fortificare

fortificare [LL] 1 to strengthen (person or party); b (part of body); c (abstr.). 1297 ut in agendis me ~et et informet [Deus] (Lit. Papae) Reg. North. 131; s1307 ad partem Petri [de Gaveston] ~andam V. Ed. II 156; 1315 quod amico veram amicitiam non conservat qui allius hostes ~at RScot I 136a; s1403 rex dixit quod cum pecunia regni non ~aret inimicos suos contra se Eul. Hist. III 396; 1405 ad rebelles nostros Wallicos adinvicem alligantes et assuranter ~andos Cl 254 m. 6; 1419 ipsum oneravit ‥ quod ~aret ‥ dominum Henricum Percy Mem. York II 84; s1423 is ‥ qui ~at fessos (Lit. Abb.) Amund. I 129; s1458 ad ~andum nos contra inimicos nostros (Lit. Regis) Reg. Whet. I 299.  b ut [melancolia] perfluat in os stomachi, ut sc. ipsum ~et et inspisset Bart. Angl. IV 11.  c ex bonitate organi vel debilitate debilitatur vel ~atur vis videndi Bart. Angl. III 17; quod ~etur nature Gilb. I 18v. 1; anima ~atur in intelligendo Bacon VII 109; non repugnat lumini naturali ~ari intra propriam naturam Baconthorpe Quaest. Sent. 1B; oportet ~ari lumen intellectus nostri Ib. 7c; qui vult evacuare humorem quando ~atur natura humoris per influenciam ipsium Jovis, opus ejus et ejus effectus minuitur N. Lynn Kal. 213. 2 to fortify, reinforce (place) against attack; b (person). c1277 non licebit ‥ castra ‥ in ‥ quibuslibet municionibus seu defensionibus ~are TreatyR I 67; 1278 opus muri non elevet nec ~et ad ‥ periculum castri nostri RGasc II 43; s1377 ad ~andum castellum Wals. HA I 339; plures armantur pro villa fortificanda Elmh. Metr. Hen. V 281; locum ~averunt Plusc. IX 30.  b s1413 Johannes se incastellavit et ~avit in castro suo Wals. YN 440 (= Chr. S. Alb. 72) (cf. Ziz. 436: J. se incastellat et ~at). 3 to confirm, approve (deed). b to make (action) more effective. c to corroborate (argument), authenticate (text). qui scelus illorum non fortificat sceleratus / decapitatus erit Gower VC I 835; conclamant naute, surgunt pariter properantque / quilibet officium fortificare suum Ib. 1902; federa componunt que sigilla sub ordine ponunt. / tunc rex letatus super hoc quod fortificatur Id. TC I 33.  b c1238 (v. exaudibilis b); ostendit tria que maxime ~ant bellum (J. Bridl) Pol. Poems I 188; 1422 pro execucione legis in hac parte ~anda ‥ ipsos I. S. et I. B. arestavit Treat. J. P. 240.  c ~atur hec objectio Bacon Tert. 133; Ziz. 73 (v. determinatio 3a); doctorum veterum mea carmina fortificando / pluribus exemplis scripts fuisse reor Gower VC II prol. 81; quod aperte multis racionibus approbando ~avit Plusc. IX 24; ~at hoc dictum ex eo quod ‥ Lyndw. 80D; quelibet pars ‥ posset ‥ ~are dictas evidencias, allegaciones et replicaciones Croyl. Cont. B 510. 4 to increase (power or virtue, alch.). auri raciones seminales remisse intendi possunt et ~ari M. Scot Sol 717; cum igne contra naturam fiat dissolutio corporis purissimi ‥ cum arsenico ~ato Ripley 152; ~a ignem de mense in mensem Ib. 217. 5 (intr. or as dep.) to be strong. facias anulum ‥ et sculpe in eo formam puelle ‥ exultantis et ~antis et equitantis leonem Bacon V 173.