nam
nam, for
- I To introduce a confirmation or explanation, for (always in prose beginning the sentence; cf.: enim, etenim, and v. infra C.).
- A Introducing an explanation or fuller statement of something already said.
- 1 In gen.: is pagus appellabatur Tigurinus. Nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est, Caes. B. G. 1, 12, 4: quibus rebus auditis ... suas quoque copias in tres partes distribuerunt. Nam praesidio e regione castrorum relicto ... reliquas copias, etc., id. ib. 7, 61, 5: neque solum colent inter se ac diligent, sed etiam verebuntur. Nam maximum ornamentum amicitiae tollit, qui ex eā tollit verecundiam, Cic. Lael. 22, 82; id. Part. Or. 11, 38; id. Or. 43, 147; cf.: pandite atque aperite propere januam hanc Orci, opsecro. Nam equidem haut aliter esse duco, Plaut. Bacch. 3, 1, 2 (369). —
- 2 Esp.
- α To introduce an explanatory parenthetical clause: omni ratione colenda justitia est, tum ipsa per sese (nam aliter justitia non esset), tum, etc., Cic. Off. 2, 12, 42: et in insulā quae est in Fibreno —nam hoc, opinor, illi alteri flumini nomen est—sermoni reliquo demus operam sedentes, id. Leg. 2, 1, 1: tamen is ad id locorum talis vir (nam postea ambitione praeceps datus est), consulatum adpetere non audebat, Sall. J. 63, 6; Sen. Ep. 40, 9.—
- β To resume the course of thought after a parenthetical interruption: hic vero simul ... atque me mare transisse cognovit (audi, audi, atque attende ...), nam simul ac me Dyrrachium attigisse audivit, etc., Cic. Planc. 41, 98: duplex inde Hannibali gaudium fuit (neque enim quidquam eorum, quae apud hostes agerentur, eum fallebat): nam et liberam Minucii temeritatem se suo modo capturum, et sollertiae Fabii dimidium virium decessisse, Liv. 22, 28, 1.—
- γ To introduce an example, or several examples, illustrating a general statement, for example, for instance: sed vivo Catone minores natu multi uno tempore oratores floruerunt. Nam et A. Albinus ... et litteratus et disertus fuit. Nam Q. Metellus ... in primis est habitus eloquens, Cic. Brut. 21, 81: quin etiam easdem causas ut quisque egerit utile erit scire. Nam de domo Ciceronis dixit Calidius, et pro Milone orationem Brutus exercitationis gratiā scripsit, Quint. 10, 1, 23; 8, 6, 38; Prop. 3 (4), 1, 23.—
- B Introducing a ground or reason for a fact, command, or principle.
- 1 In gen.: quamobrem, Quirites, celebratote illos dies cum conjugibus ac liberis vestris: nam multi saepe honores dīs immortalibus justi habiti sunt, sed profecto justiores numquam, Cic. Cat. 3, 10, 23: vires vitaque corpus meum nunc deserit omne: nam me visus homo pulcher, etc., Enn. ap. Cic. Div. 1, 20, 40: qui ... dilectum habere noluerit. Nam sociorum auxilia aut ita imbecilla sunt, ut non multum nos juvare possint, etc., Cic. Fam. 15, 1, 11.—
- 2 Esp., introducing the speaker's reason for a particular form of statement, etc.: Phoenices alias urbes in orā maritumā condidere ... nam de Carthagine silere melius puto quam parum dicere, Sall. J. 19, 1; cf. Mercuri (nam te docilis magistro Movit Amphion lapides canendo), etc., Hor. C. 3, 11, 1; so in a question: una domus erat, idem victus isque communis ... nam quid ego de studiis dicam cognoscendi semper aliquid, etc., Cic. Lael. 27, 104: nam quid ego de cotidiano sermone querimoniāque populi Romani loquar? id. Verr. 2, 1, 49, § 129.—
- 3 Loosely, introducing the speaker's reason for saying what precedes: nam ego ad Menaechmum nunc eo (I have said this), for, etc., Plaut. Men. 1, 1, 20 (96); id. Trin. 1, 1, 3 (25) Brix ad loc.—So esp. after a general remark, introducing its illustration in the case in hand, Plaut. Truc. 1, 1, 58 (79) Spengel ad loc.; id. Most. 5, 1, 3 (1043); id. Mil. 2, 1, 17 (95).—
- 4 In a still looser connection, introducing a particular fact or argument in support of what precedes, but, now, certainly: L. Sisennae omnis facultas ex historiā ipsius perspici potest, quae cum facile vincat superiores, tum indicat quantum absit a summo ... Nam Q. Hortensii admodum adulescentis ingenium simul aspectum et probatum est, Cic. Brut. 64, 228; 43, 161; id. Div. 2, 31, 66; 2, 32, 68: at prooemium aliquando et narrationem dicit malus homo et argumenta sic, ut nihil sit in his requirendum. Nam et latro pugnabit acriter, virtus tamen erit fortitudo, Quint. 2, 20, 10.—
- 5 Ellipt., in reply to a question or remark, where the answer is implied, and nam introduces the reason for it; for assuredly, certainly: nos hunc Heracliensem, multis civitatibus expetitum ... de nostrā civitate eiciemus? Nam si quis minorem gloriae fructum putat ex Graecis versibus percipi quam ex Latinis, vehementer errat, Cic. Arch. 10, 22 sq.: numquid ergo hic Lysimachus, felicitate quādam dentibus leonis elapsus, ob hoc cum ipse regnaret mitior fuit? Nam Telesphorum Rhodium amicum suum ... in caveā velut novum animal aliquod ... pavit, Sen. de Ira 3, 17, 3; cf.: de eis rebus, inquit Crassus, quibus sciam poteroque. Tum ille: nam quod tu non poteris aut nescies, quis nostrum tam impudens est, qui se scire aut posse postulet? Cic. de Or. 1, 22, 101.—So with particles of asseveration: mehercule, hercule, edepol, etc.: tamen tibi a me nulla orta est injuria. Aes. Nam hercle etiam hoc restat, i. e. not yet; for that is to come hereafter, Ter. Ad. 190: sume, posce, prome quidvis: te facio cellarium. Er. Nam nisi hercle manticinatus probe ero, fusti pectito, Plaut. Capt. 4, 2, 115 (895): dicunt ei fere nullam esse columnam, quae ad perpendiculum esse possit. Nam mehercule, inquit, sic agamus: columnae ad perpendiculum exigantur, Cic. Verr. 2, 1, 51, § 133.—
- C The conjunction nam sometimes follows a word of the clause (poet. and perh. not ante-Aug.; v. Lachm. ad Lucr. p. 246): prohibent nam cetera Parcae Scire, Verg. A. 3, 379: solam nam perfidus ille Te colere, id. ib. 4, 421; 10, 585; 1, 444: olim nam quaerere amabam, Hor. S. 2, 3, 20; 41: ego nam videor mihi sanus, id. ib. 2, 3, 302: his nam plebecula plaudit, id. Ep. 2, 1, 186.
- II In transitions.
- A Introducing a new subject as of secondary importance; but now, on the other hand: nam quod rumores distulerunt malivoli, Multas contamināsse Graecas, dum facit Paucas Latinas: factum hic esse id non negat, Neque se pigere, Ter. Heaut. 19: nam quod purgas eos, quos ego mihi scripsi invidisse, etc., Cic. Att. 3, 15, 2: nam quod negas te dubitare quin magnā in offensā sim apud Pompeium hoc tempore, non video causam cur ita sit, id. ib. 9, 2, a, 2; id. Off. 2, 13, 47: nam auguralis libros ad commune utriusque nostrum otium serva, id. Fam. 3, 11, 4: nam Vestae nomen a Graecis est, i. e. though that of Janus, before named, is Latin, id. N. D. 2, 27, 67; id. Div. 2, 31, 66; 2, 32, 68; Quint. 1, 11, 7; 10, 1, 9.—
- B Esp., in referring to a consideration too obvious to require discussion, for obviously, for it is certain, etc.: postremo hoc in pectus tuum demitte, numquam populum Romanum beneficiis victum esse: nam bello quid valeat, tute scis, Sall. J. 102, 11; Liv. 39, 26, 3; Cic. Tusc. 4, 23, 52; Tac. H. 4, 76.
- III In interrogations, emphatically, expressing wonder or emotion in the questioner; cf. Gr. γάρ.
- A With an interrogative.
- 1 Beginning a sentence (anteclass. and poet.): perdidisti omnem operam? Ep. Nam quī perdidi? but how? but why? Plaut. Ep. 1, 2, 29 (132): nam quem ego adspicio? id. Poen. 5, 3, 3 (1122): quid ego ago? Tr. Nam quid tu, malum, me rogitas quid agas? id. Most. 2, 1, 21 (368): nam quae haec anus est exanimata a fratre quae egressa'st meo? Ter. Phorm. 732: nam quid ita? id. Eun. 897: nam quem? alium habui neminem, id. ib. 680: nam quam ob rem? (= quamnam), Plaut. Am. 2, 1, 2 (552): nam quā me causā extrusisti ex aedibus? id. Aul. 1, 1, 5 (44) et saep.: nam quis te, juvenum confidentissime, nostras Jussit adire domos? Verg. G. 4, 445 (but cf. Forbig. ad loc. and Kritz ad Sall. J. 19, 2): nam quae tam sera moratur Segnities? id. A. 2, 373: bellua multorum es capitum. Nam quid sequar aut quem? Hor. Ep. 1, 1, 76.—
- 2 Joined as enclitic to an interrogative word: quinam homo hic ante aedīs nostras conqueritur? Plaut. Aul. 4, 9, 17 (729): quidnam id est? id. Trin. 5, 2, 45 (1169): quisnam igitur tuebitur P. Scipionis memoriam mortui? Cic. Verr. 2, 4, 36, § 80: O di immortales, ubinam gentium sumus? id. Cat. 1, 4, 9; id. N. D. 1, 10, 24: sed Allobroges diu in incerto habuere quidnam consilii caperent, Sall. C. 41, 1.—For quianam, v. quia fin.—
- 3 Separated from the interrogative word: quid tibi ex filio nam, obsecro, aegre est? Plaut. Bacch. 5, 1, 27 (1113): quis ea'st nam optuma? id. Aul. 2, 1, 17 (136); 3, 2, 3 (417): quid cerussa opus nam? id. Most. 1, 3, 101 (257): quis est nam ludus in undis? Verg. E. 9, 39.—
- 4 With num: num tibi nam, amabo, janua est mordax mea? Plaut. Truc. 2, 4, 1 (352): num quid nam tibi molestum est, gnate mi, si, etc., id. As. 5, 1, 3 (830); cf.: comicum est et Terentianum numquidnam, cum exemptis num et nam sufficere ad interrogationem potuisset quid, Donat. ad Ter. And. 243: num nam haec audivit, Ter. Heaut. 517: num quid nam de oratore ipso restat, Cic. Part. Or. 7, 26.—
- B Without an interrogative word (very rare): scis nam tibi quae praecepi? Plaut. Pers. 3, 1, 51 (379). (For fuller details, v. Hand, Turs. 4, pp. 1-22.)
II) zur Angabe einer Begründung, denn, celebratote illos dies cum coniugibus ac liberis vestris: nam multi saepe honores dis immortalibus iusti habiti sunt, sed profecto iustiores numquam, Cic. – häufig, um einen Gedanken anzufügen, durch den der Redende die Art seiner Darstellung rechtfertigen u. ihre Richtigkeit begründen will, Phoenices Hipponem, Hadrumetum, Leptim aliasque urbes in ora maritima condidere, haeque brevi auctae, pars originibus suis praesidio, aliae decori fuere. Nam de Carthagine tacere melius puto, quam parum dicere, Sall. – bes. wenn die Rechtfertigung durch eine Frage angeschlossen wird, numquam illum ne minimā quidem re offendi... una domus erat, idem victus isque communis; nam quid ego de studiis dicam? Cic. – bei minder strengem Satzzusammenhang u. mehr versichernd u. bestätigend, deutsch oft = ja, wenigstens, doch, eben, freilich, a) wenn ein Gedanke angefügt wird, der zur Unterstützung einer Behauptung dienen soll, huius (Sisennae) omnis facultas ex historia ipsius perspici potest; quae cum facile omnes vincat superiores, tum indicat tamen, quantum absit a summo quamque genus hoc scriptionis nondum sit satis Latinis litteris illustratum. Nam Q. Hortensii admodum adulescentis ingenium ut Phidiae signum simul adspectum et probatum est, wenigstens erwarb sich des jungen H. Talent gleich bei seinem Erscheinen Beifall, Cic. Brut. 228. – at prooemium aliquando ac narrationem dicet malus homo et argumenta, sic ut nihil sit in his requirendum. Nam et latro pugnabit acriter, virtus tamen erit fortitudo, freilich wird auch ein Räuber hartnäckig streiten, Quint. 2, 20, 10. – Wenn dem durch nam eingeleiteten Satze noch ne... quidem beigegeben ist, so wird dadurch angedeutet, daß sein Inhalt den Inhalt des zu begründenden Satzes überbietet u. sich die in diesem erwähnten Tatsachen aus den in jenem besprochenen leicht erklären lassen, in corpora ipsorum, in liberos, in coniuges infandae contumeliae editae. Nam avaritia ne sacrorum quidem spoliatione abstinuit, ist ja ihre Habsucht nicht einmal vor der Beraubung der Heiligtümer zurückgeschreckt, Liv. 29, 8, 8. – b) in Antworten, wenn der in der Frage ausgesprochene Gedanke aufgenommen u. weiter geführt wird, wo der mit nam eingeleitete Satz die Bestätigung zu der in der Frage angedeuteten Antwort angibt, de iis, credo, rebus, inquit Crassus, quibus sciam poteroque. Tum ille: nam quod tu non poteris aut nescies, quis tam impudens est, qui se scire aut posse postulet? wer wäre doch so unverschämt, Cic.: nos hunc Heracleensem de nostra civitate eiciemus? Nam si quis maiorem gloriae fructum putat ex Graecis versibus percipi quam ex Latinis, vehementer errat, wenigstens irrt der, der usw., Cic. – häufig noch mit einer versichernden Partikel verbunden, wie mit mehercle, hercle, edepol u.a., ja sicherlich u. dgl., Cic. u.a. – c) im Anruf, wenn der Redende sich selbst versichern will, daß er seine Bitte an die rechte Gottheit richte, Mercuri, nam te docilis magistro movit Amphion lapides canendo, hat ja doch, Hor.
III) zur Angabe einer Folgerung, die aus einem wahrgenommenen Umstande od. aus einer vernommenen Äußerung gezogen wird, denn. – Hier wird nam meist enklitisch gebraucht u. schließt sich einem Fragewort an, wie quisnam, ecquisnam, wer denn? quandonam, wann denn? ubinam, wo denn? Nicht selten ist nam auch von dem Fragewort getrennt, quis est nam ludus in undis? Verg.: quid cerussa opus nam? Plaut. – Jedoch steht nam, bes. bei Dichtern, auch vor dem Fragewort, zumal dann, wenn die Frage mit Verwunderung od. mit Unwillen ausgesprochen werden soll, nam quem ego adspicio, ei, wen seh' ich! Plaut.: nam quid ita, ei, wieso? Ter. – Seltener anderen Fragewörtern beigesellt, wie num nam bei Komik. u. Cic.: nam cur bei Komik. – Höchst selten ohne Fragepartikel, scis nam, tibi quae praecepi? Plaut.
[Deus ] invenitur ab his qui non temptant illum ‥ nam isti sine respectu temptant Deum, cujus praecepta contumaci despectione contemnunt
gentes ‥ opus cottidie praepedibant. nam Salomon in annis vij complevit opus aedificii templi Domini
claruit idcirco celebri rumore coruscans / nam pagana procul vulgi cultura manebat
pauca dictavi, multa ‥ omittens ne ‥ aliquis ‥ gravatus omnia simul respueret. nam etenim de hoc sileo, quomodo ‥
nam quod a discipolo [v. l. discipulo ] xxx argenteis venundatur Judaeis ante praesignatum est in Joseph
triumphus in diebus regis desinit. nam in primis annis ‥ populi bestiales Pictorum ‥ subjectionem Saxonum despiciebant
jamdudum ‥ sacramentis Christianae fidei inbutus est, sed frustra; nam rediens domum ab uxore sua ‥ seductus est
dicunt homines quod injuste habet; nam nemo eorum brevem regis ‥ vidit(
viij ergo kal. Aprilis ‥ conceptus est Dominus ‥ nam et eadem †diem [v. l. die ] patibulum crucis ascendit ‥ et alia magnalia Domini in ea die gesta sunt
nondum igitur disserendi usus, nam adhuc tunc initium, nondum disserendi ars prius enim disseri oportuit
mandatum ‥ est lucerna. et lex ‥ est lux id est plena mentis illustratio. nam lucerna minus sufficiens est quia solas noctis tenebras illuminat
I particule dʼaffirmation qui attire lʼattention sur un fait : ¶ 1 de fait, voyons, en vérité, en réalité : obsecro, tace. — Nam hic nunc licet dicere, nos sumus Pl. Cas. 196, de grâce, tais-toi. — Voyons en vérité, ici, à présent nous pouvons parler, nous ne sommes que nous, cf. Mil. 629 ; Capt. 896 || [en part. dans les interrog.] : scelestissumum te arbitror. — Nam quamobrem ? Pl. Amph. 552, je te crois un franc scélérat. — Voyons, pourquoi ? cf. Pl. Most. 644 ; Rud. 687 ; Epid. 132 ; Aul. 42, 44 ; etc. ; da mihi, optuma femina, manum. — Ubi east ? quis east nam optuma ? Pl. Aul. 136, donne-moi la main, excellente femme. — Où est-elle ? qui est-elle donc cette excellente femme ? cf. Pl. Aul. 427 ; Bacch. 1114 ; Most. 258, etc. ; scis nam, tibi quæ præcepi ? Pl. Pers. 379, sais-tu, voyons, ce que je tʼai recommandé ? ¶ 2 il est un fait, cʼest que : an tibi fabellæ videntur ? nonne ab A. Postumio ædem Castori et Polluci dedicatam, nonne senatus consultum de Vatinio vides ? Nam de Sagra Græcorum etiam est vulgare proverbium... Cic. Nat. 3, 13, eh quoi ! ce sont des fables à tes yeux ? pourtant ne vois-tu pas le temple dédié par A. Postumius à Castor et Pollux ? ne vois-tu pas le sénatus consulte en faveur de Vatinius ? et cʼest un fait que sur lʼaffaire de la Sagre, il y a même un proverbe répandu chez les Grecs..., cf. Cic. Arch. 23 ; Fin. 1, 12 ; Div. 2, 97 ; Tusc. 4, 52, etc. || [sert souvent à introduire une autre idée, un autre fait ; on le traduit approximativement par « quant à », mais il a plus de vivacité que autem auquel il correspond souvent] : Cic. Br. 239 ; Nat. 1, 27 et 28, etc. || [en part. dans les interrog. oratoires et dans ce que la rhét. appelle prétérition] : Cic. Læl. 104 ; Verr. 2, 5, 158 ; Nat. 3, 38 ; Tusc. 4, 37 ; Div. 1, 26, etc. || [souvent aussi avec quod de transition] quant à ce fait que : Cic. de Or. 1, 234 ; 1, 254 ; Tusc. 3, 73 ; 4, 57 ; Div. 2, 66 ; 2, 68, etc. ¶ 3 il est un fait, cʼest que [introduisant une réserve ; comparer le français « par exemple »] : P. Rutilii adulescentiam ad opinionem et innocentiæ et juris scientiæ P. Mucii commendavit domus. Nam L. quidem Crassus... non aliunde mutuatus est, sed sibi ipse peperit laudem... Cic. Off. 2, 47, P. Rutilius dans sa jeunesse eut, pour acquérir sa réputation dʼintégrité à la fois et dʼhabileté dans le droit, la recommandation dʼavoir séjourné dans la maison de P. Mucius ; par exemple, L. Crassus, lui, nʼemprunta pas ailleurs, mais se créa à lui-même sa gloire..., cf. Cic. Br. 161 ; 175 ; 178 ; 222 ; 228 ; etc.
II [conj. servant à confirmer] de fait : ¶ 1 Euclionis filiam laudant ; sapienter factum et consilio bono ; nam meo quidem animo si idem faciant ceteri... Pl. Aul. 478, ils louent la fille dʼEuclion ; ils trouvent que jʼagis sagement et en prenant un bon parti ; le fait est que, à mon sens du moins, si tous les autres agissaient ainsi..., cf. Pl. Most. 858 ; unum illud mihi videris imitari orationis genus. — Vellem fortasse ; quis enim id potest aut umquam poterit imitari ? nam sententias interpretari perfacile est : quod quidem ego facerem, nisi plane esse vellem meus Cic. Leg. 2, 17, il nʼy a quʼune chose que tu me sembles imiter, son style. — Tout au plus en aurais-je la volonté ; car qui peut ou pourra jamais lʼimiter ? de fait, ce sont les idées quʼil est très facile de reproduire, et cela, pour mon compte, je lʼaurais accompli, si je nʼavais voulu être absolument moi-même, cf. Cic. Off. 3, 28 ; 3, 32 ; Leg. 2, 28 ; Br. 297 ; Fin. 2, 35 ; Tusc. 1, 57 ; etc. || [dans une réponse confirmative] : de iis, credo, rebus, inquit Crassus, ut in cretionibus scribi solet « quibus sciam poteroque ». — Tum ille : nam quod tu non poteris aut nescies, quis nostrum... Cic. de Or. 1, 101, je parlerai, jʼimagine, répartit Crassus, sur les sujets où, comme on le dit dans les actes dʼhéritage, je saurai et je pourrai. — Alors lui : de fait, sur ce que toi tu ne pourras pas ou que tu ne sauras pas, qui de nous..., cf. Cic. de Or. 2, 144 ; Verr. 2, 1, 133 ; 2, 72 ¶ 2 [confirmatif et explicatif] de fait, car, cʼest que : is pagus appellabatur Tigurinus ; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est Cæs. G. 1, 12, 4, cette circonscription était celle des Tigurins ; car tout lʼétat Helvète est divisé en quatre circonscriptions, cf. Cic. Læl. 82 ; Part. 38 ; Or. 147, etc. || [introduit des parenthèses] : colenda justitia est, tum ipsa per sese (nam aliter justitia non esset), tum... Cic. Off. 2, 42, il faut pratiquer la justice, dʼabord pour elle-même (car autrement ce ne serait pas la justice), ensuite..., cf. Cic. Leg. 2, 1, etc. || [reprend le développt après une parenthèse] : Cic. Planc. 98 ¶ 3 de fait, ainsi, par exemple : multi uno tempore oratores floruerunt ; nam et Albinus... et... Cic. Br. 81, beaucoup dʼorateurs fleurirent à la même époque ; ainsi dʼune part Albinus..., dʼautre part..., cf. Cic. Off. 1, 32 ; 2, 65 ; Rep. 1, 44 ; Leg. 1, 41 ; de Or. 2, 221 ; 2, 237, etc. || [introduit un développt annoncé] : quid tamquam notandum et animadvertendum sit in Hortensio, breviter licet dicere. Nam is post consulatum... Cic. Br. 320, ce qui mérite chez Hortensius dʼêtre pour ainsi dire noté et critiqué, je puis lʼindiquer brièvement. De fait, après son consulat..., cf. Cic. Arch. 28 ; Or. 174 ; Ac. 1, 4, etc. || [souvent même, il équivaut au français « à savoir » ou à nos deux points, suivis de guillemets] : duplex est ratio veri reperiendi... ; nam aut... aut Cic. Tusc. 3, 56, il y a deux façons de découvrir le vrai : ou bien..., ou bien..., cf. Cic. Tusc. 1, 72 ; 5, 9 ; Off. 1, 9 ; 1, 96 ; 2, 52 ; Div. 1, 46 ; 1, 101 ; Nat. 2, 128 ; Verr. 2, 4, 61, etc.
III [conjonction causale] car, en effet ; [emploi le plus fréquent ; parfois suivie dʼune construction paratactique] : clausulas diligentius etiam servandas esse arbitror quam superiora, quod in eis maxime perfectio atque absolutio judicatur. Nam versus æque prima et media et extrema pars attenditur... ; in oratione autem pauci prima cernunt, postrema plerique... Cic. de Or. 3, 192, il faut, à mon avis, soigner même davantage les fins de phrase que les parties antérieures, parce que cʼest là surtout quʼon juge la perfection absolue. En effet, tandis que dans le vers on fait attention également au début, au milieu, à la fin..., dans la prose au contraire peu dʼauditeurs remarquent les débuts de la phrase, mais presque tous en remarquent la fin..., cf. Cic. Off. 3, 22 ; Leg. 2, 24 ; Fam. 9, 15, 1.
➳ nam se place en tête de la phrase ; qqf. il se trouve après un ou plusieurs mots, surtout chez les comiques.
- 1. (motiverend en verklarend) want, namelijk (in proza altijd aan het begin v.d. zin); versterkt: namque;
- 2. (in comb. m. een vraagwoord, meestal erachter) dan (toch), dan (wel) [quisnam wie dan wel?; ubinam waar dan?; quandonam wanneer dan?; nam quamobrem e.a.];
- 3. (bij antwoorden) inderdaad, echt, werkelijk; ➤ nam mehercule sic agamus.
Enim. Vetus Interpres Juvenalis Sat. 7.
Armaria Nam advocatorum apud veteres scalas habebant. Utitur et Sat. 7. vers. 192. et alibi non semel.
Non vero. Testamentum Notherii Episcopi Veronensis sub Berengario Rege :
Nam non habeant potestatem ipsum xenodochium meum in emphyteusim, id est, precariam dandi, etc.Infra :
Et ipsi ipsos denarios inter Monachos dividant, ad eorum vestimenta comparanda, Nam non Abbati eos dent ad dividendum, qui non eos conditionabiliter, aut exigitive dare censemus.Occurrit non semel in Leg. Longobard. lib. 1. tit. 8. § 29. lib. 2. tit. 8. § 6. tit. 21. § 5. tit. 29. § 7. tit. 55. § 1. 16.
- GNA-.
- II. Introducing an explanation, for(in prose beginning the sentence, except when enclitic with an interrog. word): is pagus appellabatur Tigurinus, nam civitas in pagos divisa est, Cs.: Pauca . . . Expediam dictis; prohibent nam cetera Parcae Scire, V.: Belua multorum es capitum; nam quid sequar?H.—Introducing a parenthesis, for certainly, but: colenda iustitia est, cum ipsa per sese (nam aliter iustitia non esset), tum, etc.—Resuming the thought after a parenthesis: simul atque cognovit (audi, audi, atque attende . . .), nam simul ac me audivit, etc. —With illud or quod, introducing a minor consideration or an exception, for, but: bene, quod Mens, Fides consecratur . . . nam illud vitiosum Athenis, quod fecerunt Contumeliae fanum.—Introducing an example or illustration, for example, for instance: sed vivo Catone multi oratores floruerunt. Nam et A. Albinus . . . Nam Q. Metellus, etc.—
- IIII. Introducing a reason, for, seeing that, inasmuch as: celebratote illos dies; nam multi saepe honores dis inmortalibus iusti habiti sunt, sed, etc.: alias urbīs condidere . . . nam de Carthagine silere melius puto quam parum dicere, S.: una domus erat . . . nam quid ego de studiis dicam cognoscendi semper aliquid, etc.: Iuppiter, hospitibus nam te dare iura loquuntur, V.: Mercuri (nam te docilis magistro Movit Amphion lapides canendo), etc., H.—In replies, introducing the reason for an implied answer, for, for assuredly, certainly: Sa. tamen tibi a me nullast orta iniuria . . . Ae. Nam hercle etiam hoc restat, i. e. (not yet); for that is to come hereafter, T.: nos hunc Heracliensem . . . de nostrā civitate eiciemus? Nam si quis putat . . . vehementer errat.—In a rhetorical climax, with ne . . . quidem: in corpora ipsorum, in liberos contumeliae editae. Nam avaritia ne sacrorum quidem spoliatione abstinuit, nay . . . not even, L.—In eager questions, beginning a clause, why?: Nam quae haec anus est, exanimata a fratre quae egressa'st meo?T.—As enclitic with an interrogative: quisnam igitur tuebitur P. Scipionis memoriam mortui?: in incerto habuere, quidnam consili caperent, S.: num nam haec audivit?T.: quis est nam ludus in undis, V.
-
…Sequanorum, contendere triduique viam a suis finibus processisse. Id ne accideret, magnopere sibi praecavendum Caesar existimabat. Namque omnium rerum quae ad bellum usui erant summa erat in eo oppido facultas, idque natura loci sic muniebatur ut…
Julius Caesar, Gallic War
-
…magnam partem eorum concidit ; reliqui sese fugae mandarunt atque in proximas silvas abdiderunt. Is pagus appellabatur Tigurinus ; nam omnis civitas Helvetia in quattuor pagos divisa est. Hic pagus unus, cum domo exisset, patrum nostrorum memoria…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, alteri se, ut coeperant, in montem receperunt, alteri ad impedimenta et carros suos se contulerunt. Nam hoc toto proelio, cum ab hora septima ad vesperum pugnatum sit, aversum hostem videre nemo potuit. Ad…
Julius Caesar, Gallic War
-
…abesse ; trans id flumen omnes Nervios consedisse adventumque ibi Romanorum expectare una cum Atrebatibus et Viromanduis, finitimis suis nam his utrisque persuaserant uti eandem belli fortunam experirentur ; expectari etiam ab iis Atuatucorum copias atque esse in itinere ;…
Julius Caesar, Gallic War
-
…fratris summum in populum Romanum studium, summam in se voluntatem, egregiam fidem, iustitiam, temperantiam cognoverat ; nam ne eius supplicio Diviciaci animum offenderet verebatur. Itaque prius quam quicquam conaretur, Diviciacum ad se vocari iubet et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…castraque ibi poneret, pueri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba Bellovacos omni tempore in fide atque amicitia civitatis Haeduae…
Julius Caesar, Gallic War
-
…atque increpitare vocibus, quod tanta machinatio a tanto spatio institueretur quibusnam manibus aut quibus viribus praesertim homines tantulae staturae nam plerumque omnibus Gallis prae magnitudine corporum suorum brevitas nostra contemptui est tanti oneris turrim in muro sese ; posse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Gracchum mediocriter labefactantem statum rei publicae privatus interfecit Catilinam orbem terrae caede atque incendiis vastare cupientem nos consules perferemus nam illa nimis antiqua praetereo, quod C. Servilius Ahala Sp. Maelium novis rebus studentem manu sua occidit .…
Cicero, in Catilinam
-
…si stare non possunt, conruant, sed ita ut non modo civitas sed ne vicini quidem proximi sentiant. nam illud non intellego quam ob rem, si vivere honeste non possunt, perire turpiter velint, aut cur minore…
Cicero, in Catilinam
-
…Caesar equitatu praemisso subsequebatur omnibus copiis ; sed ratio ordoque agminis aliter se habebat ac Belgae ad Nervios detulerant. Nam quod hostibus adpropinquabat, consuetudine sua Caesar VI legiones expeditas ducebat ; post eas totius exercitus impedimenta conlocarat ; inde…
Julius Caesar, Gallic War