marcheta
debet cariare bladum domini ad ~um de Yvelcester
item theolonium markettorum de Duddeleg’ valent per annum xl s.
cum ‥ consuetudinibus sicuti homines ejusdem villae faciebant, sc. arare ‥ fenum facere, ~um dare, stagnum molendini facere
danda ~am pro filiabus suis
Agnes ‥ dabit domino abbati xl solidos de introitu, et si cep[er ]it Ricardum Kethel in virum dabit duos solidos pro ~o, si alium dimidiam marcam ‥ Hugo ‥ dabit ‥ duos solidos pro ~o sororis sue
heredes ‥ tenent ‥ j messuagium ‥ et operantur ad molendinum ‥ et dant ~um et auxilia
cum herezeldis [l. heregeldis ] bludewicis, et ~is mulierum
de ‥ ~o pro filiabus suis maritand’
Sciendum est, quod secundum assisam terræ, quæcunque mulier fuerit, sive nobilis, sive serva, sive mercenaria, Marcheta sua erit una juvenca, vel 3. solidi, et rectum servientis 3. denarii. Et si filia liberi sit, et non domini villæ, Marcheta sua erit una vacca, vel 6. solidi, et rectum servientis 6. denarii. Item Marcheta filiæ Thani, vel Ogetharii 2. vaccæ vel 12. solidi.... Item Marcheta filiæ Comitis, est Reginæ 12. vaccæ.In quem locum sic Skenæus :
March equum significat prisca Scotorum lingua. Hinc deducta metaphora ab equitando, Marcheta mulieris, dicitur virginalis pudicitiæ prima violatio et delibatio, quæ ab Eveno Rege, dominis capitalibus fuit impie permissa, de omnibus novis nuptis, prima nuptiarum nocte. Sed et pie a Malcolmo III. sublata fuit, et in hoc capite certo vaccarum numero, et quasi pretio redimitur.Id hausit ex Hectore Boethio lib. 3. et 12. Histor. Scotor. pag.
Consuetudo olim ab Eveno tyranno inducta, ut domini præfective in suo territorio sponsarum omnium virginitatem prælibarent, dimidiata argenti marca unam noctem a præfectorum uxoribus redimente sponsa ; quod etiamnum pendere coguntur, vocantque vulgo Markettam mulierum.
Marcavocem deducunt, quod, ut ait Buchananus lib. 7. eumdem Malcolmum (ann. circ. 1090.) uxoris suæ precibus concessisse ferunt, ut primam novæ nuptæ noctem, quæ Proceribus per gradus quosdam ex lege Eveni debebatur, sponsus dimidiata argenti marca redimere posset, atque inde ejusmodi pensionem
Marchetamappellatam. Occurrit præterea in Legibus Burgor. Scoticor. cap. 19. Eo etiam referri debet, quod habent Leges Hoeli Boni Regis Walliæ cap. 21 :
Nemo feminam det viro, antequam de mercede domino reddenda fidejussorem accipiat. Puella dicitur esse desertum Regis, et ob hoc Regis est de ea amachyrSed et huc fere spectat, quod de Maximiano Galerio scribit Lactantius lib. de Mortib. Persecutor. n. 38 :(i. pretium viginitatis) habere.
Postremo hunc jam induxerat morem, ut nemo sine ejus permissu uxorem duceret, ut ipse in omnibus nuptiis prægustator esset.
Merchetum, in Anglia, spectavit tantum eos, qui obnoxiæ conditionis erant, non vero liberos. Bracton. lib. 2. cap. 8. § 2 :
Merchetum vero pro filia dare non competit libero homini, inter alia, propter liberi sanguinis privilegium, etc.Et lib. 4. tract. 1. cap. 28. § 5 :
Qui tenet in villenagio, talliari potest ad voluntatem domini,... item dare Merchetum ad filiam maritandam.Ita apud Littletonem sect. 174. et 209. homines liberi nihil dominis suis præstant pro filiorum aut filiarum matrimoniis ; sed villani. Vetus Scheda apud Spelmannum :
Merchetum, hoc est, quod Sokemanni et nativi debent solvere pro filiabus suis corruptis sive defloratis, 5. sol. 4. den.id est, ni fallor, ne corrumpantur aut deflorentur a suis dominis in prima nuptiarum suarum nocte. Nam apud Anglos obtinuit, ut
Merchetumdiceretur ea præstatio, quæ pro
licentia nubendidabatur. Extenta manerii de
Wivenhosub Edw. III. :
Ricardus Burre tenet unum mesuagium,.... et debet tallagium, sectam Curiæ, et Merchet, hoc modo : Quod si maritare voluerit filiam suam cum quodam libero homine extra villam, faciet pacem domini pro maritagio ; et si eam maritaverit alicui custumario villæ, nihil dabit pro maritagio ; et dabit duplex heriotum.Placita coram Consilio Regis, sub Henrico III :
Dicit, quod tempore Regis H. avi Regis, solebant habere talem consuetudinem, quod quando maritare volebant filias suas, solebant dare pro filiabus suis maritandis duas horas,Placita de Banco sub eodem Henrico III :(oras) quæ valent 32. denarios,..... postea veniunt homines, et concedunt, quod domina Johanna potest eas talliare semel in anno secundum facultatem eorum, et quod debent carriare maeremium ; et quod debent dare Merchetum pro filiabus suis maritandis, scilicet 32. denarios.
Will. Maynard, qui tenuit terras in Heurst, cognoscit se esse villanum Abbatis de Abbendon, et tenerePorro Boxhornius in Lexico Britannico,de eo in villenagio, et per villanas consuetudines, videlicet per servitium 18. den. per annum, et dandi maritagium, et Marchetum pro filia, et sorore sua, ad voluntatem Abbatis, et faciendo omnes villanas consuetudines.
Amobr, Cambro-Britannis appellari ait eam mulctam, quæ apud Britannos domino solvebatur pro pretio virginitatis.
sponsus et sponsa, cum benedictionem acceperint, eadem nocte pro reverentia ipsius benedictionis in virginitate permanerejubeantur. Ita ut postmodum Episcopi, qui ea tempestate non tam animarum curæ, quam reditibus per fas et nefas ampliandis invigilabant, pro relaxatione hujusce decreti pecunias extorserint.
Quod singuli habitantium villæ Ambianensis, habiles et volentes contrahere matrimonium et sponsalia, possent die dictorum sponsaliorum et solemnisationis matrimonii messiare, prandere, cœnare ac simul eodem die cubare et alias solemnitates die dictorum sponsaliorum et matrimonii contracti necessarias et opportunas facere et complere, absque hoc, quod secundam et tertiam diem expectare tenerentur vel deberent ; aut si dictis habitantibus aut singulis eorumdem placeret licentiam et cedulam eorum curatis dirigendam a dicto episcopo et suis officiariis petere, libere et absque aliqua pecuniæ solutione habere deberent.Alterum ann. 1401. 11. Mart. in vol. 9. eorumd. arestor. :
Quamvis de pure communi viris desponsatis cum suis uxoribus libere cubare prima nocte sui conjugii concedatur, dictus tamen episcopusVide Keysler. Antiquit. Septembr. pag. 484.(Ambianensis) per se, aut suos officiarios, ipsos componit et componere satagit, quosdam ad decem, alios ad duodecim, nonnullos ad viginti vel triginta francos, prius quam ipsis de cubando prima nocte cum suis de novo uxoribus licentiam impertiri velit, aut aliter ipsos compellendo a suis uxoribus per tres noctes abstinere.
Asserebant nomine dictæ ecclesiæ Matisconensis dictum cantoremCum vero id moleste ferrent Matisconenses, lisque ad curiam parlamenti delata esset, controversiam tandem sententia arbitrali definivit Guillelmus archiep. Lugdun. in hunc modum :et suos prædecessores dictæ ecclesiæ cantores, per se vel alium, esse et fuisse... in possessione et saisina pacificis tradendi civibus et habitatoribus Matisconis civitatis, volentibus nubere seu benedictionem nuptialem in dicta civitate recipere, quandam cartam sigillo cantoris sigillatam : ita quod civis vel habitator Matisconis volens nubere, non poterat nec debebat benedictionem recipere nuptialem absque dicta carta, super hoc primitus a dicto cantore vel ejus mandato petita, obtenta et recepta, et sigillo officii dictæ cantoriæ sigillata ; indeque pro dicta carta et sigillo prædicto et emolumento eorumdem nomine, ad opus et ratione officii dictæ cantoriæ, a dictis civibus et habitatoribus dictæ civitatis nubere seu benedictionem nuptialem recipere volentibus, recipiendi, exigendi, levandi et habendi in pecunia aut aliter ad ipsius cantoris vel mandati sui voluntatem, consideratis conditione et divitiarum potentia personarum.
Cum jure canonico et civili matrimonia debeant esse libera, pronunciamus, dicimus, arbitramur et ordinamus, quod cives et habitatores civitatis Matisconis, tam præsentes quam futuri et eorum imperpetuum successores, possint et eis liceat nubere et benedictionem nuptialem recipere impune, absque licentia sive carta prædicti et alterius cujuscumque nomine dicti cantoris : ita tamen quod pro jure et emolumento, quæ dictus cantor a nubere volentibus percipere consueverat, ratione dictarum cartarum, quilibet civis... nubens et benedictionem nuptialem recipere volens, ut supra, in ingressu ecclesiæ et antequam intret ecclesiam, curato sive capellano a quo recipiet benedictionem nuptialem, pro jure cantoriæ..... sex denarios Paris. tradere et solvere teneantur, dicendo publice sic : Veez ci six deniers Parisis pour lo droit dou chantre de l'église de Mascon.Huc denique pertinet quod legitur in Libert. Vienn. ann. 1361. ex Reg. 101. ch. 118 :
Item puellæ maritandæ non teneantur coram officiali personaliter respondere, nisi probabiliter dubitetur an sint viri potentes et nisi in casibus a jure expressis.
Marchetæconsuetudo sub nomine
Cullagevel
Culliage, ut in hac voce observat D.
le Gaillard:
Item a ledit seigneurSingulare autem factum hac de re refert Boerius Decis. 297. num. 17 :(le Comte d'Eu) audit lieu de saint Martin droit de Cullage quand on se marie.
Ego vidi in curia Bituricensi coram Metropolitano, processum appellationis, in quo rector, seu curatus parochialis, prætendebat ex consuetudine primam habere carnalem sponsæ cognitionem, quæ consuetudo fuit annullata, et in emendam condemnatus. Et pariter dici audivi, et pro certo teneri, nonnullos Vasconiæ dominos habere facultatem prima nocte nuptiarum suorum subditorum ponendi unam tibiam nudam ad latus neogamæ cubantis, aut componendi cum ipsis.Eamdem hanc consuetudinem exstitisse apud Pedemontanos, quam
Cazzagiovocabant, testis est Historia Sabaudiæ.
dedom.
de Dercyet habitatores ejusd. villæ ex Reg. 59. Chartoph. reg. 150 :
Se aucuns demourans en ladite ville de Dercy, se marioit hors de ladite ville de Dercy, il devoit et estoit tenuz à amener sa famme au giste en la devant dite ville de Dercy, la nuit que il l'esposoit : et se famme de Dercy se marioit à aucun de dehors, elle devoit et estoit tenue à gesir à Dercy, la nuit que elle esposoit.