About Report a problem

Menu

justus

justus [CL] 1 sanctioned by law, legal, legitimate. b (of person) legally appointed. c1182 possessiones quas ex ‥ ~is titulis rationabiliter sunt adepte Ch. Chester 202.  b a1158 predicta A. filia fuit ejusdem W. et ~issima heres ipsius Ch. Westm. 254. 2 to which one is entitled, rightful, due. b (of reward or punishment) deserved, merited. ~a possessione Gosc. Mir. Iv. lxxvii (v. dominari 1b); 1375 in ~a peticione (v. debere 7a).  b confovebatur ‥ ultionis ~ae praecedentium scelerum causa ‥ ignis Gildas EB 24; utrumque ‥ impia manu sed ~a ultione peremit Bede HE III 1 p. 128; ~a retributio Map NC III 2 (v. dictare 3b); etc. (v. duellum 2b). 3 impartial, just, fair: a (of person making judgement, esp. w. ref. to cardinal virtue); b (of artefact for weighing or measuring); c (of judgement or action). a expectantes a ~o rectore omnium Deo carnificibus severa quandoque judicia Gildas EB 11; hec sunt ‥ gaudia quibus ‥ gloriosus cesar Henricus ‥ irradiat moderatus, prudens, ~us, fortis (Leg. Hen. prooem.) GAS 547; viros ~os, notabiles, prudentes Ps.-Elmh. Hen. V 47.  b trutinat electos sed justae lance libellae Aldh. VirgV 734.  c ut servilis berna famulari jubetur ~o valde judicio Aldh. VirgP 31; pater ‥ ~o judicio regnare debuerat Asser Alf. 12; dispensatio ~a H. Avr. Poems 27. 7 (v. dispensativus 1); 1300 ~am consideracionem (v. divisibilis 3). 4 having good cause, justified, correct, valid, sound. b (~um est sts. w. inf. or ut) as is right, it is right to ‥, it is right that ‥. c (as sb. n.) what is correct, justified. dum ‥ esset inter carnifices ~a cunctatio Bede HE I 7 p. 20; Augustinus ~a necessitate conpulsus flectit genua Ib. II 2 p. 82; durior ~o indoctis auditoribus fuisti Ib. III 5 p. 137; nisi ~o errore falsum confiteatur Ric. Angl. Summa 34 p. 68; si autem rediens probaverit se ex ~a causa abfuisse Ib. 41 p. 112; 1333 ~as diffenciones (v. defensio 6); litigia ~a Ockham Pol. II 809 (v. dissuasibilis); tres enim sunt cause ~e pugne, pro fide, pro jure, et pro patria Stratford Serm. 86; 1398 pro eorundem defecto amplius inde ~am queremoniam non audiamus Reg. Paisley 96.  b ~um non est ut ingressu ecclesiae privetur Bede HE I 27 p. 55; ~ius multo est de incognitis bonum credere quam malum Ib. III 25 p. 187; 798 decretum est ~um esse ut ‥ ecclesia ‥ cenobium ‥ habeat CS 291; Æthelbald ‥ est ‥ sepultus et Æthelberht frater suus Cantiam et Suthrigam ‥ suo dominio, ut ~um erat, subjunxit Asser Alf. 18; s1139 ‘et esto’ inquit ‘~um sit ut habeant, ‥’ W. Malm. HN 475 p. 33; s1229 (v. 2 fastus).  c 705 tuque, obtime pater, utere prudenti consilio ut vel consentiam voci deprecantium si ita placuerit vel subter fugiam et me ipsum a conloquio huis [sic] concilii subtraham si ita ~um judicaveris Wealdhere Ep. 23; solebat ‥ abbas dextrarios nutrire, et in equis elegantioris forme plus forte ~o gloriari P. Cornw. Rev. I 205 f. 125rb; neque per habitare neque per ~orum participare est quis civis W. Burley Pol. 277. 5 righteous. b (as sb. m.) righteous man. qui se putant ~os Gildas EB 10; þus me gesette sanctus et justus / beorn boca gleaw, bonus auctor, / Ealdelm, æþele sceop (Aldhelm) ASPR VI 97; nos patimur ‥ levius non esse sapientes quam insipientes dici et non esse ~os potius quam injustos Abbo QG 21 (46); non omne quod ~um non est injustum est, cum omne quod injustum est, necessario constet quia ~um non est Ib. 47; ~um sanguinem effundendo Deo reverentiam non exhibuerant Diceto YH 349.  b quis ‥ liberato ~o ‥ exercitus ‥ benedixit? Gildas EB 69; 675 in resurrectione ~orum CS 41; factum est ut agnitionem humanam, quam nostra crudelitas prius abstulerat, oratio ~i denuo repararet W. S. Alb. V. Alb. & Amphib. 36; a1237 ~us, id est confitens, primo debet accusare seipsum [cf. Prov. xviii 17] Conc. Syn. 221; beati in celo atque ~i omnes sunt boni Ockham Dial. II 853; adducunt angeli justos ad Deum Vers. Cant. 7 p. 20. 6 (as given name). cui statim successit in pontificatum ~us, qui erat Hrofensis ecclesiae episcopus Bede HE II 8 p. 95. 7 expected, ordinary, usual. [staturam] ~am W. Malm. GR II 134 (v. deducere 7b).

Saved

Recent