fortitudo
fortitudo, strength, force
- I Physically (very rare).
- A In gen.: haec feminalia de bysso retorta ob fortitudinem solent contexi, firmness, durability, Hier. Ep. 64, 10: galeae, Jul. Val. Rer. Gest. Al. 2, 25; cf. vini, Macr. S. 7, 6, 17.—
- B Bodily strength in men and animals: hircorum, Phaedr. 4, 16, 6: corporis, Macr. S. 7, 9, 5: nervorum, id. ib. 7, 11, 8.—Absol. (opp. imbecillitas), Lact. 2, 2, 28; 2, 2, 67. —Far more freq. and class.,
- II Mentally, firmness, manliness shown in enduring or undertaking hardship; fortitude, resolution, bravery, courage, intrepidity (cf. virtus): fortitudo est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio, Cic. Inv. 2, 54, 163: fortitudo est, inquit (Chrysippus), scientia rerum perferendarum vel affectio animi in patiendo ac perferendo summae legi parens sine timore, id. Tusc. 4, 24, 53; cf.: fortitudo est animi affectio, cum in adeundo periculo et in labore ac dolore patiens, tum procul ab omni metu, id. ib. 5, 14, 41: quae (fortitudo) est dolorum laborumque contemptio ... Fortitudinem quoque aliquo modo expediunt, cum tradunt rationem neglegendae mortis, perpetiendi doloris, id. Off. 3, 33, 117: fortitudo est rerum magnarum appetitio et rerum humilium contemptio et laboris cum utilitatis ratione perpessio, Auct. Her. 3, 2, 3; cf. ib. 4, 25, 35: probe definitur a Stoicis fortitudo, cum eam virtutem esse dicunt propugnantem pro aequitate, Cic. Off. 1, 19, 62 sq.: magnitudinis animi et fortitudinis est, nihil extimescere, omnia humana despicere, nihil quod homini accidere possit intolerandum putare, id. ib. 3, 27, 100: unde in laboribus et periculis fortitudo? id. Rep. 1, 2: illae sunt solae virtutes imperatoriae, labor in negotiis, fortitudo in periculis, industria in agendo, etc., id. de Imp. Pomp. 11, 29: hoc sentire prudentiae est: facere fortitudinis, id. Sest. 40, 86: pro multitudine hominum et pro gloria belli atque fortitudinis, angustos se fines habere arbitrabantur (Helvetii), * Caes. B. G. 1, 2 fin.: fortitudinem Gallorum Germanorumque miramur, Quint. 8, 4, 20: malarum rerum audacia fortitudo vocatur, Sall. C. 52, 11.—In plur.: sunt igitur domesticae fortitudines non inferiores militaribus, proofs of valor, i.e. valiant decds, Cic. Off. 1, 2 fin.; Vitr. 10, 22.
quis Herculis ~inem et arma non miretur?
corporis mei ‥ dignitas et ~o recessit
ossa et nervi, in quibus consistit ~o
leonem, quem regem esse bestiarum ob ‥ ~inem poetae ‥ fingunt
leones calidissimi et siccissimi sunt nature, quod satis ostendit eorum mobilitas, ~o, iracundia
divino cibo satiatus ‥ in ~ine ejus ‥ prospere proficiscebat
diabolus ‥ ex ~ine sue nature movet aerem
secundum hunc ‥ motum in pulsu velocitas et tarditas, debilitas et ~o perpenduntur
quoad ~inem luminum in virtute operandi secundum impressionem centrum recipit maxime de lumine
materia si fuerit calida per dominium generabitur tunc albedo propter rarefaccionem et subtiliacionem parcium materie et clarificacionem vi et ~ine caloris
~o ‥ exercitus ‥ ad ‥ defensionem vestri directa est
redite ‥ Romani, ‥ . ‥ non nos ~o vestra expellit, set summi regis potentia
ut possit bellum ~o minuere, pacem humanitas augere
cum ‥ haberet terram suam circa villam A. ‥ et in B. ‥ in quibus locis ~o guerre ‥ fuit ‥ et ibi propter guerram amiserit omnia bona sua
Aelgiva alteram medietatem predicti hwearfi et terram et domos suas in illa civitate eidem sancto ‥ concesserat et eas quamdiu vixit tenuit, ‥ set postea ab Asculfo de Pinkeni per ~inem demptum, ego denique cicius concedens reddi precepi
comes R. tam parvam ~inem hominum adducet quam minorem poterit
egressus est cum tota ~ine sua contra ipsum et ‥ pugnam ei ingessit
si rex Lod[ovicus ] in Angliam venerit et comitem T. vel comitem P. secum adduxerit, comes T. vel comes P. ‥ tam parvam ~inem hominum secum adducet quam minorem poterit
Karolus de Bloys venit cum ~ine grandi in Britanniam
irrupit in exercitum regis et fecit deambulatorium in medio exercitus usque ad fortissimos regi custodes, interficiens comitem Staffordie et alios multos in ~ine exercitus regis
atrium ‥ templi magne spissitudinis et ~inis muro circumvallavit
incole civitatis [sc. Constantinopolis ] non credebant eum posse capi ‥ propter ejus ~inem
castrum habet ingentis ~inis et situm versus partes Marchie
civitatem ‥ quasi inexpugnabilis ~inis ‥ viriliter cepit
in rupe vel in insula nulli licuit facere ~inem, et nulli licuit in Normannia castellum facere, et nulli licuit in Normannia ~inem castelli sui vetare domino Normanniae, si ipse eam in manu sua voluit habere
concessimus pro servicio suo ‥ burgum Malmesberie sine ~ine facienda ibidem
ut rex, ordinatis prius custodibus sufficientibus in castellis et aliis ~inibus Wallie, Londonias rediret
in pulchritudine ciphus est vitreus, / in fortitudine tamen est ferreus
~inis ‥ una cum magnificentia partes sunt magnanimitas, fiducia, securitas, constantia, patientia
ut in adversis deprimi / non possit status animi / precedit fortitudo
~o est in anima regens vim irascibilem
justicia ‥ in effectum fluit post temperanciam, ~inem, prudenciam
contra temptacionem ‥ interiorem necessaria sunt sapiencia et spiritualis ~o [ME: ]strengðe
tercia Herculis ~o est de qua sic scribitur
nec aliquem ‥ impetentium ~ine passus est conturbari
superscriptio ‥ sigilli sui privati talis est: Dei ~o
justicia est correccio injurie et rectitudo statere et ~o status rerum et forma mensure
statutum est ‥ quod predictum parliamentum ‥ nullius sit de cetero valoris seu ~inis, set quod sit ‥ adnullatum in perpetuum
incipiet hoc statutum habere locum et ~inem suam †et [v. l. ad ] festum Purificacionis proximum futurum
sicut planeta in sua domo habet ~inem, sic in opposito sue domus habet detrimentum sue ~inis
aliquando homines unius secte inclinant se ad sectam alterius propter ~inem constellacionis
ac si planeta dictus stetisset in sua ~ine maxima, immersissetque se, cum tota sua influencia, in os ejus [sc. officiarii ]
- 1. (poët.; postklass.) sterkte, kracht [corporis; nervorum];
- 2. (metaf.) onverschrokkenheid, dapperheid, moed; plur. dappere daden [Germanorum].
Et si rex Lod. in Angliam venerit... tam parvam Fortitudinem hominum secum adducet, quam minorem poterit.Vide alia notione in Fortia 3.
Imperatori datur balia et Fortitudo faciendi justitiam sanguinis.
- fortis, strength, force: hircorum, Ph.—Firmness, manliness, fortitude, resolution, bravery, courage, intrepidity: quae est dolorum laborumque contemptio, etc.: in periculis: pro gloriā fortitudinis, Cs.: domesticae fortitudines (opp. militares), proofs of valor.
-
…alicuius periculi metum salutem civium tuorum neglegis. sed si quis est invidiae metus, non est vehementius severitatis ac fortitudinis invidia quam inertiae ac nequitiae pertimescenda. an, cum bello vastabitur Italia, vexabuntur urbes, tecta ardebunt ,…
Cicero, in Catilinam
-
…; qua ex parte homines bellandi cupidi magno dolore adficiebantur. Pro multitudine autem hominum et pro gloria belli atque fortitudinis angustos se fines habere arbitrabantur, qui in longitudinem milia passuum CCXL, in latitudinem CLXXX patebant. His rebus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…furor ; hinc honestas, illinc turpitudo ; hinc continentia, illinc libido ; hinc denique aequitas, temperantia, fortitudo, prudentia, virtutes omnes certant cum iniquitate, luxuria, ignavia, temeritate, cum vitiis omnibus ; postremo…
Cicero, in Catilinam
-
…bello Gallico filium suum, quod is contra imperium in hostem pugnaverat, necari iussit atque ille egregius adulescens inmoderatae fortitudinis morte poenas dedit vos de crudelissumis parricidis quid statuatis, cunctamini Videlicet cetera vita eorum huic sceleri obstat. Verum…
Sallust, Catilina
-
…et misericordiam nominat Iam pridem equidem nos vera vocabula rerum amisimus quia bona aliena largiri liberalitas, malarum rerum audacia fortitudo vocatur, eo res publica in extremo sita est. Sint sane, quoniam ita se mores habent, liberales…
Sallust, Catilina
-
…non uterentur, philosophia omnino non egeremus istorum enim verborum amore, quae perraro appellantur ab Epicuro, sapientiae, fortitudinis, iustitiae, temperantiae, praestantissimis ingeniis homines se ad philosophiae studium contulerunt. Oculorum, inquit Plato, est…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, insulae, litora quae est enim ora, quae sedes, qui locus in quo non exstent huius cum fortitudinis tum vero humanitatis, cum animi tum consili impressa vestigia hunc quisquam, incredibili quadam atque inaudita gravitate virtute constantia…
Cicero, pro Balbo
-
…vero illa sibi remedia comparavit ad tolerandum dolorem, firmitatem animi, turpitudinis verecundiam, exercitationem consuetudinemque patiendi, praecepta fortitudinis, duritiam virilem, sed una se dicit recordatione adquiescere praeteritarum voluptatium, ut si quis aestuans, cum vim…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…tribus generibus, quoquo modo possunt, non incallide tergiversantur ; prudentiam introducunt scientiam suppeditantem voluptates. depellentem dolores ; fortitudinem quoque aliquo modo expediunt, cum tradunt rationem neglegendae mortis, perpetiendi doloris ; etiam temperantiam inducunt non facillime illi…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…necesse est cum aliqua cura res sibi contrarias aspernetur atque oderit, ut bonitas malitiam, temperantia libidinem, ignaviam fortitudo. itaque videas rebus iniustis iustos maxime dolere, imbellibus fortis, flagitiosis modestos. ergo hoc proprium est animi…
M. Tullius Cicero, De Amicitia