procer
procer, a nobleman, aristocrat
Frieze-Dennison Vergil
procer , eris, m.: a chief, noble; pl., procerēs, um, elders, nobles, princes, 1.740. (in the sing. found only in the acc.)
prŏcer, ĕris, in sing. only Juv. 8, 26, and Capitol. Max. 2; prŏcĕres, um (anteclass. collat. form prŏcus, i, in the gen. plur.: procum patricium in descriptione classium quam facit, Serv. Tullius, significat procerum, Fest. p. 249 Müll.; cf.: jam (ut censoriae tabulae loquuntur) fabrum et procum audeo dicere, non fabrorum et procorum, Cic. Or. 46, 156), m. [pro and root kar- of creo; cf. procērus].
- I Lit., a chief, noble; plur., the leading men, chiefs, nobles, princes (class.; syn.: primores, optimates, primi): scindunt proceres Pergamum, the Grecian chiefs, princes, * Plaut. Bacch. 4, 9, 130 (1054): audiebam nostros proceres clamitantes, Cic. Fam. 13, 15, 1: Latinorum, Liv. 1, 45, 2: Etruscorum, id. 2, 10: ego proceribus civitatis annumeror, Tac. A. 14, 53: Caecina Largus e proceribus, Plin. 17, 1, 1, § 5: delectos populi ad proceres, Verg. A. 3, 58: castrorum, Luc. 7, 69: in procerum coetu, id. 8, 261; Juv. 2, 121; 3, 213: proceres rerum, Sil. 11, 142.—Transf., of bees: procerum seditio, Col. 9, 9, 6.—In sing.: agnosco procerem, Juv. 8, 26: in pueritiā fuit pastor nonnumquam et procer, a leader, captain, Capitol. Max. 2.—
- II Trop., the foremost or most celebrated men, the masters in an art, science, etc. (post-Aug.): proceres artis ejus (medicinae), Plin. 29, 1, 8, § 26: sapientiae, id. 7, 30, 31, § 112: gulae, id. 9, 17, 30, § 66: indicatis in genere utroque (pingendi) proceribus, id. 35, 11, 40, § 138.
procer, eris, m., einer der Vornehmsten, agnosco procerem, Iuven. 8, 26. – Häufiger Plur. procerēs, um, m., die Vornehmsten, die Aristokraten, die Aristokratie (Ggstz. vulgus, pauperes), Latinorum, Liv.: iuventutis, die vornehmsten unter den patriz. Jünglingen, bes. aus dem patriz. Ritterstande, Liv.: nostri proceres, Cic. – übtr., die Meister, artis eius, Plin.: sapientiae, Plin.: gulae, die größten Feinschmecker, Plin.
cum dira nefandam / fama necem caneret plebis procerisque
si ~er vel virro fidelem hominem habeat(
Riulfus ‥ unus ~erum Normannice gentis
~erum spiritualium sacerdotalem societatem
de consensu et assensu ‥ baronum et ~erum in pleno parlamento
~eres,gentylmen
Procerem visitare memento / proque meis rogitans culparum nexibus esto
ast pueri genibus flexis pietate vicissim / ad veniam Patris Procerem vocitare parabant
secum habens comites, barones, et ~eres vavassores
prŏcĕr, (11) v. proceres.
Dabila Comes et Procer, et
Frolla Comes et Procer. Unde colligitur apud Wisigothos
Procerisnomen fuisse dignitatis. Isidoro lib. 9. Orig. cap. 4.
Proceres sunt principes civium. Apud Reges nostros ex prima stirpe,
Proceresappellabantur aulæ Magnates, Comites. Hinc in Placitis Chlodovei III. editis ab eruditissimo viro Jo. Mabillonio tom. 4. SS. Ord. S. Bened. pag. 618. 619. 620 :
Proinde nos taliter una cum nostris Proceribus constetit decrevisse, etc.Ubi
Proceresiidem sunt qui
Optimatesinterdum in iisdem appellantur.
Seniores regniet
regni principesappellat, eosdem in cap. 6. lib. 4. nuncupat
Procereset
Primos regni.
Magnates et primates palatii, in Concilio Toletano XI. can. 5. qui cum Regibus in judiciis Palatinis considebant. Monachus Sangallensis lib. 1. de Carolo M. cap. 34 :
In conspectu serenissimi Regis et Procerum ejus.Apud Agobardum, Matfredus
Procer palatiidicitur, in Epistola ad eumdem, ubi et
Minister Imperatoris et Imperiiappellatur. Cum igitur
Proceressub principe essent, vocem hanc pro
vassallousurpavit Theganus de Gestis Ludovici Pii cap. 12 :
Eodem tempore venit Bernhardus filiusCharta Willelmi Comitis Pictavensis apud Beslium pag. 425 :fratris sui Pippini, et tradidit semetipsum ei ad Procerem, et fidelitatem ei cum juramento promisit.
Et causam ejus calumniæ querimoniæ ante meos Proceres, qui mecum venerunt simul cum Talemondensibus, judicare ac dissolvere præcepi.Vide Magnates, Optimates,
Princeps, Prior.
Procerem, in singulari, dixerunt etiam Juvenalis Sat. 8. et Capitolinus in Maximinis ;
Procerum, pro
procerem, Anso Libiensis in Vita S. Emini n. 3.
Proceres, Barons, in Gloss. Lat. Gall. Sangerm.
seniores, Seigneurs. Charta Gervasii Militis in Tabul. Cenoman. :
Itaque adhibito Procerum meorum nec non et fratrum meorum... consilio, etc.
Consulesconstanter dicuntur, in Chartis ad eamdem rem pertinentibus, tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 134. et 135.
(procer, eris)
m
- pro+2 CEL-, a nobleman, aristocrat: Agnosco procerem, Iu.—Plur, the leading men, chiefs, nobles, princes: audiebam nostros proceres clamitantes: Etruscorum, L.: delectos populi ad proceres, V.