exemplum
exemplum, a sample, specimen; a copy, transcript
he was an example for us to imitate
Agrippina understood that it was a precedent for the murder of a relative
- I Prop. (cf. exemplar, specimen): purpurae, tritici, Auct. Her. 4, 6, 9.—Hence,
- II Transf.
- A An imitation, image, portrait taken from something; a draught, transcript, copy.
- 1 Hic quoque exemplum reliquit, Plaut. Ps. 2, 2, 56 (649); cf.: o Apella, o Zeuxis pictor, Cur numero estis mortui? hinc exemplum ut pingeretis: Nam alios pictores nihil moror hujusmodi tractare exempla, id. Poen. 5, 4, 102 (1275) sq.; and in a pun with the follg. signif. under B.: Th. Exempla edepol faciam ego in te. Tr. Quia placeo, exemplum expetis, id. Most. 5, 1, 67 (1107): aedes probant: sibi quisque Inde exemplum expetunt, a sketch, draught, id. ib. 1, 2, 21 (104); cf. id. ib. 3, 2, 75 (764) sq.: Pompeii litterarum ad consulem exemplum attulit: Litterae mihi a L. Domitio allatae sunt: earum exemplum infra scripsi ... Deinde supposuit exemplum epistolae Domitii, quod ego ad te pridie miseram, a transcript, copy, Cic. Att. 8, 6, 1 sq.; 8, 11, 6; 7, 23, 3; id. Fam. 9, 26, 3; Ov. Tr. 1, 7, 23 al.—
- 2 An equal, parallel: clarissimum Homeri inluxit ingenium, sine exemplo maximum, Vell. 1, 5, 1.—
- B A sample for imitation, instruction, proof, a pattern, model, original, example, precedent, case (the predominant meaning of the word).
- 1 In gen.: ut mutum in simulacrum ex animali exemplo veritas transferatur, from a living model, original, Cic. Inv. 2, 1, 2; cf.: feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis, id. Off. 3, 17, 69: propones illi exempla ad imitandum, id. Phil. 10, 2, 5; cf.: habere exemplum ad imitandum (corresp. to exemplar), id. Mur. 31, 66; and: nostris exemplo fuit ad imitandum, Suet. Gramm. 2: exposita ad exemplum nostra re publica, Cic. Rep. 1, 46 fin.; cf. id. ib. 2, 31 fin.: loquimur de iis amicis, qui ante oculos sunt... Ex hoc numero nobis exempla sumenda sunt, id. Lael. 11, 38: aliquem ex barbatis illis exemplum imperii veteris, imaginem antiquitatis, id. Sest. 8, 19: a sapiente petitur exemplum, id. Off. 3, 4, 16: exemplum a me petere, Liv. 7, 32, 12: ab eodem Pompeio omnium rerum egregiarum exempla sumantur, Cic. de Imp. Pomp. 15, 44: ab se ipso exemplum capi posse, Liv. 1, 49, 2; cf.: cum et ipse sis quasi unicum exemplum antiquae probitatis et fidei, Cic. Rep. 3, 5: quod in juventute habemus illustrius exemplum veteris sanctitatis? id. Phil. 3, 6, 15: innocentiae, id. de Or. 1, 53, 229: qua in muliere etiam nunc quasi exempli causa vestigia antiqui officii remanent, as a pattern, example, id. Rosc. Am. 10, 27 (cf. infra, 2.): eum virum, unde pudoris pudicitiaeque exempla peterentur, id. Deiot. 10, 28: firmare animum constantibus exemplis (for constantiae), Tac. A. 16, 35; cf.: exemplum modestum, id. H. 2, 64: vitiosi principes plus exemplo quam peccato nocent, by their example, Cic. Leg. 3, 14, 32: (Tullus Hostilius) de imperio suo, exemplo Pompilii, populum consuluit curiatim, id. Rep. 2, 17: quod autem exemplo nostrae civitatis usus sum, etc., id. ib. 2, 39: atrox videbatur Appi sententia; rursus Vergini Larciique exemplo haud salubres, i. e. judged by the precedent, Liv. 2, 30 init.: divinare morientes etiam illo exemplo confirmat Posidonius, quo affert, etc., by that example, that case, Cic. Div. 1, 30, 64; id. Inv. 1, 30, 49; cf.: hinc illa et apud Graecos exempla ... levitatis Atheniensium crudelitatisque in amplissimos cives exempla, id. Rep. 1, 3: datum in omnes provincias exemplum, Tac. A. 1, 78; so, dare exemplum, to set the example, id. ib. 4, 50: tertia legio exemplum ceteris praebuit, id. H. 2, 85; 4, 52; Val. Max. 3, 6, 5.—
- 2 Esp. in phrase: exempli causā or gratiā, for instance, for an example (cf. Krebs, Antibarb. p. 437): exempli causa paucos nominavi, for example's sake, Cic. Phil. 13, 2, 2; cf.: quia in alicujus libris exempli causa id nomen invenerant, putarunt, etc., id. Mur. 12, 27; id. Inv. 1, 37, 66: haec exempli gratia sufficient, Quint. 9, 2, 56; cf.: pauca exempli gratia ponam, id. 6, 5, 6; 5, 10, 110; cf.: ex quibus in exemplum pauca subjeci, Suet. Tib. 21 et saep.: venit in exemplum furor, teaches, Ov. F. 4, 243; cf. Just. 23, 3.—
- 3 In partic., a warning example, an example, warning, punishment (rare): exemplum statuite in me, ut adolescentuli vobis placere studeant potius quam sibi, Ter. Heaut. 51; cf.: quibus liberi sunt, statuite exemplum, quantae poenae in civitate sint hominibus istiusmodi comparatae, Auct. Her. 4, 35, 47: simile in superiore parte provinciae edere exemplum severitatis tuae, Cic. ad Q. Fr. 1, 2, 5; cf. Tac. A. 3, 36 fin.; so, edere exempla in aliquem, Ter. Eun. 1022; Caes. B. G. 1, 31, 12; Liv. 29, 27, 4: ut ne viderem, quae futura exempla dicunt in eum indigna, Ter. Eun. 946: habet aliquid ex iniquo omne magnum exemplum, Tac. A. 14, 44: meritum quidem novissima exempla Mithridatem, i. e. the punishment of death, id. ib. 12, 20: esse in exemplo, to serve as a warning, Ov. M. 9, 454; cf. Vulg. Judae, 7 al.: exemplo supplicii reliquos deterrere, Hirt. B. G. 8, 44, 1.—
- 4 Law t. t., a precedent: ad exemplum trahere, Just. Inst. 1, 2, 6: alicui sine exemplo subvenire, id. ib.—
- C A way, manner, kind, nature: multi more isto atque exemplo vivunt, Plaut. Bacch. 3, 6, 11 (540); cf.: negat se more et exemplo populi Romani posse iter ulli per provinciam dare, Caes. B. G. 1, 8, 3: uno exemplo ne omnes vitam viverent, Plaut. Mil. 3, 1, 132 (727): istoc exemplo, id. ib. 2, 4, 6 (359): quot me exemplis ludificatust, id. Ep. 5, 2, 6 (671): eodem exemplo, quo, Liv. 31, 12, 3: ad hoc exemplum, Plaut. Mil. 2, 4, 6 (359): quod ad exemplum, id. Trin. 4, 2, 76 (918) et saep.—Hence often of methods or examples of punishment (cf. 3. supra): quando ego te exemplis pessumis cruciavero, Plaut. Capt. 3, 5, 33 (691): omnibus exemplis crucior, id. Bacch. 5, 1, 6 (1092); cf. id. Most. 1, 3, 35 (191); 55 (211); 5, 1, 67 (1107).—Freq. of the tenor, purport, contents of a letter, etc.: litterae uno exemplo, i. e. of the same tenor, Cic. Fam. 4, 4, 1; 10, 5, 1: scribere bis eodem exemplo, id. ib. 9, 16, 1: testamentum duplex ... sed eodem exemplo, Suet. Tib. 76: Capua litterae sunt allatae hoc exemplo: Pompeius mare transiit, etc., Cic. Att. 9, 6, 3: (litterarum) exemplum componere, id. Agr. 2, 20, 53; Suet. Calig. 55.
2) die Abschrift, Kopie, a) objektiv, Caesaris litterarum exemplum tibi misi, Cic.: tuae litterae, quarum exemplum legi, Cic. – b) subjektiv = der Inhalt, Wortlaut einer Schrift, litterae sunt allatae hoc exemplo, dieses Inhaltes, Cic.: alterae (tabulae testamenti) eodem exemplo relictae, gleiches Inhaltes, gleichlautende, Caes.
3) in der Kunst = die Kopie, das Abbild in der Malerei, der Abdruck in der Bildnerei, hinc exemplum ut pingeretis, Plaut.: hic quoque exemplum (einen Abdruck als Marke) reliquit, Plaut. – dah. übtr., unum aliquem te ex barbatis illis exemplum (Abbild) imperii veteris, imaginem (Konterfei) antiquitatis intueri, Cic.: exemplum dei quisque est in imagine parva, Manil. – Homeri ingenium sine exemplo (gleichs. ohne Gegenstück) maximum, der über allen Vergleich erhabene, Vell.: u. so supra omnia exempla sanctissima uxor, Inscr. (s. Ruhnken Vell. 1, 5 in.).
4) die ähnliche Art, Weise der Beschaffenheit und Handlungsweise nach, ad idem exemplum (auf dieselbe W.) somnium quam simile somniavit, Plaut.: Ch. Nomen patris ... quod ad exemplum est? (mit welchem [andern Namen] hat er Ähnlichkeit, auf welche Art lautet er?) Sy. Ad hoc exemplum Char ... (ähnlich so wie Char...). Ch. an Chares? an Charidemus? Plaut.: ad hoc exemplum (so wie du da bist, so wie du da aussiehst) te exornavi, Plaut.: credo istoc exemplo (in dieser Stellung) tibi esse eundum ad portam, Plaut.: nunc huc nunc illuc, exemplo nubis aquosae (wie eine W.) fertur, Ov. – quaestionem haberi eodem exemplo, quo M. Pomponius praetor habuisset, auf dieselbe Weise wie usw., ganz ähnlich wie usw., Liv.: uno exemplo vitam vivere, auf einerlei Weise, Plaut.: exemplo malo committi, auf bedenkliche Weise, Iuven. – im Plur., alqm omnibus od. pessumis exemplis cruciare od. excruciare, jmd. auf jede od. die schrecklichste Art martern, Plaut.: te omnes di malis exemplis perdant, Ter. (vgl. Lindemann Plaut. capt. 3, 5, 33).
II) als etwas Nachzuahmendes = das Beispiel, Muster, A) in technischer Hinsicht, 1) im allg.: si musici vocem docentium, pictores opera priorum, rustici probatam experimento culturam in exemplum intuentur, achten als wie auf ein Muster auf usw., Quint.: tempora illa, quae sine exemplis fuerunt, Quint.: quae in exemplum assumimus (sc. in orationibus), was wir zum M. nehmen, Quint.
2) insbes.: a) in der Baukunst = das Muster, Modell, aedes probant; sibi quisque inde exemplum expetunt, Plaut.: superposuit altissimam turrem in exemplum Alexandrini Phari, Suet. – b) in der Bildnerei u. Malerei = das Original, in mutum simulacrum ab animali exemplo (nach einem lebenden O.) transfertur, Cic.: illi fuit exemplorum eligendi potestas, Cic.: huiusmodi tractare exempla, Plaut. – c) der Entwurf, das Konzept zu einer Schrift, litterarum exemplum componere, Cic.: cum ad te harum (litterarum) exemplum in codicillis exaravi, Cic.
B) in geistiger u. ethischer Hinsicht: 1) das Muster, Vorbild für unser Verhalten, feruntur enim ex optimis naturae et veritatis exemplis, sie sind von den besten Vorbildern, der Natur u. der Wahrheit, genommen, Cic.: ex. innocentiae, pudicitiae, ein M. von usw., Cic.: vir mali exempli, Sen.: vir exempli recti, ein M. von Geradheit, Cic.: magnum exemplum continentiae, Ter.: honestum ex., ein M. von Bescheidenheit, Tac.: exemplum capere ex alqo, sich ein Beispiel an jmd. nehmen, Ter.: so auch exemplum capere de alqo, Ter.: ab alqo, Cic. u. Liv.: u. hinc exemplum capere, Plaut.: u. exemplum petere ab alqo, Cic. u. Liv.
2) das Beispiel = das Verfahren, Benehmen, die Handlung (Tat), insofern es od. sie nachahmenswert od. verabscheuungswürdig ist, inductum pessimum exemplum, ut optimum opponeretur, Plin. pan.: alqd aliorum exemplo institutoque facere, etwas nach anderer Beispiel und Vorgange tun, Cic.: more et exemplo populi Romani, nach der Sitte und dem Verfahren (Brauch) des usw., Caes.: se exemplo (nach anderer Beispiel, Vorgang) fecisse, quod fecisset, Cic.: exemplum dare, Tac.: dare in (für) omnes provincias exemplum, Tac.: dare magna exempla, Iuven.: inter exempla esse od. haberi, als B. dienen, Sen. u. Solin.: alcis exemplum sequi, sich jmds. Beispiel (Benehmen) zum Muster nehmen, Nep.: commoverat quosdam magnitudine exempli, durch die Erhabenheit seines Beispiels (Benehmens), Tac.: insigne Epponinae uxoris exemplum (das ausgezeichnete Benehmen) suo loco reddemus, Tac.: singulare omnium saeculorum exemplum ausae, Iustin.: exemplo carens (beispiellos) luctus erat, Lucan. 9, 169. – plus exemplo (durch ihr übles Beispiel) quam peccato nocent, Cic.: in alqo exemplum periculosum prodere, Cic. – ut huius urbis iura et exempla corrumperes, Rechtsbestimmungen u. Vorgänge (= Verfahren u. Normen in der Ausübung des Rechts), Cic. – sub hoc exemplo, nach diesem B. (Vorgange), Plin. ep. 1, 18, 5; 2, 6, 6 u.a.: sub his exemplis, nach diesen Vorgängen, Vell. 2, 127, 3.
3) das Beispiel zur Nachachtung, Warnung, daswarnende Beispiel, das Strafbeispiel (vgl. Brix Plaut. capt. 688. Spalding Quint. 4, 1, 7. Gronov Liv. 2, 30, 1), a) im allg.: ex. bonum, utile, Tac.: ut arcendis sceleribus exemplum nobile esset, damit ein auffallendes B. gegeben würde, um usw., Liv.: exemplum severitatis edere, Cic.: ea in civitatem Carthaginiensium exempla edere, Liv.: uterque in te exempla edent, Ter.: dare ultionis exemplum, Tac.: dare exemplum praecavendi, Tac.: exemplum praebere, ut etc., Hor.: exemplo territus huius, Ov. – b) das Strafbeispiel, die Strafe (vgl. Held Caes. b.G. 1, 31. § 9), habet aliquid ex iniquo omne magnum exemplum, Tac.: deditos in fidem populi Romani omni ultimae crudelitatis exemplo laceratos ac deletos esse, Liv.: exemplum statuere in alqm u. in alqo, Ter., Cic. u.a.: u. so statuite exemplum impudenti, date pudori praemium, Plaut.: statuite exemplum, quantae poenae sint in civitate hominibus istius modi comparatae, Cornif. rhet. – u. bes. im Plur., meritum novissima exempla Mithridatem, verdient habe M. die härteste Strafe, Tac.: exempla in alqm facere od. edere, jmd. empfindlich bestrafen, Komik., Caes. u.a. (s. Ruhnken Ter. eun. 5, 4, 24. Drak. Liv. 29, 27, 4): in alqm omnia exempla cruciatusque edere, an jmd. qualvolle Strafen vollziehen, Caes.: exempla in eum fient, er wird empfindlich bestraft werden, Ter.: mala exempla, übel angewandte Strafbeispiele, Sall.
III) als etwas einen ähnlichen Fall Erläuterndes, Beweisendes, Bestätigendes (als Synon. von documentum, s. Cornif. rhet. 4, 5. Cic. de inv. 1, 49), das Beispiel, hisce ego rebus exempla adiungerem, nisi etc., Cic.: fieri tamen potest, ut ex aliis legibus exempla ducamus, per quae appareat etc., Quint.: magna exempla casuum humanorum, Liv.: exemplum insigne mutationis rerum humanarum, Liv. (s. Fabri Liv. 22, 44, 5. Mützell Curt. 5, 4 [17], 5). – dah. exempli causā od. gratiā u. in exemplum, um als Beispiel zu dienen, um ein Beispiel zu geben od. anzuführen, beispielsweise (wenn ein histor. od. erdachtes Faktum zum Beweis usw. wirklich angeführt wird), exempli causā paucos nominavi, Cic.: in ea muliere etiamnunc, quasi exempli causā, vestigia antiqui officii remanent, Cic.: satis est unam rem, exempli gratiā, proferre, Nep.: vel exempli gratiā, in Verrem de L. Domitio, Quint.: ex quibus in exemplum pauca hinc inde subieci, Suet.
quid immoramur in ~is veteribus?
[epistulae ] quas ‥ ~i gratia protelaveram
portentuose, monstruose, ~i causa cum sex digitis nati
quod si per ~a consideremus, clarius apparebit
ne hanc artem aliquis error incurrere arbitretur tale damus ~um
erit horum facilior per ~a cognitio
[] per ~a selling grain by samples
epitriti promulgentur ~a
portum monasterii petisse ex hujus vitae naufragio nudus evadens ‥ humilitatis ~o usus gratissimo dixit ‥
ne quis balneis ablutus ‥ per lutosum iter incedat ‥. per hoc specimen ‥ temet ipsum intuere et ad correctionem tui hoc ~um converte
paradigma, narratio per ~a ortans aliquem aut deterrens
~um hominis cujusdam, de quo in ~is continetur quod ‥
~um est quando probatur unum particulare per aliud, ut ~in scolis est doctor non sorte sed arte, igitur in navi elegendus est gubernator non sorte sed arte’
examen, ~um, expositio
alfini ‥ sunt cornuti ~o episcopi
juxta ~a patrum antiquorum ‥ administrare curavit
clara ‥ exempla futuris / prebuit
gloria ‥ Deo, cui vita vestra sic placuit ut eam ad ~um exaltaret
juxta illum qui negligenter vixit, ejus ~o a bono opere non defecit
inclusus diu gemuit, ~umque posteris ne similibus inhient dereliquit
[(Christus ] reliquit nobis ~um ut sequamur vestigia ejus
ad ~um rigidae conversationis et ardui formam propositi animos militantium Christo instigantes
episcopi ‥ qui debent esse forma et ~um aliis canonicae religionis
~um sanctitatis
populum tam ~a quam verba docentes
plures nam Christo convertit ‥ turmas / exemplo simul et celebri rumore coruscans
efficacius bonum ~o quam verbo persuadetur
tam verbis quam scriptis et salutaribus ~is subjectos erudiit
parcas larga manus damnans Albania, Scotos / ponit in exemplum dapsilitate sua
quisque paccarius huic ordinacioni contraveniens sic punietur ut aliis sit in ~um et faciet emendam parti gravate
fratres ‥ me ‥ precati sunt ut quaedam ‥ sub quodam eis meditationis ~o describerem
professione determinata est que non habuit ~um, nec puto habituram exemplar
nec vult rex Eboracensi ecclesie ‥ hoc esse in prejudicium nec Cantuariensi in ~um
quod presens concessio nostra de feodis ‥ non trahatur in ~o quovis modo
liquet ‥ eum in singulorum creatione venerabilis ~i normam secutum, cum cuncta superno ducat ab ~o
vobis mittimus ~a cartarum quas vidistis ‥ quia ipsas originales propter varia pericula circumferre non audent
- 1. voorbeeld, toonbeeld, model, patroon [utile; virtutis; bonitatis; innocentiae; pudicitiae; fidei publicae]; ➤ hoc -o naar dit voorbeeld; -um edere, prodere, dare en -o esse alci iem. tot voorbeeld dienen; -um capere (of petere, sumere) ab alqo zich iem. als voorbeeld stellen; alcis -um sequi;
- 2. afschrikwekkend voorbeeld [crudelitatis]; ➤ -o esse tot waarschuwing dienen; edere -a in alqm; meritum novissima -a Mithridatem de zwaarste straf (Tac.);
- 3. (verklarend, bewijzend) voorbeeld [praeclarum; antiquum]; ➤ -o uti een voorbeeld aanvoeren; -i causā (of gratiā) bijvoorbeeld; magna -a casuum humanorum;
- 4. handelwijze, gedrag, manier v. doen; ➤ more et -o populi Romani volgens gewoonte en gebruik; omnia -a belli in de oorlog gebruikelijke maatregelen; eodem -o vivere op dezelfde manier;
- 5. afschrift, kopie [litterarum];
- 6. (in de kunst en metaf.) kopie, afdruk, portret [pingere; dei];
- 7. (in de schilder- en beeldhouwkunst) origineel;
- 8. ontwerp, concept voor een geschrift; ➤ litterarum -um componere;
- 9. tekst, inhoud v.e. geschrift [scripti]; ➤ eodem -o met dezelfde inhoud;
- 10. precedent, voorbeeldformulering; ➤ nullo -o zonder precedent; huius urbis iura et -a wettelijke bepalingen en precedenten; nullum ~ est idem omnibus precedenten zijn nooit helemaal vergelijkbaar.
表様。古典。抄本。式様。格。規模。草稿。示懲儆。樣。— edere in eum 罰一人以警衆。— purpurae 大紅布之様。Juvenis singularis exempli 行端表正之幼年。Nullo exemplo facere 無式而作成。Scripta pluribus exemplis 一書數部。 Exemplo eodem duae litterae 一様之信二封。 Exemplo nubis aquosae 滿雨雲之狀。Exemplo pari 一般。Exempli causa vel gratia 假如言。譬如。 Agere exemplis 假如言。設喻。
Suggest a Translation
See an image
Præfulgidos atque nectareos regalis potentiæ vestræ per Arvinum Ducem suscepimus apices, in quibus referebatur, quod Palatii Ravennatis civitatis musiva atque marmora, cæteraque Exempla, tam in strato, quamque in parietibus sita, vobis tribueremus.Anastasius in Leone III. PP. pag. 123 :
Fecit autem in Patriarchio Lateranensi triclinium majus... et in circuitu laminis marmoreis ornavit, atque marmoribus in Exemplis stravit.ibid. pag. 127 :
Et in pavimento marmoreis Exemplis stratis.Ita pavimentum
Exemplis stratum, idem est ac tessellatum, in quo diversæ formæ et figuræ exprimuntur. Hinc vestes variis
Exemplis, et figuris ornatæ
Exemplatiet figurati, pro quo in Græco est
Concessi... Abbatiæ S. Vincentii Cenoman. duas partes totius decimæ de feodo de la Bastine de omnibus Exemplis tam in plano quam in nemore factis et faciendis.
Joannes filius Goffridi Comitis Vindocinens. calumniatus est Exempla Wastinæ, quæ adjacent Villæ Dei, et saisivit.Regestum Castrum Castri Lidi in Andibus fol. 50 :
De nemoribus militum et feodalium de foresta, ipsi habent sua, tali conditione, ut ipsi non poterunt Exemplare, nec vendere, nec dare omne forestagium.Fol. 47 :
Exempla etiam nemoris S. Joannis, quod de feodo Belismensi constat, quantum juxta feodum Gusæ continetur, habet in dominicum.In eodem Tabular. f. 54 :
Nul ne puet vendre bois ne pleysseys és viez Essauples de Burçoy, ne és noviaus, sans asentement au Seignor de cette forest.Vide Hist. Monast. S. Nicolai Andegav. pag. 63. 64. 87.
Statuit ei dare illico de Examplis intra foresten Guastinæ, etc.
Et villam Campinos cum Examplariis, ædificiis, casticiis et vineis, etc.Charta Willelmi Comitis Belismensis apud Ægidium
Bryin Hist. Comitum Perticensium :
Dedimus etiam Ecclesias de Domfronte, et decimas omnium agriculturarum quæ fiunt in Exemplariis forestarum prædictarum.
Decimam partem totius redditus... de terra Exemplata et Exemplenda in eadem foresta.Charta Philippi Regis Fr. ann. 1206. in Regesto Philippi Pulcri Reg. Franc. ann. 1299. Tabularii Regii num. 57 :
Et decimam partem totius redditus ejusdem juelliAlia ejusdem Philippi Pulcri Regis Franc. ann. 1310. ex 47. Regesto Tabularii Regii n. 77 :(de Meduana) de terra Exemplata et Examplanda in eadem foresta de Fossa Loven, etc.
Plateas, landas, bruerias, et Examplata seu essarta, etc.
Illud nemus Exemplare non poterit.
Exempiret
Exemplir. Lit. remiss. ann. 1451. in Reg. 181. Chartoph. reg. ch. 65 :
Pour laquelle cause icellui suppliant... print ung sermeau(ou
fermeau) à Exempir hayes et buissons. Aliæ ann. 1477. in Reg. 203. ch. 61 :
En allant icellui suppliant ainsi Exemplir, essarter et deschaller les terres de son maistre, etc.
Et prope ipsum locum Exemplationem quam permisi facere Joannem Clericum in eadem foresta.Alia ann. 1067. tom. 11. Spicilegii Acheriani pag. 294 :
Dedimus.... unam mediaturam terræ cum pratis quæ ad illam pertinent ; et Exemplationes bosci de Boeria, quæ erant meæ propriæ.Charta Goffridi Comitis Andegavorum ann. 1040. apud Sammarthanos in Episcop. Andeg. :
Et terram veterem quam ibidem habere dinoscimur, pariterque cum novalibus et Exemplationibus quæ postmodum ibi facta sunt.
Exemptationibusin Annal. Benedict. tom. 4. pag. 732. col. 2.
Et prope ipsum locum Exemplationem quam permisit facere... in eadem foreste.Charta Caroli C. apud eosdem in Episcopis Vivariensib. n. 34 :
Districtum quoque ex burguitate,... Melatem quoque usque ad aquæductum, cum Exemplatorio, silvis, et insulis, etc.Infra :
Usque ad summum montis Conati, et usque ad Exemplatorium.Vide Columbum in iisdem Episcopis lib. 1. n. 25. lib. 2. n. 49. Quidam his locis
Exemplatoriumesse putant locum in quem rivus influit. Sed cum silvis adjungatur, quæ aliquando
exemplatur, malim existimare
sartumsignificare.
Eximplereortas, ut
essarta, silvarum partes fuerint
Eximpletæ; alii melius forte divinabunt.
Arpago,
Hoc excipulum. Castigat. in utrumque Glossar.
- EM-, a sample, specimen: hominum exempla, i. e. representatives of the race, O.—An imitation, image, portrait, draught, transcript, copy: earum (litterarum), S.: epistulae.— A pattern, model, original, example, precedent, incident, case: simulacrum ab animali exemplo transfertur: litterarum, a draft: exempla ad imitandum: naturae et veritatis: Ex hoc numero (amicorum) nobis exempla sumenda sunt: vir exempli recti: in oculis exemplum erat Fabius, L.: exemplum a me petere, L.: qui exemplum et rectores habebantur, Ta.: spinas Traxitin exemplum, O.: habuerunt virtutes spatium exemplorum, i. e. room to show themselves, Ta.: quasi exempli causā, as an example: sequimur exempla deorum, O.: sententiae exemplo haud salubres, i. e. by becoming a precedent, L.: mala exempla ex rebus bonis orta sunt, S.: illo exemplo confirmat, etc., by that instance: Venitin exemplum furor, served as a lesson, O.: exempli causā paucos nominavi, for example's sake: exempli gratiā.— A warning example, warning, lesson, penalty: Exemplum statuite in me, ut, etc., T.: simile severitatis tuae:in eos omnia exempla cruciatūsque edere, Cs.: ea in civitatem exempli edendi facultas, L.: in eum indigna, T.: essein exemplo, to serve as a warning, O.— A way, manner, kind, nature: more et exemplo populiR.iter dare, Cs.: eodem exemplo quo, L.: exemplo nubis aquosae Fertur, after the manner of, O.—A tenor, purport, contents: litterae uno exemplo: scribere bis eodem exemplo: hoc exemplo, as follows.
-
…possit. Ubi ea dies quam constituerat cum legatis venit et legati ad eum reverterunt, negat se more et exemplo populi Romani posse iter ulli per provinciam dare et, si vim facere conentur, prohibiturum ostendit. Helvetii ea…
Julius Caesar, Gallic War
-
…proelium factum sit ad Magetobrigam, superbe et crudeliter imperare, obsides nobilissimi cuiusque liberos poscere et in eos omnia exempla cruciatusque edere, si qua res non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Hominem esse barbarum ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…exempla ex rebus bonis orta sunt. Sed ubi imperium ad ignaros eius aut minus bonos pervenit, novum illud exemplum ab dignis et idoneis ad indignos et non idoneos transfertur. Lacedaemonii devictis Atheniensibus triginta viros inposuere, qui rem…
Sallust, Catilina
-
…populos reparare paternis artibus atque animas formatae infundere terrae Nunc genus in nobis restat mortale duobus sic visum superis hominumque exempla manemus. Dixerat, et flebant. Placuit caeleste precari numen et auxilium per sacras quaerere sortes. Nulla mora…
Ovid, Metamorphoses
-
…Illis merito accidet, quicquid evenerit ; ceterum vos patres conscripti, quid in alios statuatis, considerate Omnia mala exempla ex rebus bonis orta sunt. Sed ubi imperium ad ignaros eius aut minus bonos pervenit, novum illud exemplum…
Sallust, Catilina
-
…Ab his longe divorsas litteras Q. Catulus in senatu recitavit, quas sibi nomine Catilinae redditas dicebat. Earum exemplum infra scriptum est L. Catilina Q. Catulo. Egregia tua fides re cognita, grata mihi magnis in…
Sallust, Catilina
-
…tempore, alio consule, cui item exercitus in manu sit, falsum aliquid pro vero credi. Ubi hoc exemplo per senatus decretum consul gladium eduxerit, quis illi finem statuet aut quis moderabitur Maiores nostri, patres conscripti ,…
Sallust, Catilina
-
…domum pergerent, cum Catilina data atque accepta fide societatem confirmarent. Ipse Volturcio litteras ad Catilinam dat, quarum exemplum infra scriptum est Qui sim, ex eo, quem ad te misi, cognosces. Fac cogites, in…
Sallust, Catilina
-
…convivis, contubernalibus, ne hominibus levitate Graecis, crudelitate barbaris civem ac supplicem vestrum dederetis, ne periculosam imitationem exempli reliquis in posterum proderetis. sed cum L. Flacci res agatur, qua ex familia qui primus consul factus…
Cicero, pro Flacco
-
…eruptioni locus esset, neque quicquam omnino relinqueretur, qua aut telis militibus aut igni operibus noceri posset, eodemque exemplo sentiunt totam urbem, qua sit aditus ab terra, muro turribusque circumiri posse, sic ut ipsis consistendi in…
Julius Caesar, Civil War