librare

1 librare v. liberare

2 librare [CL] 1 to make level or horizontal. Hugeb. Wynn. 11 (v. definire 1a). 2 to direct, steer. murum ‥ a mari usque ad mare ‥ ~ant Gildas EB 18; patriam cui proras ~abat Ib. 23; ~ant ad summum vela naute gratulantes Gosc. Transl. Mild. 11; ~ant ventis salubriter spirantibus vela W. Jum. IV 16; ~atis sursum oculis Ib. IV 20; recessit et versus aethera gressus sursum ~avit J. Furness Walth. 98. 3 to brandish (weapon). b to throw (weapon), strike (blow; also absol.). clamabat in abbatem ~ata cuspide Gosc. Transl. Mild. 15; bipennem inter fugientes cohortes ~ans G. Mon. I 12; Osb. Glouc. Deriv. 309 (v. librilla 3).  b ut non tetrae daemones in latera mea ~ent [gl.:cueccen] Cerne 86; nam si lapidem ~es in aera nonne mox ‥ proprio pondere se deponit ad solida? Ailr. Spec. Car. I 21. 524; ~ato ictu ejus capiti Wals. HA I 465. 4 to bring to equilibrium, balance, poise (also fig.); b (astr., w. ref. to equinox in the sign of Libra). c (intr.) to be in the sign of Libra. Brittania insula ‥ divina ‥ statera terrae totius ponderatrice ~ata Gildas EB 3; in hoc revera res admiratione digna monstrata est, quod corigia delicata tanti corporis molem tanto ~avit tempore Mir. Fridesw. 39; equa se inter Kambros et Anglos trutina ~antes Gir. IK II 12 p. 145.  b jam ‥ Libre signum quadam equalitate temporum diem noctemque ~abat Gir. PI III 20; lucis proporcio librata procedit, / et tractus horarum statera coaptat J. Howd. Cant. 115.  c estati dantur Cancer, Leo, Virgo; calorem / tempore disponunt plusve minusve suo. / autumpnus librat, post pungit, et inde sagittat; / sed tribus hiis frigus temperat ipse suum Garl. Tri. Eccl. 12. 5 to weigh, measure (also fig.). tribunal judicis singulorum facta justa discretionis lance ~antis Aldh. VirgP 22; nam si scientiam juste libraveris, / non penset athomum id quo sustolleris Walt. Wimb. Carm. 382; non ad verum pretium, nec ad verum spatium nostrum monasterium ~abant, misericorditer precaventes in futurum regiis exactionibus et aliis oneribus Croyl. 79; forma liberatur in materia sicut pondus in appendiculo, et illa liberacio, que est composicio vel unio materie cum forma vocatur pondus Wycl. Trin. 51. 6 to consider, ponder, deliberate. suspendebaturque et ~abat cogitationis ambiguum W. Malm. Mir. Mariae 225; pectore consulta libres, librata reveles D. Bec. 122; vix primos belli motus libraverat heros J. Exon. BT I 306. 7 (p. ppl. libratus as sb. f.) what has been weighed, one pound in weight. s1398 rex extorsit ‥ a qualibet ~ata ponderis omnis mercimonii ‥ duos solidos Ad. Usk 18. 8 one pound’s worth: a (of bread, victuals, or other goods); b (of rent, w. ref. to land producing such rent annually); c (of land, w. ref. to annual rental) librate. a 1258 mandatum est ballivis W. quod ‥ fieri faciant ‥ xv ~as boni et pulchri panis ad opus regis ‥ eodem modo mandatum est ballivis de A. de c solidatis panis Cl 309; 1336 tibi precepimus quod centum ~as frumenti et aliorum victualium juxta ordinacionem ‥ J. de N. admiralli flote ‥ emi ‥ faceres ‥ si predicta victualia nondum provisa fuerint ‥ centum libre in pecunia numerata ‥ liberentur RScot 452b; 1380 novas custumas ‥ de qualibet ~ata carnium boum, porcorum et ovium, vj d. ‥ de qualibet ~ata coriorum equorum, cervorum, affrorum ‥ vj d. StatIr 478.  b 1185 non habuit nisi xxxv ~atas et x solidatas, quia ‥ dicta terra non potest plus valere RDomin 15; s1174 concessit ‥ donationem ‥ viz. mille ~atas reddituum in Anglia G. Hen. II I 78; 1228 mandatum est vicecomiti N. quod habere faciat Olive ‥ xx ~atas redditus in manerio de O. Cl 68; 1307 exceptis ‥ xxv ~atis redditus cum pertinenciis in eodem manerio Year Bk. I (Selden Soc. XVII) 1; 1531 acquitancia ‥ de summa mmm li. recepta ‥ pro hujusmodi centum ~is annui redditus Reg. Aberd. 400; 1586 xlv librat’ et x solidat’ redditus Pat 1301 m. 24.  c a1088 de portione sua ducentas ~atas terre dederunt archiepiscopo Regesta I 264; unum est permaximum quo peccavit, quod ad ccc ~atas terre monachis auferens, suis ‥ usibus implicuit W. Malm. GP II 77; 1187 iiij li. et x s. ad perficiendas c †libratias [MS: libr’] terre Pipe 205; 1236 dedit in liberum maritagium xl ~as terre in villa de N. Cart. Beauchamp 379; provisum est quod de feodo unius militis integro xx s. tantum tribuantur et leventur de xx ~is terre quam quis tenuerit in sokagio xx s. Fleta 198; 1299 quantum pertinet ad triginta solidatos redditus unde centum ~ate terre faciunt feodum unius militis Couch. Furness II 466; 1332 terras ‥ dedimus et concessimus ‥ in valorem duorum milium ~atarum terre per annum in partem satisfactionis trium milium librarum LTR Mem 105 m. 8d.; c1518 fieri faciatis A. latori presentium decem ~atas terre in villa de C. Form. S. Andr. I 252.