opulentus
opulentus, rich, wealthy, opulent
Zama, a town weathy in arms and men
- I Lit.: opulenti, terrestribus rebus copiosi, Fest. s. v opis, p. 187 Müll.
- α Absol.: magnae gentes opulentae, Enn. ap. Fest. p. 301 Müll.; so, oppidum, id. ap. Non. 470, 4 (Trag. v. 324 Vahl.); Caes. B. C. 3, 80: opulentissima civitas, Cic. N. D. 3, 33, 81: opulentae matronae, Enn. ap. Cic. Fam. 7, 6 (Trag. v. 294 Vahl.); for which: opulens matrona, Ap. Met. 10, 19, 12.— .
- β With abl.: opulentus auro adulescens, rich in gold, Plaut. Ep. 2, 2, 117 (297): pars Numidiae agro virisque opulentior, Sall. J. 16, 5; cf.: gens opulentissima viris armisque, Liv. 1, 30, 4: exercitus victor opulentusque praedā, id. 4, 34, 4: templum donis opulentum, Verg. A. 1, 447.—
- γ With gen., rich in any thing: copia Ruris honorum opulenta, Hor. C. 1, 17, 16: provincia pecuniae opulenta, Tac. H. 2, 6 fin.—
- II Transf.
- A Rich, fine, splendid: opulentum opsonium, Plaut. Bacch. 1, 1, 64 (98): opulentissima dona, Suet. Aug. 30: oratio, Gell. 7, 3, 54: opulentissimus liber, id. 14, 6 fin.: opulenta requies, Vulg Isa. 32, 18.—
- B Of respectability or rank, respectable, powerful, noble: opulenti pariter atque ignobiles, Enn. ap. Gell. 11, 4, 3 (Trag. v. 230 Vahl.): reges, Sall. C. 53, 3: opulentior factio, Liv. 32, 32.—Hence, adv.: ŏpŭlentē and ŏpŭlenter, richly, sumptuously, splendidly (rare; not in Cic. or Caes.): neque illos arte colam, me opulenter, Sall. J. 85, 34: opulente ornata domus, Ap. Apol. p. 333, 11.—Comp.: ludos opulentius instructiusque facere, Liv. 1, 35, 7: epulari, Inst, 3, 3, 5.
non pauperem tenuitas, non ~um copia tuebatur
quis divitum presumere audeat ut dicat “ego plenus sum et ~us’
bursa facit sapientes, / opulentos, eloquentes
ad Burh ‥ abbatiam ~am
in tantum enim regnum opilentum devenit
idem translator biblis opulentus opacis / transtulit in Latium peregrina volumina pandens
itidem Willelmus de Conchis grammaticus post Bernardum Carnotensem ~issimus
augmentum opolentissimi thesauri vestri muneris
~os fiscalium munerum eis exhibens sumptus
cujus [ecclesie suburbane ] ~i reditus ad cotidianam stipem satis superque sufficerent
modicas prebendas ‥ daturum se ‥ bonis viris dicebat, bonas autem et ~as cognatis ‥ suis
coenubia ‥ in quibus ~a sanctae conversationis lucra ‥ provenerunt
mallet et immunis regi famularier alto / diliciis mundi quam opulentis degere dives
o misericordia, de quam ~a dulcedine et dulci opulentia nobis profluis
~a doctrina patrum
hanc opulenta sibi certatim turma procorum / formosam specie thalamis asciscere gestit
ingreditur partas opulento remige lintres
~us, habundans
~am, perpinguem
- 1. rijk, welgesteld, vermogend [oppidum; templum; aerarium gevuld; Etruriae arva; (aan: abl.; gen.) adulescens auro; exercitus praedā; copia honorum; provincia pecuniae];
- 2. rijkelijk (voorhanden), aanzienlijk, schitterend, prachtig [dona; stipendia; victoria];
- 3. sterk [agmen];
- 4. machtig, vooraanstaand [reges; factio].
- opes, rich, wealthy, opulent: oppidum, Cs.: opulentissima civitas: opulentior Thesauris Arabum, H.: pars Numidiae agro virisque opulentior, S.: gens opulentissima viris, L.: templum donis, V.: copia Ruris honorum opulenta, H.—Of things, rich, abundant, prosperous: res, L.—Plurn. as subst: intactae regionis opulenta ostentans, rich tracts, Cu.—Respectable, powerful, noble: reges, S.: opulentior factio, L.
-
…tanta negotia sustinuisset. Sciebam saepenumero parva manu cum magnis legionibus hostium contendisse ; cognoveram parvis copiis bella gesta cum opulentis regibus, ad hoc saepe fortunae violentiam toleravisse, facundia Graecos, gloria belli Gallos ante Romanos fuisse. Ac…
Sallust, Catilina
-
…solius hoc esse facinus, sed eorum etiam qui adprobarint. multi reges, multae liberae civitates, multi privati opulenti ac potentes habent profecto in animo Capitolium sic ornare ut templi dignitas imperique nostri nomen desiderat ; qui si intellexerint…
Cicero, in Verrem
-
…, ita amicitias appetere maxime ex eo fieri ut mulierculae magis amicitiarum praesidia quaerant quam viri, et inopes quam opulenti, et calamitosi quam ei qui putentur beati. O praeclaram sapientiam solem enim e mundo tollere videntur ei ,…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…edidit, Spartam nulla re alia nisi avaritia esse perituram, id videtur non solum Lacedaemoniis, sed etiam omnibus opulentis populis praedixisse. Nulla autem re conciliare facilius benivolentiam multitudinis possunt ii, qui rei publicae praesunt, quam abstinentia…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…diu in rebus gerundis prospera fortuna comitata est. Nam et omne Latium bello devicit et Suessam Pometiam, urbem opulentam refertamque, cepit et maxima auri argentique praeda locupletatus votum patris Capitolii aedificatione persolvit et colonias deduxit et institutis eorum…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…auctoritatem ingenium opes aetas fortuna ars usus necessitas, concursio etiam non numquam rerum fortuitarum. Nam et ingeniosos et opulentos et aetatis spatio probatos dignos quibus credatur putant ; non recte fortasse, sed vulgi opinio mutari vix potest ad…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…optimum et maximum ob eas res appellant, non quod nos iustos temperantes sapientes efficiat, sed quod salvos incolumis opulentos copiosos ; neque Herculi quisquam decumam vovit umquam, si sapiens factus esset quamquam Pythagoras, cum in geometria quiddam…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…esse dicunt, qui ignoratione virtutis, quae cum in paucis est, tum a paucis iudicatur et cernitur, opulentos homines et copiosos, tum genere nobili natos esse optimos putant. Hoc errore vulgi cum rem publicam opes paucorum…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…auget suum munus, si quo forte fungitur, sed etiam extenuat. Videndumque illud est, quod, si opulentum fortunatumque defenderis, in uno illo aut, si forte, in liberis eius manet gratia ; sin autem inopem…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…. quibus rebus effectis cohortatus milites docuit, quantum usum haberet ad sublevandam omnium rerum inopiam potiri oppido pleno atque opulento, simul reliquis civitatibus huius urbis exemplo inferre terrorem et id fieri celeriter, priusquam auxilia concurrerent. itaque usus…
Julius Caesar, Civil War