ni
ni, not
- I Adv., like ne, an absolutely negative particle, not.—So only in the combinations,
- A Quid ni? or, in one word, quidni? why not? quid ego ni ita censeam? Plaut. Mil. 4, 3, 27 (1120): quid ego ni fleam? id. ib. 4, 8, 1 (1311): quidni, inquit, meminerim? etc., Auct. ap. Cic. de Or. 2, 67, 273 et saep.; v. quidni.—
- B Nimirum, lit. not wonderful; v. nimirum.—
- II Conj., like ne, in imperative and intentional clauses, not, that not (ante-class. and poet.): ni quid tibi hinc in spem referas, Plaut. Ep. 3, 2, 3 (339): vinum aliudve quid ni laudato, Varr. ap. Non. 281, 31: Numa constituit, ut pisces, qui squamosi non essent, ni pollucerent ... ni qui ad polluctum emerent, Cass. Hem. ap. Plin. 32, 2, 10, § 20; cf.: QVEM QVISQVE EORVM AGRVM POSIDEBIT, INVITIS EIS NIQVIS SICET NIVE PASCAT NIVE FRVATVR, etc., Inscr. Orell. 3121, p. 40: IS EVM AGRVM NEI HABETO NIVE FRVIMINO, ib.: ROGO PER DEOS, NI VELITIS OSSA MEA VIOLARE, Inscr. Grut. 996, 12; Cenotaph. Pis. ap. Inscr. Orell. 643: (lege) edictā flemus diu, ni nos divideret, Prop. 2, 7, 2: obstabat vallum, ni instent acies, Sil. 1, 374 (al. ne): monent ... ni teneant cursus, Verg. A. 3, 686 (antiqui ni pro ne ponebant, Serv. ad loc.).—
- III As a conditional negative (= si non, nisi), if not, unless, but that.
- A In gen.
- α With indic.: SI IN IVS VOCAT, NI IT, ANTESTATOR, IGITVR EM CAPITO, if he summon him before court, if he go not, then he shall, etc., Tab. XII. 1 init.: nam ni illum recipit, nihil est quo me recipiam, Plaut. Capt. 1, 1, 35 (103): ni offerumentas habebis plures in tergo tuo, etc., id. Rud. 3, 4, 48 (753): mirum ni domi est, Ter. And. 598: moriar ni puto, etc., Cic. Fam. 7, 13, 1: ni frustra augurium vani docuere parentes, Verg. A. 1, 392: si is homo moritur, probe factum ... ni moritur, tum, etc., Liv. 8, 10, 12; 13.—
- β With subj.: quid ploras, pater?—Mirum ni cantem: condemnatus sum, it's a wonder I don't sing (ironically), Nov. ap. Cic. de Or. 2, 69, 279: dicerem, quae ante futura dixissem, ni vererer, ne, etc., Cic. Fam. 6, 6, 4: ni ita se res haberet, id. Tusc. 5, 39, 115; cf. id. Fin. 3, 20, 66: ni tamen exciderit, id. poët. Fragm. ap. Quint. 8, 6, 73: ni faciat, Verg. A. 1, 58: omina ni repetant Argis numenque reducant, id. ib. 2, 178: nec Boi detrectāssent pugnam, ni fama ... animos fregisset, Liv. 32, 31, 2: ea se dicturum, quae ni fiant, nulla sit pacis condicio, id. 32, 33, 2; 2, 22, 1; 1, 22, 6.—
- B In partic.
- 1 In formal lang. of law, in agreements, promises, stipulations, etc.: cum is sponsionem fecisset ni vir bonus esset, Cic. Off. 3, 19, 77: judicem ferre, ni vindicias dederit, Liv. 3, 57: tum illud quod dicitur sive nive irrident, etc., Cic. Caecin. 23, 65: cedo qui cum habeam judicem, Ni dolo malo instipulatus sis. nive etiam dum siem Quinque et viginti annos natus, Plaut. Rud. 5, 3 (4), 25 (1381) (v. the passage in connection); so id. ib. 3, 4, 9 (714): id ni fit, mecum pignus, si quis volt, dato in urnam mulsi, that it is not so, bet me, etc., id. Cas. prol. 75; id. Ep. 5, 2, 35 (700); id. Poen. 5, 4, 72 (1245). —
- 2 Ni quis scivit (if any one has not voted), the name of a centuria created by Servius Tullius for those to vote in who had not voted in their own centuriae, acc. to Paul. ex Fest. p. 177 Müll.—*
- 3 For nisi quod, Amm.22, 11 fin.—
- 4 Ni forte, for nisi forte: ni forte satius est, etc., Curt. 5, 25, 12 (Foss, nisi), Quint. 11, 2, 27.
quid ni, †quod ne [l. quid non ]
cum tu subdideris modicas proprio studio res / divitis es vene sic, sed, te judice, flores / ingenio. quid ni? sed fedi sunt tibi mores
et, ni pro contribulibus apostolicae caritatis affectu ut illos plaga non tangeret mori optasset ‥ inconsideratam cordis elationem propria morte piaret
quod scelus infandum patraret crimine numquam / ni mero madidus nesciret jura tororum
Beda ‥ / ni praevenisset nostras prius ipse camoenas / inciperem lyricas omnes extendere fibras
eodem modo ‥ ni fallor ‥ mentis ingenium ‥ decurrit
haec solet ad bellum ferratos ducere contos / horrida facturos animabus vulnera sanctis / nostras ni Dominus mentes defendat inermes
et ni profusior eis munificentia cumularetur, testantur se cuncta insulae rupto foedere depopulaturos
sed me subnixum nulla virtute videbis / viscera ni fuerint nitidis quassata medullis
si quisque ‥ cartulam infringere temptaverit, ni prius in hoc seculo digne castigetur, in futuro perenni cruciatu prematur
cum nil ni latices mea possint vincere fata
nullus erat potior muliebri viscere natus / ni medicus mundi, proles generata Tonantis
nulla manus cartam discingat, ni tua, praesul
I particule de négation (ne-i cf. οὐχί) arch. ¶ 1 = non : quid ego ni fleam ? Pl. Mil. 1311, comment ne pleurerais-je pas ? cf. Mil. 1120 ; [dʼoù] quidni, quippini, nimirum, v. ces mots ¶ 2 = ne [avec impér. ou subj. de volonté] : ni laudato Varr. d. Non. 281, 31, ne loue pas ; ni... referas Pl. Epid. 339, ne porte pas en compte... ; monere ni Virg. En. 3, 686, recommander de ne pas.
II conj. = si non, si ne... pas : dicerem, ni vererer Cic. Fam. 6, 6, 4, je dirais, si je ne craignais pas ; moriar, ni puto... Cic. Fam. 7, 13, 1, que je meure, si je ne crois pas... || ni... nive (= et ou vel ni ) Pl. Rud. 1381, si ne... pas, et si ne pas ; si... nive... nive Pl. Rud. 714, si... et si ne pas... et si ne pas || sive... nive Cic. Cæc. 65, soit que, soit que ne pas, [cf. Sen. Ep. 48, 10, exemple de formules judiciaires, employées par les chicaneurs].
- 1. (arch. nevenvorm voor ne²) partikel m. ontkennende waarde (a) niet, ihb. in quidni (waarom niet?, natuurlijk wel!), nimirum; (b) (finaal) opdat niet, om niet;
- 2. cj.s. = si non (of nisi) als niet; ➤ plures cecidissent, ni nox proelio intervenisset; ihb. bij bedreigingen, weddenschappen, bezweringen, vervloekingen: peream, ni ita est.
不然。除。若不。Mirum ni domi est 若不在家即怪也。Rempublicam sistere negat ni ad equestrem ordinem judicia revertantur 彼謂若訟不歸紳士則國家亦不能存。 Cum is sponsionem fecisset ni vir bonus esset 除非彼非善人。定必以我言爲是。
Suggest a Translation
See an image
- 2 NA-.
- II. Adv, not.—Only in the phrase, quid ni? (often quidni? always with subj.or ellipt.), why not? of course: Ch. hem, Clinia haec fieri videbat? Me. quid ni? T.: quid ni iste neget?—
- IIII. Conj., in clauses of prohibition or negative purpose, not, that not: monent . . . ni teneant cursūs, V.—As a conditional negative, if not, unless, but that, but: mirum ni domist, T.: moriar ni puto, etc.: Ni frustra augurium vani docuere parentes, V.: ni fallor (parenthet.), O.: quid ploras, pater? Mirum ni cantem; condemnatus sum, strange I don't sing, Nov. ap. C.: ni festinem, were I not in haste, V.: nec Boi detrectassent pugnam, ni fama . . . animos fregisset, L.—Esp., in covenants, stipulations, and threats: cum is sponsionem fecisset ni vir bonus esset, gave bonds to prove his good character: tum illud quod dicitur sive, nive, inrident, i. e. the forms of pleading.
-
…et forma tricorporis umbrae. Corripit hic subita trepidus formidine ferrum Aeneas, strictamque aciem venientibus offert, et, ni docta comes tenues sine corpore vitas admoneat volitare cava sub imagine formae, inruat, et frustra ferro diverberet umbras…
Vergil, Aeneid
-
…cum murmure montis circum claustra fremunt ; celsa sedet Aeolus arce sceptra tenens, mollitque animos et temperat iras. Ni faciat, maria ac terras caelumque profundum quippe ferant rapidi secum verrantque per auras. Sed pater omnipotens speluncis abdidit…
Vergil, Aeneid
-
…, quibus in locis maxumas hostium copias populus Romanus parva manu fuderit, quas urbis natura munitas pugnando ceperit, ni ea res longius nos ab incepto traheret. Sed profecto fortuna in omni re dominatur ; ea res cunctas ex…
Sallust, Catilina
-
…in Nonas Februarias consilium caedis transtulerant. Iam tum non consulibus modo, sed plerisque senatoribus perniciem machinabantur. Quod ni Catilina maturasset pro curia signum sociis dare, eo die post conditam urbem Romam pessumum facinus patratum foret. Quia…
Sallust, Catilina
-
…huc pergit attat hic quidem est parasitus Gnatho Militis ducit secum una virginem dono huic. Papae Facie honesta mirum ni ego me turpiter hodie hic dabo Cum meo decrepito hoc eunucho. Haec superat ipsam Thaidem. GNATHO. PARMENO…
Terence, Eunuchus
-
…gratus esset, quia inopia minus largiri poterat, repente glorians maria montisque polliceri coepit et minari interdum ferro, ni sibi obnoxia foret, postremo ferocius agitare, quam solitus erat. At Fulvia insolentiae Curi causa cognita tale periculum…
Sallust, Catilina
-
…. Bis conatus erat casus effingere in auro ; bis patriae cecidere manus. Quin protinus omnia perlegerent oculis, ni iam praemissus Achates adforet, atque una Phoebi Triviaeque sacerdos, Deiphobe Glauci, fatur quae talia regi Non hoc…
Vergil, Aeneid
-
…Abeo. Cum huc respicio ad virginem, Illa sese interea commodum huc adverterat In hanc nostram plateam. Mirum ni hanc dicit modo Huic quae data est dono. Huc cum advenio nulla erat. Comites secuti scilicet sunt virginem…
Terence, Eunuchus
-
…credens univorsos appellare et cohortari in abditam partem aedium secedit atque ibi omnibus arbitris procul amotis orationem huiusce modi habuit Ni virtus fidesque vostra spectata mihi forent, nequiquam opportuna res cecidisset ; spes magna, dominatio in manibus frustra fuissent…
Sallust, Catilina