procurare

procurare [CL] 1 to take care of or responsibility for (person or thing); b to maintain, to provide for, to provide with procuration. sobrietas ‥ confirmat sanguinem, procurat venas, constringit nervos Ps.-Bede Collect. 252; hic medicus dudum sanabat vulnera carnis / putrida fibrarum procurans ulcera fotu Aldh. VirgV 517; si quis exlegem servaverit vel ~averit, satisfaciat ut supra dictum est (Cons. Cnuti) GAS 319; prepositum constituit qui ceteris preesset et eos ~aret H. Cantor f. 3; in aecclesia que agenda sunt ~ant, et preces que letanie vocantur inchoant Ord. Vit. VII 12 p. 210; frater ille qui preest hospicio hac nocte me splendide ~avit Latin Stories 40.  b si parentes non habeat aut cibum, prepositus regis ~et eum (Quad.) GAS 49; canonicos suos rebus necessariis, claustrum quoque honestis institutis plene ~averat J. Hex. HR Cont. 284; s1190 susceptus est et ~atus in abbatia G. Ric. I 125; 1234 item parentes monachorum ad domum istam divertentes honorificentius solito admittantur, et uberius ~entur maxime parentes claustralium Vis. Bury 736; decanos ‥ rurales ‥ nolumus a rectoribus ‥ ~ari Peckham Ep. 561 p. 740; 1312 quod procuratorium quod sibi concessimus ratione ecclesie nostre de Hautwisill pro omnimoda utilitate monasterii nostri quantum ad dictam ecclesiam ~anda ante datum presencium per biennium revocavimus et adhuc tenore presencium revocamus Reg. Aberbr. I 288; 1370 infirmis ‥ in cibis et potibus ‥ ad terminum vite ‥ volumus ~ari Lit. Cant. II 499; 1429 visitatores per omnes ecclesias visitatas ~abantur in victualibus et non in pecuniis (Ac. Bursar) DCDurh.. 2 to act as procurator. b (acad.) to act as proctor. in consolatu [v. l. consulatu] Cyrinii et Longini ‥ ~ante quidem Syriae Vitellio Theod. Laterc. 2; sub consolatu Sulpicii ‥ ~ante Syriae Casio preside Ib. 10.  b 1461 suspensi sunt ‥ ab omni officio ~andi et advocandi usque ad festum Michaelis MunAcOx 683. 3 to make it one’s business to, see about (w. inf.). secundum poeticae traditionis disciplinam cola vel commata seu pentimemerin et eptimemerin annectere progressis binis aut ternis pedibus ~avi Aldh. Met. 6; a718 te implorare ~o Bonif. Ep. 9; abbatibus ‥ maximis ibidem predicabatur obsecrationibus, ut ‥ nomina majori[bu]s officiis equantes vel inplentes, studiosissime inpendere ~arent GAS 247; dominium in juniorem filium ‥ cum effectu transferre ~ans Gir. EH II 25; hic indagare cum limpiditate ~emus Gilb. II 100v. 1; omnino nichil ad id dico quod ex proposito jam nunc exequi ~o curans E. Thrip. SS VI 2; 1289 ~at et nititur auferre domino et hominibus suis communam pasture sue SelPlMan 32; nullus ‥ officiorum ‥ alterius servientem in servitio suo recipiat, nec ad eum venire ~et (Lib. Memorandorum) MGL III 443; c1340 qui pacem ‥ universitatis ‥ impediunt vel impedire ~ant FormOx 162; 1574 si quis ‥ aliquem ‥ induxerit vel inducere ~averit ad ‥ eligendum aliquam personam StatOx 400. 4 to arrange or bring about: a (absol.); b (w. acc.); c (w. acc. & inf.); d (w. inf. or ger.); e (w. dependent cl.); f (pejorative) to contrive or concoct. a ad ritum ‥ canonicum Domino ~ante perducti sunt Bede HE V 22; Willelmus comes Pictavensis ‥ cum insolenti responso ‥ Alexium offendisset, illo non curante vel potius ~ante, Solimanni incurrit insidias W. Malm. GR IV 383; prefatus vir ~ante Guillelmo rege ‥ filiam Guidonis Pontivi comitis Agnetem nomine uxorem duxit Ord. Vit. VIII 5 p. 300; corpus comitis ‥ in ipso reverende crucis prospectu, ~ante Laurentio sedis ejusdem archipresule, celebratis solemniter exequiis, est tumulatum Gir. EH II 14 p. 334; Deo permittente et diabolo ~ante Bacon CSPhil. 426.  b hec est ‥ que perniciosissimam inducit pestem et, tirannidis ~ans ortum, compagem quietis et pacis, qua nichil salubrius est, molitur extinguere J. Sal. Pol. 777A; victoriam nempe dicebat a Jove sibi fuisse commendatam, non bene gnarus quod sibi sic lasciviendo fatalem properaverit sibi ~are confusionem fatale funditus per factum E. Thrip. SS III 8; s1300 illud factum ex antiquo odio processit et ex magna malicia fuerat ~atum G. Durh. 4; s1397 siquis ~averit mortem regis Eul. Hist. Cont. III 374.  c 1293 veniebant amici ‥ Cristine et ~abant predictam Cristinam habere nomine dotis quandam porcionem terre falsa suggestione quasi esset libere condicionis SelPlMan 166; 1342 sigillum majoris Oxonie hiis apponi ~avimus Deeds Balliol 137; s558 magistrum suum in exilium redigi ~avit Eul. Hist. I 207; 1549 hoc ipsum similiter per alios fieri ~ent Conc. Scot. II 100.  d hos quos eatenus materiae conpage vobis deos fabricastis, confringendos diminuendosque summopere ~ate (Lit. Papae) Bede HE II 10 p. 103; a960 (12c) mansas ‥ tyrannide abstractas reddere ~at imperialis nostra potestas CS 936; cujus fidei [sc. Christianitatis] participem provintiam suam ‥ facere ~asset, nisi tam leta principia mors per insidias uxoris ‥ festinata succideret W. Malm. GR I 75; s1204 originalia ‥ mittere ~etis (Lit. Papae) Chr. Evesham 134; ego ista omnia inviolabiliter jubebo et ~abo fieri imperpetuum Chr. Dale 12; s1234 omnes illi qui literas illas mitti ~averunt M. Par. Maj. III 293; superioribusque suis reconciliavit, et ordini suo restitui ~avit Latin Stories 103; 13‥ [qui] ‥ ~averint pro contrario supplicare Conc. Scot. II 66.  e ~ate ‥ ut ipse prior ‥ adveniat Bede HE II 2 p. 83; ~atum est divinitus ut ‥ introitum ejus in perpetuam animarum vitam cognoscerent Ib. IV 21 p. 258; 1220 in tantum ~at quod mater sua non ausa fuit eum retinere BNB II 252; cum ‥ ut eidem regi federe matrimoniali specialius conjungerentur, diligenter et efficaciter ~assent V. II Off. 23.  f 1340 sinistra ‥ que de ‥ Roberto sunt vobis suggesta forsitan non sunt vera, sed, ut timeo, ~ata Lit. Cant. II 218. 5 to provide (person or service); b (absol.). Lucas ‥ qui apud Antiocham medicinale cataplasma ~ans [gl.: providens] Aldh. VirgP 24; narrat suis homo quae viderat; favebant et auctores illi itineris ~abant Osb. Mir. Dunst. 2; juxta est qui et tibi consulere et filiae tuae salutem valet ~are Ib. 12; illi ‥ qui cum eo manducabant, nepoti suo aliisque inimicis ejus favebant, ejusque secretis denudatis adminiculum illis summopere ~abant Ord. Vit. XII 5 p. 328; s1238 ne ~aretur aliquid venenosum ‥ ipsum ipsi officio prefecerat M. Par. Maj. III 482; 1280 si aliquis scolaris ‥ adversarium ‥ invenire contingeret, licitum sit ipsum coram cancellario citari ~ari StatOx 96; precepit abbas ut omni die postquam latroni bona et bonum vinum ~asset, ipse monachus coram latrone aquam et panem comedit Latin Stories 135.  b nec hostem qui intus erat ad libitum coartare valuit, quia fortiter sibi ~abat, et amplos aditus habebat Ord. Vit. VII 10 p. 196. 6 to turn into (w. in). vultum ‥ ~at in rugam Reg. Whet. II 453. 7 (~are placitum, leg.) to support a plea. inhibitum ‥ quod nullus minister regis in curia regis placita coram se mota manuteneat seu ~et State Tri. Ed. I 18; 1300 de Johanne le Blekestere quia implacitavit Johannem le Newebrid in curia Cristianitatis per quod ballivi amittunt placita sua (dim. marcam) de Ranulpho Saluz quia ~avit predictum placitum (ij s.) Leet Norw. 51. 8 to obtain, procure (person, thing, office, or service). b to render (a person) into (a certain condition, w. pred. acc. and predicative adj.). c (in gl.) to buy, purchase. d (in gl., understood as) to lend, grant, lease. multi in vado ‥ intercepti, pluresque profecto perissent nisi equi emissarii, adverso amni oppositi, violenti gurgitis vortices fregissent; ibi quibusdam vita ~ata W. Malm. GR IV 353; ei in capella quadam commodum officium ~abat J. Sal. Anselm 1027C; s1113 rex ‥ ~avit Radulfum ‥ in archiepiscopatum Cantuariensem B. Cotton HA 59; 1314 pro quadam littera ~anda de comite Rec. Leic. I 282; a1349 per quosdam suos emulos nominatus est ac etiam ~atus ad quoddam officium domini regis sibi et nobis dampnosum ‥ videlicet, ad colligendum lanas Lit. Cant. II 288; pro re vero omnino insensibili cujusmodi sunt Deus, angelus, vacuum infinitum, et talia, pone ymaginem ut faciunt depingentes, vel per aliam rem ei contrariam, similem, vel aliter pertinentem ejus memoriam ~abis Bradw. AM 135; remissiones malefactorum ‥ ~averunt Plusc. VII 17.  b s1237 si non Phrethericum magnum Alemannorum imperatorem sibi inimicum ~asset M. Par. Maj. III 390.  c 10‥ ~ans, begende WW.  d 10‥ ~ans, læenende WW. 9 to procure or suborn (by some inducement); b (w. dependent cl.); c (absol.). alienigenas, quos ‥ ~averunt cum magnis sumptibus ad veniendum super Angliam Leg. Ant. Lond. 69; juratores in panello nominatos non permisit jurare eo quod non credebat ipsos per eum nec per predictum Hugonem fuisse ad hoc ~atos State Tri. Ed. I 19; Radulfus noluit aliquam veritatem per eos inquirere, immo permisit quod per unicam solam calumpniam quam idem Willelmus calumpniavit dicendo quod omnes fuerunt ~ati Ib. 35; quidam ~averunt eum esse probatorem qui presentati fuerunt convicti Eyre Kent I 90; 1337 inducens, immo seducens scolares quamplures ut ‥ adirent Stamfordiam, ubi studium adulterinum erigi ~avit FormOx 95; 1353 juratores predictos appropinquasse et cum ipsis locuti fuisse et eos ~asse, ipsisque denarios, cibum et potum dedisse, per quod juratores illi ad largum per unam noctem perrexerunt et dicta jurata non capta remansit Pat 239 m. 20; 1391 Johannes Worthsted parchemyner assuetus est ~are custumarios Willelmi Drawer aliis firmariis portarum civitatis Leet Norw. 75; papa ‥ ~avit electores imperii principes Alemannie. unde, langravio duce Thuringi electo et cito post mortuo, Willelmum ‥ denuo elegerunt Meaux II 71n. 1.  b 1313 de hiis qui ~averint vel consenserunt quod juratores inquisicionum factarum de etate heredum determinaverint ipsos heredes plene etatis cum non essent ut dominus rex per hoc amitteret custodias hujusmodi heredum Eyre Kent I 39.  c 1321 requisiti si aliquis alius esset auxilians vel ~ans ad illud factum dicunt quod non SelCCoron 74. 10 to accuse (in mon. chapter). 1526 item tu contra regulam monasticam eras Oxonii, tempore sessionis justiciariorum, publice in pretorio inter juridicos ad ~andum et indictandum archidiaconum Leicestr. et quatuor famulos suos, ubi judices publice te increpabant, in scandalum religionis tuae Vis. Thame 707.