procursus
procursus, a running forth, running on
prōcursus, ūs, m.: a running forward, onward course, career, 12.379; charge, onset, 12.711. (prōcurrō)
prōcursus, ūs, m. [procurro].
- Lit., a running forth or forwards; esp., in milit. lang., a sallying forth, charge, onset (not in Cic. or Caes.): procursu militum, Liv. 22, 41: faciles sternit procursibus herbas, Stat. Th. 4, 787; Lucr. 2, 455.—
- B Transf., a jutting out, projection (post-Aug.): angulosus, Plin. 5, 10, 11, § 62.—
- II Trop. (postclass.): initia procursusque virtutis patefacere, the origin and first manifestations, Val. Max. 3, 2 init.: irae, qui acerrimus esse solet, the outbreak, id. 7, 3, ext. 6.
prōcursus, ūs, m. (procurro), das Vorlaufen, Vorwärtslaufen, Vorrücken, Vorrennen, Vor- od. Vorwärtsstürzen, Vor- od. Vorwärtsstürmen, I) eig. u. meton.: 1) eig.: procursus item proclive volubilis exstat, Lucr.: procursu concitus axis, Verg.: procursu magis militum, Liv.: cum procursu emittere tela, Liv.: rapido procursu, Verg.: longiore procursu (des Quellwassers), Claud. Mam.: non temere nec cum procursu capiendus est impetus, Sen.: audentissimi cuiusque procursu, Tac. – 2) meton., die Hervorragung, angulosus, Plin. 5, 62. – II) übtr.: 1) der erste Anlauf, procursus irae, qui acerrimus esse solet, die erste Aufwallung, der erste Ausbruch, Val. Max. 7, 3. ext. 6: initia procursusque virtutis, der Keim und die früheste Ankündigung innerer Tüchtigkeit, Val. Max. 3, 2 in. – 2) der Fortgang, Verlauf, civitatum duarum exortus et procursus et debiti fines, Augustin. de civ. dei 1, 35; 10, 32 extr.; 18, 1 in.
post irrevocabilem sanctae operationis ~um
‥ hoc quod ipse non solum in ~u vitae suae recte vixerit
ubi cum originem et ~um regni Francorum rex quereret Henricus, sic quidam non indoctus respondit
reflectendus nunc ab oriente in nostrum occidentem videtur sermonis ~us
antiquitus namque legislatores, dum non eis aut populo placuit legis nature ~us, alias sepe quas optabant leges ediderunt
advesperascente sepe diluculo, ut ipse referebat, multitudo tanta spirituum malignorum cellulam suam introibat ‥ sciscitantibus nobis, an ipse de hujusmodi ~ibus pertimesceret, dixit
quia si essent assartate bestie amitterent ~us [? l. percursus ] suos ad transversum foreste
quia ‥ concessimus ‥ quod ‥ habeat percursum suum per longam for[estam ] nostram ad feras inventas et motas in terris suis ‥ capiendas, vobis mandamus quod ipsum Johannem ~um [? l. percursum ] suum predictum ‥ habere permittatis
prōcursŭs, (14) ūs, m. (procurro), ¶ 1 course en avant [dʼune armée], marche rapide, vive attaque : Liv. 22, 41, 1 || course [en gén.] : Stat. Th. 4, 787 ¶ 2 saillie, avance : Plin. 5, 62 ¶ 3 [fig.] explosion [de la colère] : Val. Max. 7, 3, 6 || manifestation [de la vertu] : Val. Max. 3, 2, init.
- 1. het vooruitsnellen, het vooruitstormen [militum]; ➤ rapido procursu;
- 2. (August.) voortgang, verloop.
Procours, in Consuet. Nivern. cap. 3. art. 2. Inquisitio ann. 1255. apud Kennett. Antiq. Ambrosden. pag. 249 :
Quia si(tres acræ) essent assartatæ, bestiæ amitterent Procursus suos ad transversum forestæ.
Quidquid igitur patet intra tres supra descriptas vias et supradictam vallem, quantum ad dominium suum pertinebat, boscum sive planum, feras simul omnes cujuscumque sint generis, et Procursum, nullo prorsus inde sibi jure retento, memoratus Comes(Tetbaldus) beato Martino dedit. Procursus autem hic est, quia si canis noster in bosco nostro feram aliquam movere cœperit, per silvas Comitis, absque ulla refragatione, indagare tandiu poterit, donec apprenderit.
progrés, accroissement. Exordium Monasterii S. Medardi Tornac. inter Instr. tom. 3. novæ Gall. Christ. col. 65 :
Quia paucitas dierum hominis finitur brevi, visum est nobis de exortu et Procursu domus nostræ aliqua perstringere, etc.
Ubi cum a quodam Clerico de gente Francorum perito, originem et Procursum Regis Ludovici quæreret, etc... et cum a gemino ovo omnem Regum Franciæ genealogiam texendo replicasset, etc.
Levée d'un corps; quod ordinato processu fit, sic dici videtur. Item, jus quod Curioni ex eo competit. Charta ann. 1178. apud Lobinell. tom. 2. Hist. Britan. pag. 348 :
De omnibus oblationibus quæ fient in Ecclesia S. Nazarii habebunt monachi medietatem, excepto Procursu mortuorum, baptisteriis, et visitationibus infirmorum.Pro solemni processione et oblationibus quæ in ea a fidelibus fiebant in Commemoratione omnium defunctorum accipi opinor in Charta alia ibid. pag. 349 :
Retinuimus autem Willelmo Faruel in vita sua Procursum mortuorum integre, excepto in crastino Omnium Sanctorum.
prōcursus (ūs), m
- procurro, a running forth, running on: procursu concitus axis, whirled furiously onward, V.—A sally, onset: procursu militum, L.: Procursu rapido invadere, V.