malleus
malleus, a hammer, maul
- I Lit.: (navis) excussa malleo, Plaut. Men. 2, 3, 52 (402): malleorum rostra, Plin. 34, 14, 41, § 144: stuparius, a swingle-staff, id. 19, 1, 3, § 17.—Of the maul or axe for felling animals to be sacrificed: tempora discussit claro cava malleus ictu, Ov. M. 2, 624: elato alte malleo, cultrarium mactavit, Suet. Calig. 32.—Prov.: malleum sapientiorem vidi excusso manubrio, the hammer wiser than the handle, Plaut. Ep. 3, 4, 87 (523).—
- II Transf., a disease among animals: sunt species mallei septem, Veg. Vet. 1, 2, 1; 1, 10, 1.
malleus in primo memet formabat et incus
~eus et securis ‥ non auditur
malleus in ferrum peditat, stridente camino
tu,[ferrarie ] quid das nobis in officina tua, nisi ferreas scintillas et sonitus tundentium ~eorum [AS: ]?slecgea
si super incudem ponatur et ~eo ferreo percutiatur
hic ~eus;englume ; hic follis,fou de forge
in ~eo ferri, vj weggis, j ligone, vj clippis, et ix clutis
in ~iis et cuneis ferri et aliis necessariis tam ligni quam ferri emptis pro quarera ‥ vj s. iij d
arcus, sagittas, bowestrengis, langedebeves, lanceas, gleyves et ~ias ac omnia alia pro ordinacionibus nostris predictis necessaria
mallusbytylle
linum ~eis tunditur
[musica ] etiam in chordis sive aeribus atque ~eis vim suam ‥ habet
quod ‥ proportiones ponderum faciunt in ~eis vel cymbalis, idem eedem in fidibus ratione longitudinis brevitatisque intensionis remissionisque faciunt
ex ~eorum sonitu et chordarum extensione percussa
pro emendacione ‥ orelogii ‥. iiijboltes cum iiijclenches pro tractacione ~ii ejusdem orelogii ‥ et jbolt ‥ pro dicto ~io
ille malorum clipeus, iste ~eus
solus ‥ Oggerus, viri sancti ut ita dicam ~eus, in sua perstitit malitia
fuit enim ~eus hereticorum, expositor scripturarum
~eum universe patrie Petrum de E
Augustinus doctor et ~eus hereticorum
filius, qui baculus esset senectutis mee, factus est mihi ~eus conterens et comminuens omnia solacia vite
timor ‥ cum quodam austeritatis ~eo caritatis est artifex
ad hec etiam finalem denique ~eum apponens totumque negocium quasi sub securi quadam et securitate concludens causam suam sub regis societate munire molitur
rediit tristis et silens, quasi ~eo contradictionis repercussus
ita bonus judex vel prelatus ‥ duo debet habere in manibus: ~eum ad corrigendum delicta et regulam legis et justicie
Deus ‥ permisit eum iterato temptari et tundi etiam alio dire turbacionis ~eo
malea, i. genus tormenti
hec est ‥ via justorum, hec purgatio vitiorum, virtutum conflatorium, electos statuens inter ~eum et incudem
compertum est ‥ quod predicta retia vocatatreinkes non sunt largitatis in ~io ‥ nisi dimidii pollicis ad plus. ideo consideratum est quod comburantur
quod ~ia eorundem retiorum ‥ deberent esse largitatis duorum pollicum ad minus
in empcionem unius mallii magni ferri querelli extendentis ad unam petram
- 1. hamer, slachtbijl;
- 2. stek.
Clavaforte, vel potius gladius ipse. Gesta Philippi III. Fr. Reg. ann. 1279 :
In quodam illorum tyrociniorum Comes Clarimontis... armorum pondere prægravatus, et Malleorum ictibus super caput pluries et fortiter percussus in amentiam decidit.
Malleushaud obscure innuunt. Lit. remiss. ann. 1384. in Reg. 125. Chartoph. reg. ch. 104 :
Lui osta ou fist oster par ceulx qui en son aide furent venuz un baston, nommé Mail de plonc.Vide supra Mailhetus.
Ex hoc quidem vulnere se in altum dextrarius erigens sessorem casualiter excussit ad terram, quem illico ribaldi excutum arma innumeris ictibus Mallearunt.
... Dum multiplici latus undique Malleat ictu Hostilis rabies.
Mailler, pro malleo seu clava percutere. Le Roman
de la RoseMS. ubi de viro qui uxorem suam fuste cædit :
Ains fiert et frape et roille et Maille, Et cele bret, crie et baaille.
Sed cum per angustissimam semitam ad sonitum proditorum in quercum Malleantium, quasi ad sonitum asciæ rustici quercum abscindentis, solus cum solo properaret, etc.Vita B. Lidwinæ tom. 2. Aprilis pag. 314 :
Sane igitur Lidwina... mira Domini dispensatione, sub manu summi fabri adhuc Malleanda.Adde Vitam S. Bernardini tom. 5. Maii pag. 284. et Chr. Petri Azarii apud Murator. tom. 16. col. 390.
Mailleret
Maller. Joan.
de Trokelowein Annal. Eduardi II. reg. Angl. pag. 26 :
Adeo ut lancearum cuspidibus ex omni parte sui corporis applicatis, impingentibus hinc inde diversis, ad terram prosternitur, et caput ejus clavis hostium undique Malleatur, donec animam cum sanguine suo pedibus equinis exalaret.Le Roman
du Chevalier DélibéréMS. :
Tant ont féru et Maillé Chacun d'eulx, sans faire reprinse, Que le plus sain fu meshaigné.
Lit. remiss. ann. 1471. in Reg. 197. Chartoph. reg. ch. 110 :N'i a celui qui ne l'assalle, Cascuns le fiert, cascuns le Malle, etc.
Icellui le Douche s'eforça de prandre le suppliant à la gorge et le vouloir Maller.Ubi
Mallerproprie est Molestiam inferre, multare. Vide in Malleus 1. et Marritio.
Nuper siquidem contigit alterum bullæ nostræ typarium, quo veneranda videlicet Apostolorum Petri et Pauli capita exprimuntur, jam attritum innumeris Malleationis diutinæ percussuris, etc.
Magnus inter cætera trophæorum suorum insignia, inusitati ponderis Malleos, quos Joviales vocabant, apud insularum quandam prisca virorum religione cultos in patriam deportandos curavit. Cupiens enim antiquitas tonitruorum causas usitata rerum similitudine comprehendere, Malleos, quibus cœli fragores fieri credebat, ingenti ære complexa fuerat, aptissime tantæ sonoritatis vim machinarum fabrilium specie imitandam existimans.
Antiquissimus hic Septentrionalium mos fuit, signo aliquo Conventum indicere. Sic apud Islandos adhuc gentiles Conventus habendi signum Cestra et Malleus Jovis, Hamar Thors. Sed post annum millesimum, cum jam in fidem Christianam jurassent, Crux lignea adhibebatur, quam quilibet Colonus ad suum vicinum perferret, causa et loco Conventus indictis, cujus signi intermissi aut neglecti certa pœna daretur.
Nec permittemus ædificari a nobis seu ab aliquo alio aliquod molendinum batiffol seu gaus seu Malleos infra confines superius nominatos.Alia ejusdem Roberti ann. 1285. ibid. pag. 135 :
Quæ eadem universa et singula præmissa nos eisdem religiosis et eorumdem ecclesiæ donavimus... ad tenendum et possidendum ut rem suam perpetuo, ad ædificandum et reædificandum, Malleos et piscarias quascumque ad piscandum.
- MAL-, a hammer, maul: Tempora discussit malleus, O.
MA´LLEUS dim. MALLE´OLUS,
1. A hammer, a mallet, was used much for the same purposes in ancient as in modern times. In Greek the general term is σφῦρα; the large smith's hammer, such as that used by Hephaestus, is specially called ῥαιστήρ (also κέστρα); the word κροταφὶς is used for a hammer with one end sharpened, like a coal-pick. In Latin, while malleus is the general term, marcus is specially used for the heavy smith's hammer, and marcellus, marculus for smaller varieties (Isid. Orig. 19.7). When several men were striking with their hammers on the same anvil, it was a matter of necessity that they should strike in time, and Virgil accordingly says of the Cyclopes, Inter se brachia tollunt in numerum (Georg. 4.174; Aen. 8.452). The scene which he describes is represented in the above woodcut, taken from an ancient bas-relief, in which Vulcan, Brontes, and Steropes are seen forging the metal, while the third Cyclops, Pyracmon, blows the bellows (Aen. 8.425). Beside the anvil-stand [INCUS] is seen the vessel of water in which the hot iron or bronze was immersed (ib. 5.450, 451). [LACUS]
But, besides the employment of the hammer upon the anvil for making all ordinary utensils, the smith (χαλκεύς) wrought with this instrument figures called ἔργα σφυρήλατα (or ὁλοσφύρητα, Brunck, Anal. 2.222), which were either small and fine, some of their parts being as thin as paper and being in very high relief, as in the bronzes of Siris [LORICA], or of colossal proportions, being composed of separate plates, riveted together: of this the most remarkable example was the statue of the sun of wrought bronze (σφυρήλατος κολοσσός, Theocrit. 22.47; ῥαιστηροκοπία, Philo de 7 Spectac. 4, p. 14, ed. Orell.), seventy cubits high, which was erected in Rhodes. Another remarkable production of the same kind was the golden statue of Jupiter (Strabo, 8. p. 378; Plat. Phaedr. p. 236 B), which was erected at Olympia by the sons of Cypselus.
By other artificers the hammer was used in conjunction with the chisel [DOLABRA], as by the carpenter (pulsans malleus, Coripp. de Laud. Justini, 4.47; woodcut, Vol. 1. p. 126) and the sculptor.
Several drawings of ancient hammers may be seen in Blümner, Technologie, 2.196, every one of which might be matched by a pattern now in use.
2. To be distinguished from the above is malleolus, a sort of rocket, having lighted tow and pitch attached to one end, which was thrown in sieges and in naval warfare. Its name is probably derived from malleolus, the shoot of a plant, or else because the head with the tow attached was compared to a hammer. (See Cic. Cat. 1.1. 3, 32; Liv. 42.64; Amm. Marcell. 23.4, 14; Veget. 4.18.)
[W.S] [G.E.M]dimin. Malleŏlus (σφῦρα). A hammer or mallet. In Greek, σφῦρα is the generic term, and ραιστήρ and κέστρα denote the heavy hammer used by smiths, while κροταφίς is a hammer with one end sharpened like a pick. In Latin, the heavy hammer is called marcus, and the smaller varieties marculus and marcellus. The smith's hammer, shown in no. 2, is of wood, bound with iron. The butcher's hammer or mallet in no. 3 was used in slaughtering oxen, and also by the popa (q. v.) at sacrifices.