parlamentum

parlamentum, parliaamentum [ML; cf. OF parlement, AN, ME parlament, parliament] 1 conference (usu. w. ref. to discussion or conversation), assembly, meeting; b (eccl. & mon.); c (mil., w. ref. to parley). a1214 cum suis fossatis et divisis sicut fossatis et mercis monstrata, que facte fuerunt in ~iamento abbatis et meo et probis hominibus Cart. Colch. II 355; 1230 nunquam studui pacem inter dominum Lewelinum et magnates Anglie in ultimo ~iamento confirmatam aliquo modo turbare RL II 7; 1244 occasione ~eamenti habiti inter dominum regem et regem Scocie Liberate 20 m. 5; s1216 significavit ei quod voluit ~amentum habere pacificum cum eo M. Par. Maj. III 3; 1270 si ~amentum vel tractatum aliquem vobiscum super hoc haberemus RL II 337; s1254 apud Doveriam ubi ~amentum fuit ‥ inter regem et barones Anglie ex una parte et alienigenas Leg. Ant. Lond. 69.  b ubi est quod prelati nostri post capitulum cum solvuntur ~amenta [v. l. ~iamenta] precipiunt nobis, loquimini de bono? Serlo Gram. Mon. Font. 15; 1249 ~amentum quod prandium in quibusdam claustris fieri consuevit Doc. Eng. Black Monks I 37; 1277 cum ~iamenta, tractatus, seu collaciones in locis vestris secretis ‥ aliqua habueritis pertractanda per priorem Reg. Heref. 148; 1280 communia ~iamenta ‥ in absencia prioris penitus prohibemus Reg. Ebor. 133; dicatur eis quod post capitulum, quando veniunt ad ~iamentum suum ‥, et quod nullus loquatur cum socio suo in ~iamento vel solacio suo, nisi de speciali licencia magistrorum Cust. Cant. 8; c1340 nec quisquam fratrum teneat ibi ~iamentum cum alio fratre G. S. Alb. II app. p. 505.  c a1220 si dominus vel ballivus ierit ad ~iamentum vel in exercitum, tunc eant burgenses ‥ cum eo (Haverfordwest) BBC 92; c1225 mandamus quatinus non permittatis venientes ad ~amentum vel exercitum hospitari vel comedere in abbatia vestra contra antiquas consuetudines et assisas Cart. Glam. 360. 2 (Eng.) council summoned by the king, Parliament: a (pre-Conquest, w. ref. to Witenagemot). b (post-Conquest, as permanent institution or w. ref. to its sessions); c (~um generale, magnum, or sim.) Parliament of the whole nation. d (~um plenum) full Parliament. e (~um bonum) the Good Parliament of 1376. f (~um insane) the Mad Parliament of 1258. g (~um mirabile or operans mira) the Marvellous or Merciless Parliament of 1386–8. a hic describitur modus quomodo ~iamentum regis Anglie et Anglorum suorum tenebatur temporibus regis Edwardi filii Etheldredi regis Mod. Ten. Parl. 3; postea Canutus ‥ celebravit ~iamentum apud Oxoniam Knighton I 15.  b 1236 in octabis S. Hilarii apud Westmonasterium ad ~iamentum adavit CurR XV 2047; 1242 quod permittat J. de Nevill’ habere balliam suam ‥ usque ad ~iamentum regis quod erit Lond’ a die Sancti Johannis Baptiste in unum mensem Cl 447; 1257 post instans ~eamentum Cl 40; 1267 post ~iamentum habitum apud Oxon’ (Wallingford) BBC 36; 1308 in j busello gruelli empto et misso domino abbati ‥ versus Norhampton’ ad ~yamentum Rec. Elton 133; s1397 circumvallantes domum ~iementi (v. domus 5c); 1550 excepta tamen ‥ superiori parte ecclesie sive capelle dicti nuper collegii quam nuper ‥ assignavimus pro domo ~iamenti. et pro ~iamentis nostris ibidem tenendis (Pat) EHR XXXVI 227–8.  c s1251 habitum est ~amentum magnum Londoniis M. Par. Maj. V 223; 1275 generale ~eamentum (v. generalis 7c); s1237 magnum ~iamentum habitum est Londoniis Oxnead Chr. 164; s1245 convenit ad ~iamentum regni totalis nobilitas tam prelatorum quam militum B. Cotton HA 125; s1242 imminente ‥ die generalis ~amenti [vv. ll. ~eamenti, ~iamenti] convenit tota Anglie nobilitas tam prelatorum quam magnatum apud Westmonasterium Flor. Hist. II 252 (cf. M. Par. Maj. IV 181 tit: de concilio magno); s1379 in magno ~iamento tento Gloucestrie ‥ optime se habuit Flete Westm. 136.  d 1290 rege et ejus consilio in pleno ~iamento suo RParl I 19b; cum briga, dubitacio, vel casus dicilis sit pacis vel guerre ‥ recitetur casus ille in pleno ~iamento Mod. Ten. Parl. 107.  e s1377 in hoc ‥ parliamento abrogata sunt statuta ~iamenti superioris quod bonum merito vocabatur Wals. HA I 324.  f s1258 hoc anno fuit illud insane ~amentum apud Oxoniam Leg. Ant. Lond. 37.  g s1388 ~iamentum apud Westmonasterium operans mira Knighton II 258; hic incipit historia sive narracio de modo et forma mirabilis ~iamenti apud Westmonasterium anno Domini millesimo CCCLXXXVI, regni vero regis Ricardi secundi post conquestam anno decimo Favent tit.. 3 a (Sc.); b (~um nigrum) the Black Parliament of 1320. a 1258 A [lexander III] rex Scocie ‥ ad nos suos nuncios ‥ nuper transmisit significans ‥ quod ~eamentum suum usque Stryvelin ‥ jam fecit convocare Cl 300; 1258 nuncios regis Scocie ad nos transmissos ad eundem regem remittimus ipsum per eosdem litteratorie requirentes ut ~eamentum suum captum apud Edeneburg, ‥ prorogari faciat Cl 311; 1265 ita quod ‥ sitis apud Ascone in instanti ~iamento Scocie Cl 103; 1326 in nostro pleno ~iamento ultimo tento apud Sconam Melrose 361 p. 326; 1458 pro reparacione aule castri de Edinburgh in ferro, panno lineo pro fenistris, et aliis apparamentis ibidem factis erga ~iamentum ExchScot 385; s1426 rex [Jacobus I] apud Inverness tenuit suum ~eamentum Plusc. XI 4 p. 375.  b s1320 de nigro ~iamento et prodicione Willelmi de Sowlez et complicum ejus Bower XIII 1 tit; tu ‥ scivisti de interitu multorum nobilium in nigro ~iamento interemptorum Plusc. IX 26. 4 (Ir.). 1264 inquisicio facta ad ~iamentum de Tristeldermod ‥ coram ‥ capitali justiciario Hibernie Doc. Ir. 141; Henricus rex Anglie, conquestor et dominus Hibernie, mittit hanc formam ‥ omnibus fidelibus suis terre Hibernie tenendi ~iamentum (Mod. Ten. Parl. Hib.) Mod. Ten. Parl. 128. 5 (Cont.): a (France); b (Holy Roman Empire); c (other). a s1256 rex Francorum generalissimum tenuit ~amentum M. Par. Maj. V 547; s1262 ut essent ad ~amentum regis Francie apud Bononiam, ubi locutum fuit ‥ de coronacione filii sui in regem Leg. Ant. Lond. 57; 1263 cum dominus rex Francie ‥ nos rogaverit quod ad ~iamentum suum apud Bononiam supra mare ‥ incedamus (Pat) Foed. I 775; s1269 dominus Edwardus recessit a Londoniis ad petitionem regis Francie ut esset ad ~iamentum suum in Francia Leg. Ant. Lond. 110; 1279 quod vos Parisius usque ad finem ~eamenti Francie et recessum nunciorum nostrorum ab eodem ‥ moram faciatis RGasc II 53a; 1313 coram vobis vel pallamentum seu locum vestrum tenentibus in vestro proximo futuro pallamento Ib. IV 838; interfuit et ~iamento quod rex Francorum tunc Parisiis tenuit Trevet Ann. 312.  b 1294 cum ‥ in Frankenfurt ~iamentum cum conventu ibidem principum nostrorum et imperii edixerimus celebrandum (Lit. Imp.) B. Cotton app. p. 434.  c s1287 rex Hungar’ ‥ convocatis quasi ad ~iamentum potencioribus terre sue fraudulenter [verb missing] Ann. Exon. 15v. 6 consultative assembly (in quot., of city). 1467 nec reparabunt ‥ ultra summam x li. sine communi ~iamento majoris, omnium civium, et successorum suorum BB Wint. 100. 7 (eccl. & mon.) place in which meetings are held, parlour. 1382 in ccc tinnail et vernys empt’ pro ostio ~iamenti in claustro xiiij d. Ac. Durh. 389; s1423 de occupacione juvenum in claustro et de lecturis quibus uti debent in suo ~iamento ‥ in ~iamento ‥ volumus ut ‥ lecturis constitucionum ‥ diligenter intendant Amund. I 109.