genialis
genialis, of generation, of birth, nuptial, genial
geniālis, e: adj. (genius), pertaining to, or sacred to the birth-spirit, or guardian genius; genial, joyous, happy, festive, 6.603.
gĕnĭālis, e, adj. [Genius].
- Of or belonging to generation or birth, nuptial, genial (cf.: genitalis, genetivus).
- A Adj.: lectum illum genialem, quem biennio ante filiae suae nubenti straverat, the bridal-bed (placed in the atrium, and dedicated to the genii of the married couple), Cic. Clu. 5, 14; cf.: geniales proprie sunt lecti, qui sternuntur puellis nubentibus: dicti a generandis liberis, Serv. Verg. A. 6, 603: genialis lectus qui nuptiis sternitur in honorem genii, unde et appellatus, Paul. ex Fest. p. 94 Müll.: lectus, Hor. Ep. 1, 1, 87: torus, Verg. A. 6, 603; Liv. 30, 12, 21; Plin. Pan. 8, 1: pulvinar divae, Cat. 64, 47.— Hence poet. transf.: ducuntur raptae, genialis praeda, puellae, Ov. A. A. 1, 125: bella, at a wedding, Stat. Ach. 1, 113: sors genialis atque fecunda, productive, Plin. 18, 24, 54, § 197; cf.: in tantum abundante geniali copia pecudum, id. 17, 9, 6, § 53.—
- B Subst.: gĕnĭālĭa, ium, n., the marriagebed, marriage: genialibus alienis insultare, Arn. 4, 144.—
- II Of or belonging to enjoyment, jovial, pleasant, delightful, joyousfestive, genial: scis enim, geniales homines ab antiquis appellatos, qui ad invitandum et largius apparandum cibum promptiores essent, Santra ap. Non. 117, 18: festum, Ov. F. 3, 523: dies, Juv. 4, 66: hiems, Verg. G. 1, 302: uva, Ov. M. 4, 14: serta, id. ib. 13, 929: rus, id. H. 19, 9; cf.: arva Canopi, id. Am. 2, 13, 7: litus, Stat. S. 4, 4, 51: platanus, i. e. under which festivals were celebrated, Ov. M. 10, 95: Musa, id. Am. 3, 15, 19: divi, i. e. Ceres and Bacchus, Stat. Th. 12, 618; cf. Paul. ex Fest. p. 95 Müll.: vultus, friendly, Ap. Met. 11, 14, 16.—Hence, adv.: gĕnĭālĭter (acc. to II.), jovially, merrily, genially: festum genialiter egit, Ov. M. 11, 95; Ap. Met. 10, 16, 32; Inscr. Grut. 823, 2.
geniālis, e (v. genius), zum Genius gehörig, I) vom Genius als Erzeuger: A) = dem Genius heilig, hochzeitlich, ehelich, lectus, Brautbett, Ehebett, Cic., Hor. u.a. (s. Gräve Cic. Clu. 5 extr. Schmid Hor. ep. 1, 1, 87): so auch torus, Verg. u. Aur. Vict. (vgl. unten subst. genialis), pulvinar, Catull.: raptae, genialis praeda, puellae, Ov.: bella, bei der Hochzeit, Stat. – subst., a) geniālis, is, m. (sc. torus, das Ehebett, Liv. 30, 12, 21 H. (wo Madvig lecto geniali, Weißenb. geniali toro lesen). Iuven. 10, 334. – b) geniālia, ium, n., das Ehebett, Arnob. 4, 25. – c) Geniālia, ium, u. iōrum, n., das Fest des Genius, die Genialien, Charis. 33, 30 u. 42, 26; vgl. Lachm. Lucr. 1, 1. p. 15. – B) übh. = fruchtbar, gedeihlich, copia pecudum, Plin.: sors, Plin. – II) zum Genius als Teilnehmer an Freud u. Leid gehörig, von Ort u. Zeit, von Dingen, an denen man sich u. seinem Genius gütlich tut = ergötzlich, erfreulich, festlich, heiter, freundlich, fröhlich, einladend, einnehmend, rus, Ov.: hiems, Verg.: festum, Ov.: genialis dies, Freudentag, Festtag, Iuven.: praeda, Ov.: uva, Ov.: serta (beim Weintrinken), Ov.: vultus, Apul.: canities, Apul.: divi, von Ceres u. Bacchus, Stat
~is [i. e. ~es ] lecti, qui sternuntur puellis nubentibus
geneales,brydrœst
~ibus,of brydlicum
hic ~is, ‥ lectum ubi sponsus et sponsa cubant
matrem Christi genuit thoro geniali / quem possedit gracia Dei favorali
hic ~is est lectus qui in nupciis sternitur
~is homo, gratus homo
ergo manet [? l. manat ] solitus succincto sudor alumno, / emicuit quamvis genialis flamine vertex
efferos motus abbas et ~es secum affectionum suarum metiens ‥ passiones sibi perpendit periculosum servire moribus plurimorum
te lex moralis docuit, te lex genialis [gl.: naturalis; a deo nature ]
dictum ‥ est inhonestum fuisse nimis in absentem desevire ‥ pro liberatione fratris sui pio ac ~i spiritu dimicantem
sub H. rege multi alienigene, qui ~is humi inquietationibus [v. l. turbellis ] exagitabantur, Angliam annavigabant
non mirandum ‥ si natale solum ~eque territorium profusioribus laudum titulus auctor extulerit
Johannis Hansard ‥ obierat ‥ in expeditione, funere geneali [i. e. ]he was buried in his native land
[F. de Breauté ] regnum Anglie abjurans ‥ ad solum suum genitale [MS: ~e ] remeavit
pure et impermixte de ~i Kambrensium gente propagatus
si absque judicio curie sue contra quempiam nedum suos homines geniales [MS: geneales ] bellum moveret ‥
quin regnum in quo sunt nati homines geneales et eorum progenitores ab ingenuis et alienigenis emundarent
me excluso, herede geneali, alium degenerem ‥ subrogare
alia ecclesiarum beneficia ‥ contulit rex ‥ indignis et ultramarinis . ‥ hanc ‥ materie digressionem ~ia suspiria elicuerunt
virgo verbi genialis / tutis clue tuis alis / et extento brachio
gĕnĭālis, (12) e (genius), ¶ 1 relatif à la naissance, dʼhymen, nuptial : lectus genialis Cic. Clu. 14, lit nuptial [ou genialis seul Juv. 10, 334 ] ; genialis præda Ov. Ars 1, 125, butin nuptial [destiné à la couche des ravisseurs] || gĕnĭālĭa, ĭum, n. , Arn. 4, 25, lit nuptial ¶ 2 fécond : Plin. 17, 53 ; genialia arva Ov. Am. 2, 13, 7, champs fertiles ¶ 3 de fête, de plaisir, de réjouissance [v. genius ] : genialis dies Juv. 4, 66, jour de fête.
- 1. aan Genius gewijd, voor de bruiloft, van het huwelijk [lectus huwelijksbed; pulvinar divae];
- 2. (poët.) Genius verblijdend = vrolijk, opgewekt, feestelijk [rus; festum; dies dag v. vreugde, feestdag; serta feestelijke kransen]; II. subst. is m (vul aan: torus) huwelijksbed.
geniālis e, adj.
- genius, of generation, of birth, nuptial, genial: lectus, the bridal-bed: torus, V.—As substm. (sc. lectus): in hortis Sternitur, Iu.: detracta ea geniali, L.—Of enjoyment, pleasant, delightful, joyous, agreeable, festive, genial: festum, O.: dies, Iu.: hiemps, V.: serta, O.: platanus, i. e. under which festivals were held, O.