duratus, L.—To render hard, make insensible, dull, blunt: ferro (Iuppiter) duravit saecula, H.— To bear, endure, resist: laborem, V.: Vix durare carinae Possunt Aequor, H.—
- IIII. Intrans, to grow hard: Tum durare solum Coeperit, V.—To be inured, be patient, wait, persevere, endure, hold out: hic, T.: in labore sub pellibus, L.: Durate et vosmet servate, V.— Passimpers.: nec durari extra tecta poterat, L.— To hold out, continue, last, remain: totidem per annos, V.: duret gentibus odium sui, Ta.: durante originis vi, Ta.: eadem horam durare probantes, H.: durando saecula vincit, V.: in hanc saeculi lucem, to survive, Ta.: durant colles, i. e. extend, Ta.
-
…mihi iam se denegat, illa minatur, quae solet ingrato tristis amica viro. his ego non horam possum durare querelis a pereat, si quis lentus amare potest an mihi sit tanti doctas cognoscere Athenas atque Asiae veteres cernere…
Propertius, Elegies
-
…mehercule laus et eo ipso, per quem iuravi, Hercule, digna ; sed Epicuro, homini aspero et duro, non est hoc satis in Phalaridis tauro si erit, dicet quam suave est, quam hoc non curo…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…gustare possemus, tamen ea mirari deberemus, etiam cum in aliis videremus. quis nostrum tam animo agresti ac duro fuit ut Rosci morte nuper non commoveretur qui cum esset senex mortuus, tamen propter excellentem artem ac venustatem videbatur…
Cicero, pro Archia
-
…quid mihi animi in navigando censes fore recordor enim aestate cum illo Rhodiorum ἀφράκτῳ navigans quam fuerim sollicitus ; quid duro tempore anni actuariola fore censes o rem undique miseram Trebatius erat mecum, vir plane et civis bonus. quae…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…ea facere et persequi volent, quae a te, Crasse, praecepta sunt ; qui mihi prope iam nimis duras leges imponere visus es huic aetati, sed tamen ad id, quod cupiunt, adipiscendum prope necessarias. Nam…
Cicero, de Oratore
-
…morsu. hunc, ubi tam teneros volucris matremque peremit, qui luci ediderat, genitor Saturnius idem abdidit et duro formavit tegmina saxo. nos autem timidi stantes mirabile monstrum vidimus in mediis divom versarier aris. tum Calchas haec…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…nisi exercitu coacta faciebat. Interim Gaius Caninius legatus, cum magnam multitudinem convenisse hostium in fines Pictonum litteris nuntiisque Durati cognosceret, qui perpetuo in amicitia manserat Romanorum, cum pars quaedam civitatis eius defecisset, ad oppidum Lemonum contendit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…magna velocitas, neque homini neque ferae quam conspexerunt parcunt. Hos studiose foveis captos interficiunt. Hoc se labore durant adulescentes atque hoc genere venationis exercent, et qui plurimos ex his interfecerunt, relatis in publicum cornibus, quae…
Julius Caesar, Gallic War
-
…est, sed ut possit per bella deleri saevissima, rudis etiam tum ut existimabatur, et ne sonitum quidem duraturus armorum. Dum castrorum opera mature consurgunt, militisque pars stationes praetendit agrarias, alia frumenta insidiarum metu colligit caute…
Ammianus Marcellinus, Rerum Gestarum
-
…creditur. item alvum sistit, epiphoras oculorum inhibet et ulcera sanat, item pusulas et fluctiones sanguinis. genas duras emollit. datur cum ovo iis, qui sanguinem reiecerint, in vesicae vero dolore semuncia amyli cum ovo et…
Pliny the Elder, Natural History