eligere

eligere [CL] 1 a to pick out. b to select, choose (esp. a course of action); c (w. inf. or acc. & inf.); d (w. quod). e (leg.) to choose procedure (esp. w. ref. to writ of elegit); cf. electio 1b. f (astr.) to choose favourable conjunction; cf. electio 1c. g to choose heretically (w. ref. to etym. of haeresis). a tanquam marinas inter arenas gemmas ~ens Gir. TH intr. p. 8. b 705 elego quae elegeris, rennuo quae rennueris Wealdhere Ep. 23; equum ‥ quem tibi specialiter possidendum elegi Bede HE III 14; Alcuin Gram. 896A (v. electivus 1b); 798 (12c) hoc ‥ elegimus, ut ‥ abbatissa a me percipiet ‥ coenobium CS 291; 804 (11c) sit [mater mea] libera cum libris et ruris [sic] ad †elegandam [v. l. ~endum] patrocinium ubi placitum sibi fuerit CS 313; 933 (10c) superna ad instar pretiosorum monilium eli[g]ens, animum sempiternis in gaudiis fi[g]ens CS 694; in quorum [cenobiorum] uno sibi et in altero conjugi sue sepulturam elegerat Ord. Vit. IV 1 p. 163; curandum est ‥ quatinus sub lege quam elegerint ‥ vivant R. Niger Mil. II 33; 1221 abjuravit regnum et elegit portum de Doberna PlCrGlouc 79; 1283 debet arare et herciare j acram ‥ vel dare iij gallinas et j gallum ‥, prout dominus ~ere voluerit Cust. Battle 60; vos anachorite partem Marie [cf. Luke X 42] elegistis [ME: beoð inumen ow] AncrR 166; 1537 in expensis Roberti W. in Novo Castro pro vino ~endo Ac. Durh. 696. c 800 illorum juditio ‥ quorum dilectione singulariter me laborare elegi Alcuin Ep. 200; 803 Deo soli servire ‥ ~am Ib. 239; elegit magis in domo Domini abjectus manere quam in tabernaculis peccatorum ‥ florere [cf. Psalm. lxxxiii 11] Ord. Vit. III 2 p. 40; elegi ‥ ridiculus ‥ inveniri Gir. RG II 2 (v. dyscolus a); 1203 ipse elegit portare ferrum SelPlCrown 30; s1231 elegimus ‥ resistere quam eorum [Romanorum] oppressionibus ‥ de cetero subjacere Wend. III 18; s1302 ~entes ‥ liberaliter mori quam serviliter diutius vivere Flor. Hist. III 111; tali ‥ loco ipsum [Quadragesime] tempus sacrum ~ebat deducere Ps.-Elmh. Hen. V 55. d 1202 ipse elegit quod Astinus [ferrum] portet SelPlCrown 10. e s1326 peticio pro habendo brevi quod dicitur ‘elegit’ Lit. Cant. I 198; 1369 execucio per elegit super recognicione facta in camera (Cal. LBLond. C 238) MGL I 610; 14‥ terris ‥ per breve nostrum de elegit liberatis Reg. Brev. Orig. 75 (cf. ib. 277b: pro eo quod prefatus R. elegit sibi liberari ‥ catalla ipsius J‥. ac medietatem terre sue tenend’ juxta formam statuti ‥ quousque prefato R. de ‥ x li. fuerit satisfactum). f M. Scot Intr. 289 (v. diminutio 2a). g aliquas ‥ auctoritates evangelii, eas dumtaxat quas ipsi [heretici] elegerint, admittunt et alias omnes infrunite abiciunt R. Niger Mil. III 66; s1253 subjunxit episcopus [Linc’] fideli interpretatione Greci idiomatis in Latinum: ~heresis est sententia humano sensu electa scripture sacre contraria, palam edocta, pertinaciter defensa’ M. Par. Maj. V 401 (cf. (v. electio 1d)). 2 to choose, elect (person, esp. to office; often w. ad, in, or compl.): a (imperial or royal); b (papal, p. ppl.) pope elect; c (episcopal, p. ppl.) archbishop or bishop elect; d (mon. or sim., p. ppl.) abbot or sim. elect; e (acad.); f (mun. or man.); g (parliamentary or sim.); h (unspec. & var.). Cf. erigere 6. a ut [Picti] ‥ magis de feminea regum prosapia quam de masculina regem sibi ~erent Bede HE I 1; s1066 subregulus Haroldus ‥, quem rex ante suam decessionem regni successorem elegerat, a totius Anglie primatibus ad regale culmen electus, ‥ in regem est ‥ consecratus Fl. Worc. I 224; quomodo necdum natus in regem fuerat electus Ailr. Ed. Conf. 741c; s1272 principes Teutonie ‥ Radulfum de Assio ‥ elegerunt in imperatorem Romanorum Trevet Ann. 283; Ockham Pol. I 188 (v. consequi 2d); 1403 (v. electio 2a). b Johannes [IV] ‥, cum adhuc esset electus in pontificatum Bede HE II 19; s1130 hos utrosque [Innocentium et Anacletum] Romani bipartiti elegerant H. Hunt. HA VII 41; s1159 R. cancellarius ‥ in papam ~itur et vocatus est Alexander III. electus est ab aliquibus cardinalibus Octavianus ‥, qui se vocari fecit Victorem III Trevet Ann. 48; s1272 (v. electio 2b); 1289 cum sedes apostolica ante consecracionem et benediccionem electi in summum pontificem cum defectiva bulla, electi nomen nullatenus exprimente, bullare litteras suas consueverit (Lit. Papae) Foed. II 427b; si tibi diceretur quod homo quern maxime diligis miraculose ‥ esset electus in papam [ME: were icoren to pape] AncrR 89; Ockham Dial. 799 (v. aristocratice). c ad episcopatum nostrae aecclesiae Lindisfarnensium electus est V. Cuthb. IV 1; Tatfrid ‥ electus est antistes Bede HE IV 21; 804 (17c) ego B. electus [Roff’] hanc paginam ‥ subscribo (Professio) CS 315 (cf. ib. 333: a811‥ ego E. electus Lundoniae); s1093 T. archiepiscopus [Ebor’] ‥ interdixit ei [archiepiscopo Cantuar’] ‥ ne Robertum B., Lincolniensis ecclesie electum, Lincolniensem ordinaret episcopum H. Cantor 2v; s1174 R. Cantuar’ electus Romam veniens archiepiscopus, primas, apostolice sedis legatus institutus est Diceto YH 274 (cf. ib. 381–90); c1205 Florentius Dei gratia Glasguensis electus Dryburgh 38; s1207 (v. contradicere 4c); 1218 mandatum est ‥ capitulo [Osserensi] quod ‥ magistrum P. sicut electum suum admittant Pat 182; 1228 defuncto episcopo Dunelm’, prior et capitulum convenerunt ad ~endum sibi pastorem‥. et priore nominante magistrum W ‥. dixerunt omnes: “placet, quia bonus est”. unde prior ‥ dixit: “et ego ‥ ~o magistrum W ‥. in episcopum et pastorem Dunelm’ ecclesie”, et post eum unusquisque, sicut erat ordo eorum. quod due forme concilii, sc. scrutinium vel compromissum, non fuerunt attemptate patet. item ‥ ista eleccio non fuit facta communiter ab omnibus, set singulariter, unde non quasi per inspiracionem; et ideo earn irritamus (Pronuntiatio Papae) Ann. Durh. 3 (cf. ib. 53); s1332 (v. compromittere 4b); 1417 dominum J. C‥. in suum [Sar’] presulem et pastorem, nullo contradicente ipso electo dumtaxat excepto, per viam Spiritus Sancti ‥ concorditer elegerunt Reg. Cant. I 38. d fratres ~ant sibi abbatem de ipsis Theod. Pen. II 6. 1; consecratio abbatis sive abbatissae: concede, quaesumus, Omnipotens Deus, ut famulum tuum N., quem ad regimen animarum elegimus, gratiae tuae dono prosequare, ut ‥ cum ipsa tibi electione placeamus Egb. Pont. 105; Lanfr. Const. 140 (v. abbas 1a); Uticenses Rodbertum ‥ sibi elegerunt abbatem Ord. Vit. III 5 p. 68; 1163 cum ‥ fratres ‥ episcopum ‥ requisissent ut R‥. electum suum benediceret in abbatem (Lit. Papae) Reg. Malm. I 372; s1191 (v. contradere 1a); 1220 sciatis nos electioni facte de Cecilia de D., moniali S. Marie de Pratis extra Norhamton’, in abbatissam ejusdem loci regium adhibuisse assensum et favorem. et ideo vobis mandamus quod predicte electe tanquam domine vestre ‥ intendentes sitis Pat 270; 12‥ (v. compromissarius 2a); 1221, s1321 (v. 2 conventus 3b); s1257 (v. compromissio c); 1370 quod, si ‥ confratres [collegii de Russcheworth] infra tres menses a tempore vacacionis magistrum non eligerint [sic], ‥ provisio illa vice de magistro ad episcopum devolvatur Lit. Cant. II 500; 1425 fratrem T. K‥. in priorem ejusdem prioratus per viam scrutinii elegerunt Reg. Cant. I 95; a1455 [episcopus Exon’] dicit quod abbas ‥ electurus [sic] fuit et electus per priorem abbacie et ceteros canonicos Entries 496. e a1350 quod nominatores electorum cancellarii per scrutinium ~antur, sicut infra in eleccione procuratorem expressius continetur StatOx 64; a1380 nullus in bedellum ‥ elegetur nisi prius congregacioni regencium presentetur Ib. 68; s1387 (v. 2 coetus d); 1450 quod ‥ ~atur dominus rector universitatis per formam quam supposita ejusdem duxerint in suis nacionibus et per suos procuratores intimaverint servandam et presertim per formam compromissi fiendi in quatuor intrantes per quatuor naciones ‥ statuendos Mun. Univ. Glasg. II 6. f 1181 quemlibet ex semetipsis pro me ~ant qui sub me super eos justitia sit (Coventry) BBC 242; 1200 quod ‥ burgenses nostri de N. per commune consilium villate sue ~ant duos de legalioribus et discretioribus burgensibus ville sue et presentent eos vicecomiti Norhamtonscir’ (Northampton) Ib. 244; 1215 concessisse baronibus nostris de civitate nostra L. quod ~ant sibi majorem de se ipsis singulis annis (London) Ib. 247; c1283 dominus potest ‥ quem voluerit ‥ ~ere in prepositum Cust. Battle 66; 1290 tota villa ‥ in misericordia, quia ~erunt [sic] sibi communem messorem et non presentaverunt illum ballivo loci, prout moris est SelPlMan 36; 1319 (v. aldermannus 2a); 1326 (v. colonus a); 1337 (v. conventionarius 1b); 1362 (v. consul 1c); s1382 (v. apothecarius b); s1392 rex ‥ constituit duos vicecomites Londonie ‥ steteruntque ‥ in officiis eorum usque in finem anni et tunc electi fuerunt de novo per Londonienses Chr. Westm. 273; 1413 (v. constabulus c). g 1283 vobis mandamus quod duos de sapiencioribus et apcioribus civibus ‥ civitatis [London’] ~i faciatis et eos ad nos mittatis, ita quod sint ad nos ‥ nobiscum super hoc et aliis locuturi (WelshR) Dign. Peer III 50; 1295 quod de com. Norht’ duos milites et de quolibet burgo duos burgenses de discrecioribus et ad laborandum potencioribus ‥ ~i et eos ad nos ‥ venire facias (Cl) Ib. 66; s1430 cum in statuto ‥ ordinatum fuisset ‥ quod milites com. infra regnum Anglie ~endi ad veniendum ad parliamentum regis ‥ essent electi ‥ per gentes commorantes ‥ in eodem com‥. Entries 446. h [Dalfinus] sibi illum [Wilfridum] in adoptivum filium ~ere voluit Eddi 4; s876 cui [Alfredo] ille exercitus electos obsides, quantos ille nominavit, ‥ dedit Fl. Worc. I 93; quodsi [vidua] virum ~at GAS 361 (v. dos 2b); Anselm I 5 (v. consultor); [filius] qui solus potens est sibi coheredes ~ere R. Niger Mil. III 3; Gir. EH intr. (v. 2 elector 1); decanus [capelle] ‥ habens ‥ potestatem ~endi, examinandi et inducendi cantores W. Say Lib. Reg. Cap. 57. 3 (leg.) to select: a (body of oath-helpers or sim.); b (jurors, esp. for grand assize); c (justices); d (jurats, Gasc.). a incredibili ~atur [AS: ceose man] simplex lada in tribus hundretis (Quad.) GAS 325 (cf. (Cons. Cnuti) ib.: infideli ~antur juramenta hominum in tribus centenariis); in quibusdam locis utrimque ~itur judicium, medietas ab eis quorum est negotium, et ibi testes nominati et electi sunt habendi (Leg. Hen. 31. 8) Ib. 564; Ib. 586 (v. electio 3a). b Glanv. II 11 (v. electio 3c); 1200 tunc veniant iiij milites ad ~endum xij CurR I 187; 1221 xij juratores dicunt quod culpabilis est ‥ et xxiiij milites alii a predictis xij ad hoc electi idem dicunt SelPlCrown I 99; juratores de consensu parcium electi State Tri. Ed. I 15. c 1219 quia nos ~istis [sic], non nos ~imus nos ipsos ‥, decens videretur ‥ quod non tam cito ‥ de nobis sinistra crederetis (AncC I 54) RL I 21; 1242 ad ‥ judices ~endum (v. consentire 3a); 1244 ~antur duo justitiarii (v. 2 bancus 3a). d 1315 sint sex jurati de ipsa comunia, qui eliguantur per alios juratos singulis annis RGasc IV 1626 p. 473a. 4 (mil.) to recruit, enlist. s1257 (v. 1 constabularia 2a); 1258 omnes milites et libere tenentes de curia de B. elegerunt dominum B. le Moyne [et al.] ‥ ad servicium iiij militum ad presens faciendum domino regi pro domino abbate Rames’ et communa curie versus Walliam SelPlMan 61 (cf. ib. 77: 1294 electi fuerunt ‥ ad faciendum modo corporale servicium in exercitu domini regis); 1322 R. filius W ‥. et J. filius R‥. fuerunt electi ad serviendum domino regi contra Scotos ‥; et viando ‥ invenerunt J. [filium S.] qui eos elegit, ita quod lis mota est inter eos SelCCoron 75; 1338 assignavimus vos ‥ ad ~endum in com. Leyc’ ‥ lx sagittarios de melioribus ‥ hominibus TreatyR II 123; s1351 Francigeni ‥ miserunt multa milia electorum ‥ Vasconicis in occursum Avesb. 121; 1356 (v. arraiare 1a). 5 (theol.) to choose, w. God as subj.(cf. 1 Sam.xiii 14, xvi 10). b (p. ppl. electus) chosen for salvation, elect (cf.Rom. viii 33, Eph. i4, etc). c (w. vas) chosen vessel; cf. electio 5d. Deus ‥ ~it virum secundum cor suum, quern regem statuat R. Niger Mil. II 71; David, Dei electus [ME: Godes aȝe deorling] AncrR 13. b sic sator electis ‥ / aurea caelestis largitur praemia regni Aldh. VirgV 2004; Bede HE IV 14 p. 234 (v. agmen b); 745 (12c) ut in plenitudinem ~orum Dei collocatus sim CS 170; 801 patri T. et omni Deo ~ae etiam et benedictae familiae Alcuin Ep. 223; non in minori numero erunt homines electi quam sunt angeli reprobi Anselm (CurD I 18) II 76; de vera post mortem perpetuaque ~orum vita Gir. TH II 5; hec ‥ gloria ‥ differtur donec completus fuerit numerus ~orum Hales Sent. II 109; quando / hec [crux] electorum frontibus alta patet Garl. Tri. Eccl. 46; a1290 utrum omnes ~i in suo optimo decedunt, non obstante casu per peccatum Quaest. Ox. 108; tria sunt genera hominum ~orum [ME: icorene] Dei vivencium super terram AncrR 135. c Paulus, apostolico numeratus in ordine doctor, / vas sophiae electum Alcuin Carm. 109. 17. 3. 6 (p. ppl. electus) choice, excellent; b (of person). electos scripturae carpere fructus Aldh. VirgV 2774; 955 sex pondus ~i argenti Ch. Roff. 29; 1174 pro v ulnis de ~o viridi ‥; pro j ~a sabel[lina] ad opus filie regis Francie Pipe 147; argentum ~um [ME: hwit seolver] AncrR 49; s1348 procedebant in ~is dextrariis vel aliis equis bene comptis Knighton II 58; 1354 in dim. lib. zinzebr’ ~i Ac. Durh. 554; Alph. 54 (v. electuarium a); in ciborum varietatibus seu vinis ~issimis Ps.-Elmh. Hen. V 31. b quod ‥ de ~is juvenibus Normannie aliquos ei cito mitterent Ord. Vit. III 3 p. 54; imperatores ~i Gir. TH intr. p. 4 (v. desistere c); carissima mi ~a et super animam meam dilecta Map NC IV 16 f. 58.

Menu

Word wheel

eligere

Saved

Recent