parvus
parvus, little, small; (superl adv minime) not at all
if it is permitted to compare small things with great things
- I Posit.: in parvis aut mediocribus rebus, Cic. de Or. 2, 20, 84: quam parva sit terra, etc., id. Rep. 1, 17, 26; cf. id. ib. 6, 16, 16: commoda parva ac mediocria, id. Q. Fr. 3, 8, 1: in parvum quendam et angustum locum concludi, id. Leg. 1, 5, 17: beneficium non parvum, id. Caecin. 10, 26: parvi pisciculi, id. N. D. 2, 48, 123: haec parva et infirma sunt, id. Clu. 34, 94: si parva licet componere magnis, Verg. G. 4, 176: merces, Hor. S. 1, 6, 86: sucus, Plin. 21, 31, 105, § 178 et saep.: liberi, Cic. Rep. 2, 21, 37; so of children: salutaria appetant parvi, the little ones, id. Fin. 3, 5, 16: parva soror, Ter. Eun. 521; cf.: memini quae plagosum mihi parvo Orbilium dictare, Hor. Ep. 2, 1, 70: operosa parvus Carmina fingo, a little man, id. C. 4, 2, 31; Suet. Aug. 48: a parvis didicimus: si in jus vocat, etc., when little, in childhood, Cic. Leg. 2, 4, 9: puer in domo a parvo eductus, from infancy, Liv. 1, 39 fin.—Of time, little, short, brief: parvae consuetudinis Causa, slight, short, Ter. And. 110; cf.: in parvo tempore, Lucr. 5, 106: nox, Luc. 4, 476: vita, id. 6, 806: parvam fidem habere alicui, Ter. Eun. 197: hic onus horret, Ut parvis animis et parvo corpore majus, Hor. Ep. 1, 17, 39: homo parvo ingenio, Plin. Ep. 6, 29: parvum carmen, Hor. Ep. 2, 1, 257: hoc opus, hoc studium parvi properemus et ampli, both small and great, id. ib. 1, 3, 28.—With ref. to value or consequence, little, small, low, mean, etc.: meam erus esse operam deputat parvi pretii, Ter. Hec. 799: nil parvom aut humili modo, Nil mortale loquar, Hor. C. 3, 25, 17: et magnis parva mineris Falce recisurum simili te, id. S. 1, 3, 122: pretio parvo vendere, Cic. Verr. 2, 4, 60, § 134: parvi sunt foris arma, nisi est consilium domi, of little value, id. Off. 1, 22, 76: parvi refert abs te jus dici diligenter, nisi, etc., it matters little, id. Q. Fr. 1, 1, 7, § 20.—Hence, parvi facere, aestimare, ducere, pendere, etc., to esteem lightly, care little for: parvi ego illos facio, Plaut. Mil. 4, 8, 41 (1351): parvi aestimo, si ego hic peribo, id. Capt. 3, 5, 24 (682): quia parvi id duceret, Cic. Fin. 2, 8, 24: nequam hominis ego parvi pendo gratiam, Plaut. Bacch. 3, 6, 29 (558).—So, in abl.: signa abs te diligenter parvoque curata sunt, Cic. Att. 1, 3, 2; so, quanti emptus? parvo, Hor. S. 2, 3, 156: parvo stat magna potentia nobis, Ov. M. 14, 493: parvo contentus esse possum, with little, Cic. Att. 12, 19, 1; cf.: vivitur parvo bene, Hor. C. 2, 16, 13: possim contentus vivere parvo, Tib. 1, 1, 25: agricolae prisci, fortes parvoque beati, Hor. Ep. 2, 1, 139: necessarium est parvo assuescere, Sen. Ep. 123, 3: parvo, as an abl. of measure, with comp. (rarely; perh. not ante-Aug.): ita ut parvo admodum plures caperentur, a very little more, Liv. 10, 45, 11: parvo brevius, Plin. 2, 67, 67, § 168: haud parvo junior, Gell. 13, 2, 2.—So in designating time: parvo post, Plin. 16, 25, 42, § 103: parvo post tempore, Vulg. 2 Macc. 11, 1.—Of stature (late Lat. for brevis): Zacchaeus staturā parvus erat, Aug. Serm. 113, 3; id. in Psa. 143, 1.
- II Comp.: mĭnor, us [cf. Gr. μινύς, μινύθω], less, lesser, smaller, inferior: quod in re majore valet, valeat in minore, Cic. Top. 4, 23: si ea pecunia non minor esset facta, id. Leg. 2, 20, 51: Hibernia dimidio minor quam Britannia, Caes. B. G. 5, 13: minus praedae quam speraverant fuit, a smaller quantity, less, Liv. 4, 51: sociis dimidio minus quam civibus datum, id. 41, 13 fin.: calceus ... si minor (pede), uret, Hor. Ep. 1, 10, 43: neve minor, neu sit quinto productior actu Fabula, less than five acts, id. A. P. 189: genibus minor, i. e. down upon his knees, on his bended knees, id. Ep. 1, 12, 28; cf.: minor in certamine longo, worsted, id. ib. 1, 10, 35: numero plures, virtute et honore minores, inferior, id. ib. 2, 1, 183.—Absol.: minor, inferior in rank: praevalidi ad injurias minorum elati, Tac. A. 15, 20; Ov. P. 4, 7, 49; cf.: sapiens uno minor est Jove, Hor. Ep. 1, 1, 106: minor capitis, i. e. capiti deminutus, Hor. C. 3, 5, 42: et sunt notitiā multa minora tuā, too trivial, = leviora, Ov. Tr. 2, 214: dies sermone minor fuit, too short for, id. P. 2, 10, 37: infans Et minor igne rogi, too young for, Juv. 15, 140.—With abl. of measure, Cic. Verr. 2, 1, 45, § 117: ut uno minus teste haberet? id. ib. 2, 1, 57, § 149: bis sex Herculeis ceciderunt, me minus uno, Viribus, i. e. eleven, Ov. M. 12, 554.—Of age: qui minor est natu, younger, Cic. Lael. 9, 32: aliquot annis minor natu, id. Ac. 2 (Luc.), 19, 61: aetate minor, Ov. M. 7, 499: minor uno mense, Hor. Ep. 2, 1, 40: filia minor Ptolemaei regis, the younger daughter, Caes. B. C. 3, 112: minor viginti annis, less than twenty years old, under twenty years of age, Dig. 30, 99, 1.— With gen.: minor quam viginti quinque annorum natu, Praetor, Dig. 4, 4, 1; id. ib. 50, 2, 6: si pupilla minor quam viripotens nupserit, id. ib. 36, 2, 30.—So, absol.: minor, a person under age (under five-and-twenty), a minor: De minoribus, Dig. 4, tit. 4: si minor negotiis majoris intervenerit, ib. 4, 4, 24: si minor praetor vel consul jus dixerit, valebit, ib. 42, 1, 57.—Poet., children, Sil. 2, 491.—Also, descendants, posterity, = posteri: nunc fama, minores Italiam dixisse ducis de nomine gentem, Verg. A. 1, 532; so id. ib. 733; Prop. 2, 15, 47; Sil. 16, 44: minorum gentium, v. gens.—In specifications of value: vendo meum non pluris quam ceteri, fortasse etiam minoris, cheaper, Cic. Off. 3, 12, 51: minoris pallium addicere placuit, Petr. 14: omnia minoris aestimare, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 2: (fidem suam) non minoris quam publicam ducebat, Sall. J. 32, 5.—
- β Poet., with acc. respect.: frontemque minor truncam amnis Acarnan, Sil. 3, 42; Val. Fl. 1, 582.—
- γ Poet., with inf.: tanto certare minor, Hor. S. 2, 3, 313: heu Fatis Superi certare minores! Sil. 5, 76.
- III Sup.: mĭnĭmus, a, um (whence a new sup.: minimissimus digitorum, Arn. 5, 160; 166; cf., in the Gr., ἐλαχιστότατος, from ἐλάχίστος), very small, very little; least, smallest, etc.: cum sit nihil omnino in rerum naturā minimum, quod dividi nequeat, Cic. Ac. 1, 7, 27: minimae tenuissimaeque res, id. de Or. 1, 37, 169: minima pars temporis, Caes. B. C. 1, 70: quā minima altitudo fluminis erat, id. B. G. 1, 8: in maximā fortunā minima licentia est, Sall. C. 51, 13: vitia, Hor. S. 1, 3, 69: minimus digitulus, the little finger, Plaut. Rud. 3, 4, 15 (720); so, minimus digitus, Plin. 11, 45, 103, § 251.—Of age: minimus natu horum omnium, the youngest, Cic. de Or. 2, 14, 58: ex his omnibus natu minimus, id. Clu. 38, 107: Hiempsal, qui minimus ex illis erat, Sall. J. 11, 3: minimus filius, Just. 42, 5, 6.—In specifications of value: deos minimi facit, Plaut. Ps. 1, 3, 35 (264): Pe. Quanti emi potest minimo? Ep. Ad quadraginta fortasse eam posse emi minimo minis, id. Ep. 2, 2, 110 (290): Crispinus minimo me provocat, for a trifle (in a wager), Hor. S. 1, 4, 14 (minimo provocare dicuntur hi qui in responsione plus ipsi promittunt quam exigunt ab adversario, Schol.).—Prov.: minima de malis, of evils choose the least, Cic. Off. 3, 29, 105.— With a negation emphatically: non minimo discrimine, i. e. maximo, Suet. Aug. 25: res non minimi periculi, id. ib. 67: ut nihil, ne pro minimis quidem, debeant, Liv. 6, 41. —With gen.: minimum firmitatis minimumque virium, Cic. Lael. 13, 46: minimum pedibus itineris confectum, Liv. 44, 5: unde minimum periculi erat, id. 27, 15.— As adv. absol.: praemia apud me minimum valent, very little, Cic. Fam. 1, 9, 11; cf. Quint. 5, 10, 56: minimum distantia miror, Hor. Ep. 2, 1, 72: dormiebat minimum, Plin. Ep. 3, 5, 11: medica secatur sexies per annos: cum minimum, quater, at least, Plin. 18, 16, 43, § 146: quam minimum credula postero (diei), as little as possible, Hor. C. 1, 11, 8: ita fiunt omnes partes minimum octoginta et una, at least, Varr. R. R. 2, 1, 12: quae (comprehensio) ex tribus minimum partibus constat, Quint. 5, 10, 5: in quo non minimum Aetolorum operā regii fugati atque in castra compulsi sunt, chiefly, particularly, Liv. 33, 6, 6: eae omnia novella sata corrumpunt, non minimum vites, Varr. R. R. 1, 2, 18.—Hence, adv.
- A Posit.: parvē, a little, slightly (very rare), Vitr. 9, 6.—
- B Comp.: mĭnus, less: aut ne quid faciam plus, quod post me minus fecisse satius sit, too little ... too much, Ter. Hec. 730: ne quid plus minusve faxit, id. Phorm. 554 (v. plus, under multus): cum habeas plus, Pauperiem metuas minus, Hor. S. 1, 1, 93: ne mea oratio, si minus de aliquo dixero, ingrata: si satis de omnibus, infinita esse videatur, Cic. Sest. 50, 108: metus ipsi per se minus valerent, nisi, etc., id. Div. 2, 72, 150: minus multi, not so many, Plaut. Mil. 3, 1, 138 (733): minus multum et minus bonum vinum, Varr. R. R. 1, 7, 2: ita imperium semper ad optumum quemque a minus bono transfertur, less good, not so good, Sall. C. 2, 6: quia Libyes quam Gaetuli minus bellicosi, Sall. J. 18, 12: minus diu vivunt, Plin. 14, 22, 28, § 141.—Rarely with comp.: minus admirabilior, Flor. 4, 2, 46 Duker: quare milites Metelli sauciabantur multo minus, Quadrig. ap. Gell. 9, 1, 1; cf. Ov. M. 12, 554: civilem admodum inter initia ac paulo minus quam privatum egit, little less so than, nearly as much so as, Suet. Tib. 26: dimidio minus, Varr. R. R. 1, 22, 3.—With quam: nec illa minus aut plus quam tu sapiat, Plaut. As. 4, 1, 28 (773): minus quam aequom erat feci, id. Aul. 3, 2, 10 (424): respondebo tibi minus fortasse vehementer, quam abs te sum provocatus, Cic. Planc. 30, 72.—With atque: qui peccas minus atque ego? Hor. S. 2, 7, 96.—And elliptically, without a particle of comparison: minus quindecim dies sunt, quod, etc., less than fifteen days, not yet fifteen days, Plaut. Trin. 2, 4, 1 (402): madefactum iri minus XXX. diebus Graeciam sanguine, Cic. Div. 1, 32, 68: minus quinquennium est, quod prodiere, Plin. 15, 25, 30, § 104: cecidere duo milia haud minus peditum, Liv. 42, 6: cum centum et quinquaginta non minus adessent, id. 42, 28; Varr. R. R. 2, 2 fin.: ut ex suā cujusque parte ne minus dimidium ad Trebonium perveniret, Cic. Verr. 2, 1, 47, § 123: ut antequam baccae legantur, ne minus triduum serenum fuerit, Col. 12, 38, 6.—
- 2 In partic.
- a Non (haud) minus quam (atque), not less than, no less than, quite as: exanimatus evolat ex senatu, non minus perturbato animo atque vultu, quam si, etc., Cic. Sest. 12, 28: existumans non minus me tibi quam liberos carum fore, Sall. J. 10, 1: non minus nobis jucundi atque illustres sunt ii dies, quibus conservamur quam illi quibus nascimur, Cic. Cat. 3, 1, 2; Quint. 2, 4, 8; 3, 7, 20: laudibus haud minus quam praemio gaudent militum animi, Liv. 2, 60: haud minus ac jussi faciunt, Verg. A. 3, 561.—
- b Non (neque) minus, equally, and as well, also: haec res non minus me male habet quam te, Ter. Hec. 606: quae hominibus non minus quam liberi cara esse debent, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 3; Ov. H. 19, 86: neque minus assiduis fessa choreis, also, Prop. 1, 3, 3.—
- c Nihil minus, in replies, as a strong negation, by no means, Ter. Eun. 435: Py. At tu apud nos hic mane, Dum redeat ipsa. Ch. Nihil minus, id. ib. 535: nihil profecto minus, Cic. Off. 3, 20, 81; cf.: quid? a Tranione servo? Si. Multo id minus, Plaut. Most. 4, 3, 20 (1012).—
- d Minus minusque, minus et (ac) minus, less and less: mihi jam minus minusque obtemperat. Ter. Heaut. 594: jam minus atque minus successu laetus equorum, Verg. A. 12, 616; Hor. C. 1, 25, 6: minus et minus, Ov. P. 2, 8, 73; id. H. 2, 129: minus ac minus, Plin. 11, 10, 10, § 26.—
- 3 Transf., in a softened negation, not at all, by no means, not: quod intellexi minus, Ter. Eun. 737: nonnumquam ea quae praedicta sunt, minus eveniunt, Cic. Div. 1, 14, 24.—Esp.: si minus: monebo, si quem meministi minus, Plaut. Cas. 5, 4, 19 (981): Syracusis, si minus supplicio affici, at custodiri oportebat, Cic. Verr. 2, 5, 27, § 69: quod si assecutus sum, gaudeo: sin minus, hoc me tamen consolor quod, etc., id. Fam. 7, 1, 6 et saep.; so, minus formido ne exedat, Plaut. Curc. 1, 1, 45 (45). —
- b Quo minus, also written as one word, quominus, that not, from, after verbs of hindering, preventing, as impedio, recuso, deterreo, etc., Ter. And. 197: si te infirmitas valetudinis tenuit, quo minus ad ludos venires, Cic. Fam. 7, 1, 1; 7, 1, 6: hiemem credo prohibuisse, quo minus de te certum haberemus, quid ageres, id. Fam. 12, 5, 1: deterrere aliquem, quo minus, etc., id. Tusc. 1, 38, 91: stetisse per Trebonium, quo minus oppido potirentur, videbatur, Caes. B. C. 2, 13 fin.; Quint. 12, 1, 16; v. also quo. —Ante-class. also in the reverse order, minus quo: ne vereatur, minus jam quo redeat domum, Ter. Hec. 630.—
- C Sup., in two forms, parvissime (post-class.), and minime (class.), least, very little.
- 1 par-vissĭmē: memorare aliquid, very briefly, with very few words, Cael. Aur. Acut. 2, 38. —
- 2 mĭnĭmē, least of all, in the smallest degree, least, very little: cum minime vellem, minimeque opus fuit, Ter. Eun. 333: cum minime videbamur, tum maxime philosophabamur, Cic. N. D. 1, 3, 6; id. Or. 66, 222: mihi placebat Pomponius maxime, vel dicam minime displicebat, id. Brut. 57, 207: quod in miserrimis rebus minime miserum putabis, id facies, id. Fam. 14, 13: quod minime ad eos mercatores saepe commeant, very rarely, Caes. B. G. 1, 1, 3; Cic. de Or. 2, 79, 322.—Strengthened by quam: si non decore, at quam minime dedecore facere possimus, as little as possible, Cic. Off. 1, 31, 114; by omnium and gentium: ad te minime omnium pertinebat, id. Rosc. Am. 34, 96: minime gentium, Plaut. Poen. 3, 3, 77 (691): heus, inquit, puer, arcesse Pamphilam, ... illa exclamat, Minime gentium, not for any thing in the world, Ter. Eun. 625; id. Ad. 342.—
- B In partic.
- a For minimum, saltem, at least: is morbus erit longissimus minimeque annuus, Cels. 2, 8 fin. Targ.: pedes decem vel minime novem, Col. 1, 6, 6: sed id minime bis anno arari debet, id. 5, 9, 12; id. Arb. 16, 3.—
- b In replies, as an emphatic negative, by no means, not at all, not in the least, Plaut. Curc. 1, 3, 50 (207): Ba. Sed cessas? Pa. Minime equidem: nam hodie, etc., Ter. Hec. 814: M. An tu haec non credis? A. Minime vero, Cic. Tusc. 1, 6, 10: num igitur peccamus? Minime vos quidem. id. Att. 8, 9, 2: minime, minime hercle vero! Plaut. Trin. 3, 3, 23 (751); so in discourse: minime multi (= quam paucissimi). Ter. Eun. 2: minume irasci decet. Plaut. Stich. 1, 1, 27 (27); Sall. C. 51, 13.—Strengthened by gentium (cf.supra): Nau. Meriton' hoc meo videtur factum? De. Minime gentium, Ter. Phorm. 1033.
II) übtr.: A) dem Werte nach gering, unbedeutend, unbeträchtlich, a) adi.: parva dona od. munera, Ov. u. Hor.: paucae et parvi pretii res, Liv.: ea parva ducere, Cic.: parvi pretii deputare, Ter.: parvo vendere pretio, Cic.: (homo) minimi pretii, ganz nichtswürdiger, Plaut.: minimo sumptu, Plaut.: quaestus minimus et sordidus (Ggstz. quaestus magnus et evidens), Auct. b. Alex. – b) subst., parvum, ī, n., etwas Gerin ges, eine Kleinigkeit, in den Verbndgg.: parvi id facio, Sall., od. parvi aestimo, Cic., od. pendo, Ter. u. Sall., od. duco, Cic., gering schätzen, parvi esse, wenig gelten, Cic.: parvo curare, Cic.: parvo emere, Hor.: parvo constare (zu stehen kommen, kosten), Ggstz. magno constare, Sen.: parvo parata (wohlfeile) remedia adhibere, Sen. – so im Compar., minoris, wohlfeiler, geringer, vendere, Cic.: aestimare, Sulpic. (b. Cic.) u. Nep., od. ducere, Sall. – u. im Superl., minimi facere, sehr gering, Plaut.: minimo emere, Plaut.
B) der extensiven und intensiven Stärke, dem Grade, der Geltung nach = klein, gering, schwach, a) v. der Stimme u. Rede (Ggstz. magnus), α) = schwach, leise, parvae murmura vocis, Ov.: parva murmura, Ov.: voce parvā refert, Ov. – β) = demütig, animis verba minora, Ov.: verbis minoribus uti, Ov.: iacit ante fores verba minora deo, Prop. – b) vom Geiste = klein, nicht produktiv, non tibi parvum ingenium, Hor.: u. übtr., von der Person, operosa parvus (ein kleiner Geist) carmina fingo, Hor. – c) von Gesinnung und Denkart = klein, kleinlich, kleinmütig, onus parvis animis et parvo corpore maius, Hor.: parvi animi (= μικρόψυχον) haberi, Hor.: nihil est tam angusti animi tamque parvi quam amare divitias, Cic. – subst., nil parvum loquar, nil parvum sapias, nur Erhabenes, Hor. – d) v. der Dichtungsart = tenuis, humilis, niedrig, leicht, carmen, Hor.: modi, Hor. – e) von Verhältnissen, Zuständen und Eigenschaften aller Art = klein, gering, unbedeutend, unwichtig, unerheblich, res, Cic. u.a.: dictu parva (für die Erzählung unbedeutende), sed magni eadem in re gerenda momenti res, Liv.; vgl. minora dictu prodigia, Liv.: parva momenta, Caes.: parvo momento, Caes.: parvo labore, Cic. – commodum parvum, Cic.: beneficium parvum, Cic.: parva pericula (Ggstz. pericula maiora), Tac. – parva fides, Ter.: minus periculum, Curt.: minima vitia. Hor. – subst., si parva licet componere magnis, Verg.: parva queror, Ov. – Sprichw., minima de malis (sc. eligenda), man muß von allen Übeln das kleinste wählen, Cic. de off. 3, 105. – f) v. Pers., α) dem Vermögen, dem Stande, der Geltung bei anderen nach gering, ärmlich, niedrig, unbedeutend (Ggstz. magnus, amplus), Lares, ärmliche, Iuven.; dies. di, Hor.: senator, Auct. b. Afr.: domus (= Familie), Ov.: numen, Ov.: qui Neronem... quasi minores (Leute von geringerer Bedeutung) evasere, Tac.: u. so minores duces, Tac. – Kompar. minor m. Abl. = geringer als usw. = jmdm. nachstehend, untertan, sich unterordnend, te minor, Hor.: inventore minor, Hor.: dante minor, indem du dich vor dem Geber erniedrigst, Hor. – subst., neque ulla est aut magno aut parvo (dem Geringen, Armen) leti fuga, Hor.: parvum (den geringen Mann, der sich wenig dünkt) parva decent, Hor.: hoc studium parvi properemus et ampli, Niedere und Hohe (alle, welchem Stande wir auch angehören), Hor. – Kompar. minor, teils der Geringere vom Stand, Plur. bei Tac. ann. 15, 20; teils der Geringere an Rang, der Untere (im Ggstz. zu den Oberen, Offizieren), minor ordine, Ov. ex Pont. 4, 7, 49: u. so Plur. minores, die Unteren, Tac. ann. 15, 16 extr.; teils der Untergebene, Tac. Germ. 39: u. so Plur. minores, ibid. 36. – β) Kompar. minor, der Kraft, Stärke nach geringer, nachstehend, nicht gewachsen, unterliegend, minor (equus), Hor.: animus consiliis minor, Hor.: minor cedo monitis, Val. Flacc. – dah. minor m. Infin. = nicht gewachsen, nicht imstande, tanto certare minor, Hor. sat. 2, 3, 313: heu fatis superi certare minores! Sil. 5, 76.
C) der Zeit, dem Alter nach klein, 1) übh., klein, kurz, a) adi.: tempus, Lucr.: consuetudo, Ter.: nox, Val. Flacc.: vita, Lucan.: patientia, Phaedr. – dies sermone minor fuit, Ov. – minima pars temporis, Caes.: parvo post tempore, Val. Max. – b) subst., α) parvum, ī, n., eine kurze Zeit, in der Verbndg. parvo post, bald darauf, Plin.: quam parvom vixserim (so!), Corp. inscr. Lat. 2, 1233. – β) minimum ī, n., eine sehr kurze Zeit, ne minimum quidem temporis, Tac. – c) adv., minimum = sehr kurze Zeit, dormiebat m., Plin.; od. = sehr wenig, sehr selten, sexies per annos; cum minimum, quater, Plin. – 2) insbes., dem Alter nach klein = jung, a) adi.: aetate parvi, Suet.: parvi liberi, Sall.: virgo, Catull.: Iuppiter, Ov.: infantes, Lucr. – aetas minor, das Jugendalter, Lact. u. Ambros.: aetate minor, Ov.: qui minor est natu, Cic.: aliquot annis minor natu, Cic.: minor triginta annis natus, Cic.: minor quinque et viginti annis natus, Nep.: minor quinquaginta annos natus, Frontin.: minor uno mense vel anno, Hor.: minor viginti annis, ICt.: minores viginti quinque annorum decuriones facti, ICt.: obsides ne minores octonûm denûm annorum etc., Liv.: videndum, ne sint (equae) minores trimae, maiores decem annorum, Varro. – cum minor (aetate) Hecuba fuerit quam Helena, Sen. – filia minor Ptolemaei regis, Caes.: minor Atrides, v. Menelaus, Ov.: Gordianus minor, Capit.: minor erus, der junge Herr (Sohn des Hauses, Ggstz. erus maior, der alte Herr), Komik. (s. Wagener Ter. heaut. 628). – u. absol. als jurist. t. t. = minorenn, ICt. – minimus natu horum omnium Timaeus, Cic.: minimus filius Phraatis, Iustin. – b) subst.: α) parvus, ī, m., ein kleiner Knabe, parva, ein kleines Mädchen, parvi, kleine Kinder, Ter., Cic. u. Hor.: dah. a parvo, von Jugend auf, Liv.; u. so (von mehreren od. v. einem, der von sich im Plur. spricht) a parvis, Ter. u. Cic. – β) minores = jüngere Leute, junge Leute, Hor. u. Ov. – u. die Jüngeren = die Kinder, Lact. u. Sil.; od. = die Nachkommen, die Nachwelt, Lucr. 5, 1197. Verg. u. Sil.
➳ Eig., aber ungewöhnlicher Compar. parvior, Cael. Aur. de morb. chron. 2, 1, 26 (wo volantum parviores); u. Superl. parvissimus, Varro sat. Men. 375. Lucr. 1, 615 u.a. Cael. Aur. de morb. chron. 1, 1, 5 u. 29; 2, 13, 172. Veget. mil. 1, 8. p. 13, 2, L.2 Oros. 2, 18, 4 u. 7, 27, 6. – archaist. minerrimus, Paul. ex Fest. 122, 17. – Gesteigerter Superl. (spätlat., wie ἐλαχιστότατος spätgriech.) minimissimus, Arnob. 5, 7 u. 14. Itala (Tolet.) 4. regg. 18, 24.
naviculae ~issimae
vinea parva mihi flaventes protulit uvas
nec unius ~issimi ‥ spurcitiam athomi offendimus in eis
ut in medio alveo sui etiam ~issime naves ob penuriam aque elabi aliquatenus minime possent
~us elephas et magnum animal
ipse ‥ papa mirabatur quod tam ~us factus est episcopus
~issimum radii corpus in oculo muris erit ‥ prolongabile usque in centrum et dilatabile usque ad mediam quantitatem celi
[sunt equis ] pectora larga, jacens parvus ubique pilus
pellis sicca, brevi tota polita pilo
de falsis mensuris, et de ~o pane
Thomas de Linaker braciavit ~am [cervisiam ]
tum gener Augusti vallatur milite parvo
stipendio ~o ‥ vivens
annonam ~am mortalis vitae [3 MSS add: sustinendae ] cum gratiarum actione gustabat
vidit ‥ ibi non ~am hominum multitudinem
unum ovum ‥ cum ~o lacte aqua mixto percipiebat
et Herodes ‥ sine causa ~orum innocentum crimine pressum infantum pernegavit exercitum
quos ‥ ille ~os magna dulcedine fovit et adultos regni consortes fecit
Valentiniano defuncto xje anno imperii sui, milites Italiae Valentinianum, filium suum tenerum, imperatorem fecerunt ‥ . ~us Valentinianus natus fuit de Justina Ariana
Barsabba filius quietis, Mathias Dei ~us interpretatur
pro Alesia que fuit uxor Buche et ~is suis
culpabilis de murdro unius ~i procreati de concubina sua
quando ~i de parochia sua obierunt, noluit requisitus ‥ cum ferentibus ipsos ad ecclesiam juxta ritum ecclesie preces ‥ ministrare
non ~o ‥ tempore
~a temporum intervalla
~issimo spatio serenitatis ad momentum excurso
~o interjecto tempore
et facto ~issimo intervallo, pulsetur skilla
quid est pulchritudo? naturalis capcio, †parpi [l. parvi ] temporis fortuna
brevis, brevior, brevissima, ~a, minor, minima
etiam lux illa ‥ in conparatione ‥ tenuissima prorsus videbatur et ~a
pulsus ‥ ~us [], occultus et strictus ‥ ex defectu virtutis et parvitate caloris : Trevisa litil
nam non tam ~i aestimatur ‥ sanctitatis vestrae strenuitas
negavit ‥ se quicquam ‥ daturum quia ~i estimaret benefitium
non enim res magna ~i constare potest
qui non ~o labore ‥ ad nostrae usum refectionis perducitur
pro ~issimis quibuslibet culpis
ut ‥ ad sonum T ed D satis ~am differentiam faciat
quoniam non ~ae auctoritatis erat ille inter suos
multi timentes aliquod ~um periculum
precoquum ‥ laudatur in pueris, sed in senibus contemnitur. pueri enim ex hoc facile ~a faciunt et audacia provecti quicquid possunt statim ostendunt
tam ex regibus quam principibus, sive magna sive ~a persona fuerit(
Dominus ‥ in isto mundo ~us et humilis, in judicio, magnus et terribilis
parvas litteras nostras ‥ nimie brevitatis arguistis, ~um amicum parvas vobis litteras misisse, solita ~i capitis discrecione rescribendo
tam ~us erat Petrus ut propter vocem unius ancille eum negaret
totam ejus gentem a ~o usque ad magnum delere
amplectar ‥ te, Domine Jesu, ~us ~um, infirmus infirmum, homo hominem
Beocherie que ~a Hibernia dicitur
Leticia de M. dedit Deo et S. Werburge ~am Cristentonam
teneat totam ‥ terram in ~a Tywa
in ~a Sutton’
in ~a Ambrisbyr’
pro Ricardo le Mouner de ~a Beruhamsted’
homines sui de ~a Benton
abbati de Parvacella Enachdunensi, salutem
Alvricus ~us teignus regis
Anscetil ~us
Saman ~us
de exitu tene Roberti pervi fugitivi in civitate Bath’
convictum est per juratos quod R. bercarius, Johannes leswen et ~us Johannes pascebant bladum Galfridi
tunc secretarius pulset ~um signum minimum
➳ v. minor, minimus || parvior C. Aur. Chron. 2, 1, 6 ; parvissimus Varro Men. 375 ; Lucr. 1, 615 ; 3, 199.
- 1. klein [oppidum; insula; navicula; aves; manūs; tela; libellus]; ➤ in parvum et angustum locum concludi; Zachaeus staturā ~ erat;
- 2. (v. tijd) kort [pars noctis; vita; consuetudo]; ➤ in -o tempore;
- 3. jong [virgo; filius; liberi]; ➤ ihb.: minor (natu, aetate) jonger; minimus (natu) de jongste; uno mense minor een maand jonger; minor triginta annis jonger dan dertig jaar;
- 4. (in aantal) gering, onbeduidend, niet talrijk [numerus navium; merces; cibus weinig; copiae];
- 5. (mbt. waarde, mate, ernst e.d.) onbeduidend, gering, nietig [pretium; dona; pericula; momenta; voluptas; vitia]; ➤ res -a dictu; -o pretio vendere; minimo sumptu;
- 6. (mbt. stand, rang) laag, nederig (meestal comp.) [domus; senator; numen]; ➤ di minores; minores duces;
- 7. (poët.) deemoedig, bescheiden [verba];
- 8. kleinzielig [animus];
- 9. (poët.) minor ondergeschikt, onderdoend, niet opgewassen [in certamine]; ➤ te minor;
- 10. (poët.) (v. klanken) zacht, zwak [vox; murmur];
- 11. (poët.) (v.d. stijl v. dichten) eenvoudig, simpel [carmen; modi]; II. subst.
- 1. parvus, ī m (a) (klein) kind, jongen; ➤ a -o, a -is van kindsbeen af; — parva, ae f meisje; (b) (poët.) de gewone, kleine man; ➤ parvum parva decent; neque est aut magno aut parvo leti fuga;
- 2. (poët.; postklass.) minōrēs, um m (a) jongeren, jonge mensen; (b) nakomelingen; (c) lagere standen; ➤ misericordia apud minores magis valebat; (d) ondergeschikten;
- 3. parvum, ī n iets kleins, kleinigheid, gering vermogen; ➤ -o uti met weinig rondkomen; -o beati; vivitur -o bene met weinig bezit; -o contentus esse possum; — parvi (gen. pretii) en parvo (abl. pretii): alqd -i aestimare, ducere, facere iets gering achten, weinig gewicht toekennen; -o curare; -i esse weinig waard zijn; -o constare weinig kosten; haud -o stare duur te staan komen; -o, minoris, minimo emere, vendere, vēnire goedkoop, goedkoper, goedkoopst; -i refert het komt er nauwelijks op aan; quanti emptus? parvo; III. adv. minimum en minimē het minst, zeer weinig [valere].
小。微。少。短。卑。矮者。Animus parvus 胆小。卑志意。Filius male parvus. 太小之子。不相稱之孩。Consequi parvo 易得。Parvi refert 不大相干。Parvi facere vel aestimare vel pendere vel putare vel ducere 看輕。藐視。Parva mors 快死。疾亡。In parvo 差不遠。
Suggest a Translation
See an image
Gens Francorum Parva numero.Ita apud Gregorium Turon. lib. 4. cap. 30 :
Satius enim est ut Parvi contumaces pereant, quam ira Dei super omnem regionem dependeat innoxiam.Victor Tunnensis in Chronico :
Illyriciani Episcopi præter Parva monasteria Parvosque fideles, persecutiones passi consentiunt, etc.Anastasius
Audiens itaque protervus ille Aistulfus Parvos fuisse Francos illos, qui ad custodiam propriarum advenerant clusarum, etc.Adalbero Episc. Laudun. :
Qui Parvum meminit, non obliviscitur omnis.
Petit, eadem notione. Lit. remiss. ann. 1375. in Reg. 107. Chartoph. reg. ch. 238 :
Une bourse de cuir et un Petit d'espingles.Aliæ ann. 1460. in Reg. 190. ch. 57 :
Après Petits jours,.... icellui Peyroton s'en ala à la porte de la maison du suppliant, etc.Prolog. in Chron. S. Dion. tom. 3. Collect. Histor. Franc. pag. 152 :
Longue parole et confuse plait Petit à ceus qui l'escoutent. Bien petitet,pro
Très-peu, Perexigue, in Mirac. B. M. V. Mss. lib. 2 :
En liu de porée au mouton, En liu d'espissez et de chars, Bien petitet et à escars Bis pain mange et noire tourte.
Quod tacite dixeritis ego audiam, quod vero clare, quanto magis exaudiam ? Quod veraciter completum est : non solum enim cantus, sed et voces quamvis Parvas, quas illi in cella monachorum peccata confitendo proferebant,.... audiebat.
- PAV-.—Of magnitude, little, small, petty, puny, inconsiderable: argenti pondus, S.: pisciculi: haec parva et infirma sunt: parva componere magnis, V.—Of stature, small, short, little, young: liberi, S.: salutaria appetant parvi, the little ones: soror, T.: virgo, Ct.: operosa parvus Carmina fingo, a little man, H.: a parvis didicimus, etc., in childhood: puer in domo a parvo eductus, from infancy, L.—Of time, short, brief: parvae consuetudinis Causa, T.—Of extent or importance, little, insignificant, trifling, small, petty, unimportant: causa, T.: res: merces, H.: detrimentum, Cs.: pericula, Ta.: onus parvis animis et parvo corpore maius, H.: hoc studium parvi properemus et ampli, both small and great, H.— Of value or price, little, small, low, mean, vile: opera parvi preti, T.: Nil parvom loquar, H.: pretio parvo vendere.—As substn., a little, trifle: parvo contentus, with little: vivitur parvo bene, H.: ita ut parvo admodum plures caperentur, a very little more, L.—Esp., in gen.or abl.of price: Sed parvi pendo, little I care, T.: parvi sunt foris arma, of little value: parvi refert abs te ius dici diligenter, nisi, etc., it matters little: quia parvi id duceret, cared little for: quanti emptus? parvo, H.
-
…carcerem quem vindicem nefariorum ac manifestorum scelerum maiores nostri esse voluerunt. atque haec omnia sic agentur ut maximae res minimo motu, pericula summa nullo tumultu, bellum intestinum ac domesticum post hominum memoriam crudelissimum et maximum me uno togato…
Cicero, in Catilinam
-
…audacia, magna apud plebem propter liberalitatem gratia, cupidum rerum novarum. Complures annos portoria reliquaque omnia Haeduorum vectigalia parvo pretio redempta habere, propterea quod illo licente contra liceri audeat nemo. His rebus et suam rem familiarem auxisse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…His difficultatibus duae res erant subsidio, scientia atque usus militum, quod superioribus proeliis exercitati quid fieri oporteret non minus commode ipsi sibi praescribere quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos legatos Caesar discedere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in fuga trinis catenis vinctus traheretur, in ipsum Caesarem hostes equitatu insequentem incidit. Quae quidem res Caesari non minorem quam ipsa victoria voluptatem attulit, quod hominem honestissimum provinciae Galliae, suum familiarem et hospitem, ereptum ex manibus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…diligentia desperarent Factum eius hostis periculum patrum nostrorum memoria Cimbris et Teutonis a C. ; Mario pulsis cum non minorem laudem exercitus quam ipse imperator meritus videbatur ; factum etiam nuper in Italia servili tumultu, quos tamen aliquid usus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et quaestorem praefecit, uti eos testes suae quisque virtutis haberet ; ipse a dextro cornu, quod eam partem minime firmam hostium esse animadverterat, proelium commisit. Ita nostri acriter in hostes signo dato impetum fecerunt itaque hostes repente…
Julius Caesar, Gallic War
-
…stultissimum est, certare cum usuris fructibus praediorum, et locupletioribus his et melioribus civibus uteremur. sed hosce homines minime puto pertimescendos, quod aut deduci de sententia possunt aut, si permanebunt, magis mihi videntur vota facturi contra…
Cicero, in Catilinam
-
…Caesar vehementer commotus maturandum sibi existimavit, ne, si nova manus Sueborum cum veteribus copiis Ariovisti sese coniunxisset, minus facile resisti posset. Itaque re frumentaria quam celerrime potuit comparata magnis itineribus ad Ariovistum contendit. Cum tridui viam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nullis etiam quod in Gallia a potentioribus atque iis qui ad conducendos homines facultates habebant vulgo regna occupabantur ; qui minus facile eam rem imperio nostro consequi poterant. His nuntiis litterisque commotus Caesar duas legiones in citeriore Gallia novas conscripsit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eius diei Caesar praesidium utrisque castris quod satis esse visum est reliquit, alarios omnes in conspectu hostium pro castris minoribus constituit, quod minus multitudine militum legionariorum pro hostium numero valebat, ut ad speciem alariis uteretur ; ipse triplici…
Julius Caesar, Gallic War