novalis
novalis, ploughed anew, ploughed for the first time
nŏvālis, e, adj. [novus], in agriculture,
- that is ploughed anew or for the first time: ager restibilis, qui restituitur ac reseritur quotquot annis: contra qui intermittitur, a novando novalis, Varr. L. L. 5, § 39 Müll.; cf. id. ib. 6, § 59; Paul. ex Fest. p. 174 Müll. —Hence,
- II Subst.: nŏvālis, is, f. (sc. terra), and nŏvāle, is, n. (sc. solum).
- 1 Fallow land: alternis idem tonsas cessare novales, Verg. G. 1, 71: quae numquam vacuo solita est cessare novali ... se nescit humus, Ov. P. 1, 4, 13; Pall. 1, 6; 2, 10: novale est, quod alternis annis seritur, Plin. 18, 19, 49, § 176; Col. 2, 2, 14: pabula fesso praebere novali, id. poët. 10, 84.—
- 2 A field that has been ploughed for the first time: talis fere est in novalibus, caesā vetere silvā, Plin. 17, 5, 3, § 39; Dig. 47, 21, 3: novalis (dicitur), ubi fuit satum antequam secunda aratione renovetur, Varr. R. R. 1, 29, 1.—Hence,
- B Transf.
- 1 Unploughed land, meadow-land: ille subacto et puro solo gaudet, hic novali graminosoque gaudet, Col. 6, praef. 1.—
- 2 A cultivated field (poet.): impius haec tam culta novalia miles habebit? Verg. E. 1, 71: dira novalia Cadmi, Stat. Th. 3, 644.—
- 3 The standing crops: nec prius inde domum quam tota novalia saevos In ventres abeant (boum), Juv. 14, 148.
novālis, e (novo, novus), was gepflügt werden muß, I) adi.: ager, Brachacker, Brachfeld, Varro LL. 5, 39 (vgl. 6, 59): u. so solum (Ggstz. subactum), Colum. 6. praef. § 1. – II) subst., novālis, is, f. (sc. terra), u. novāle, is, n. (sc. solum), A) eig.: 1) ein Brachacker, Brachfeld, tonsae novales, Verg.: ubi mundae sunt novales, Pallad.: novale vacuum, Ov.: novalis est ubi satum fuit ante quam secundā aratione renovetur, Varro: novale est quod aeque alternis annis seritur, Plin. – 2) ein Acker, der zum erstenmal gepflügt wird, neues Ackerfeld, Neubruch, talis fere est in novalibus caesā vetere silvā, Plin.: ex silva novale faciunt, ICt.: dumosa novalia purgans proscindens iterans, bis terque quaterque resulcans, Ven. Fort. vit. S. Mart. 3, 162. – B) übtr., jeder Acker, der bebaut wird, novalia culta, Verg. ec. 1, 70: diri novalia Cadmi, Stat. Theb. 3, 645.
~is ager,brocen land velgeworht land
est ager ~is qui continuis annis novatur
bellum ~e fit Normannis generale
servisia ~e
in ~ibus, i.~e. operibus sive sermonibus patrum optima institutione excultis
navalium,dincge
~ibus,wyrþelandum WW
ex ~ibus que sunt terre diu non culte
hoc ~e ‥ i. ager qui singulis annis renovatur
~ia [gl.: ] iterando rebinare aut veracta renovarewaret
hibernis ~ibus, ~ibus, i.warez et est ~e terra antiqua vel pratum aliquod nuper aratum et sic jacet per totam hiemem absque semine et contra estatem iterum aratur et tunc primo inseminatur
novare prius ~ia, et non seminare super spinas
si que fiant ~ia in dicto feodo, inde percipiet decimas
si de ~ibus tantum ‥ decimas retinetis, nobis in ea re damnum erit tolerabilius
~ium vestrorum que propriis manibus colitis ‥ nullus a vobis omnino exigere decimas ‥ presumat
ut nullus a vobis de ~ibus ‥ decimas exigere ‥ presumat
pro decimis ~ium
ecclesiarum ~ia roscidis sacrorum dogmatum imbribus ubertim perfudit
millenos animarum manipulos in fructiferis ecclesiae ~ibus ‥ protulit
arbiter ast rerum praesciverat hunc aliorsum / vomere salvifico sulcare novalia Christo
fructificetque Deo cordis nōvale prematque / virtutum messis semina nequitie
abbas et conventus de Hulton concesserunt et fideliter promiserunt dictis abbati et conventui de Dieulacres quod de cetero nulla alia ~ia facient
nobis est cum querela ostensum quod nove avoaciones decimarum ‥ recipiebantur de novo ac eciam impediebant eundem super percepcione ~ium
vetant dari stipendia, / decimas ac novalia, / curatis dum sunt miseri
navalis [l. novales ], campi culturae dediti
nam ~e illud quod Aswyk dicitur ex vastissimo producebat marisco
ubi et crucem ‥ erexit; a qua locus Anglice Crosfeld id est Crucis ~e nomen accepit
navalia [l. novalia ],fælging
1 nŏvālis, e (novus), quʼon laisse reposer pendant un an : Varro L. 5, 39 ; P. Fest. 174.
2 nŏvālis, (16) is, f. (s.-ent. terra ), jachère : Virg. G. 1, 71 ; Varro R. 1, 29, 1.
Novalia subnectuntur miracula virtute omnipotentis Dei, ad invocationem almi Simonis operata.
novālis e, adj.
- novus, ploughed anew, ploughed for the first time.—As substf. (sc. terra), fallow land: tonsae novales, V.—As substn. (sc. solum): vacuum, O.: culta novalia, tilled fields, V., Iu.