producere

producere [CL] 1 to bring or lead forward (person or thing). b (transf.) to bring to notice or awareness. c to promote. ut idem ‥ fontem de arente terra orando produxerit Bede HE IV 28 p. 271 tit.; cum me ‥ paulatim in ulteriora ~eret Ib. V 12 p. 305; quando mare inundatur, ad mallinam extenditur Sabrina super omnem maritimam et tegit et usque ad fontem ~itur Nen. HB 217; 8‥ et ‥ ~it, and forþ gelet WW; direxit ad illam nuncium suum, qui ipsum ad tantam ~tum miseriam indicaret M. Par. Maj. I 32 (= Flor. Hist. I 39); disce quis faciem aurore producit J. Howd. Cant. 368.  b post Philargiria producit tertia bellum, / interpretatur vitium quod forte cupido Aldh. VirgV 2571; prophetarum auctoritas, qui ejus incarnationem, passionem, et resurrectionem suis praesignaverunt scriptis, ad medium ~itur Bede Hom. II 9. 143.  c productos odere pares J. Sal. Pol. 810B (cf. Lucan Bell. Civ. IV 710). 2 to present in court or public forum: a (defendant or witness); b (evidence); c (suit); d (ellipt. or absol.). a poterit subesse dubitatio, nisi testem idoneum produxero W. Malm. Wulfst. Ep. 3; sunt ‥ de hac re testes innumeri, ad quam confirmandam sententiam de multis ad medium paucos ~am Ad. Scot TGC 827B; presente altera parte testes ~antur Ric. Angl. Summa 30 p. 47; s1323 volens Rogerum ~ere populo et acerba morte dampnare Flor. Hist. III 217 (cf. Act. xii 4); 1419 petentes statim nominabunt sectam suam, scilicet duos testes ‥ et habebunt diem ~endi eos ad proximum hustengum (Liber Albus) MGL I 469.  b s1318 nulla ‥ evidencia seu probacione super hoc ~ta Ann. Paul. 283; si non possunt commode testes vel instrumenta per actorem tunc ~i StatOx 332.  c 1219 quod Alvredus fuit ita saisitus et quod ei descendit jus terre illius ‥, ~it sectam CurR VIII p. xi; 1246 cum averiis, equis, et porcis suis ‥ enormiter destruxit bladum ‥ et ~it sectam SelPlMan 7; c1307 in via regia ‥ prostravit, pannos suos fregit, et maletractavit injuste ‥ et inde ~it sectam CBaron 83; 1419 inde ~it sectam (Liber Albus) MGL I 300.  d 1307 de fide ‥ testium ‥ an sint amici vel inimici partis ~entis vel contra quam ~untur et an sint de jurisdicione vel familia seu districcione ~entis Reg. Cant. 1172. 3 (~ere paginam) to administer and supervise the production of a pageant. c1420 tunc ipsi homines de Usegate ~erent paginam predictam [navis Noe] pro se et marinariis ‥ an ‥ piscenarii ~erent terciam partem ludi pagine predicte Mem. York I 166. 4 to bring into being, to produce: a (living creature); b (w. inf.); c (at Creation); d (an effect of nature or season); e (artefact); f (theol.); g (p. ppl. as sb. n.) thing produced. a apis ‥ dulcia natorum pignora, nesciens conjugii illecebrosa consortia, ‥ ~it [gl.: extrahit, ostendit, for getihþ] Aldh. VirgP 5; quia nunc, humano genere multiplicato et terrarum orbe repleto, sub astris minus ~untur monstra Lib. Monstr. I pref.; ? 1175 uxorem ‥ ad quam ‥ ~itur ex insperato puella Arnulf Ep. 101; s1254 omnes quotquot ex illis ortum sunt ~ture vel ~ende vel ~turi vel ~endi, tanquam fratres erunt et sorores M. Par. Maj. V 481.  b s1457 illud horribile monstrum, quod regnum Anglie jam nuper abortive produxit adesse Reg. Whet. I 288.  c 1314 Pater potuit ~ere omnem creaturam sine Filio ~ente, de potencia absoluta MunAcOx 100; quodlibet ‥ istorum est contingens ad utrumlibet quoad Deum, cum ipse existens ante mundum potest nullam creaturam ~turus esse, ~ere, vel ab aliquo tempore produxisse Wycl. Ver. II 69.  d ut querenti ‘cujus temporis calor quid agat’ respondetur ‘vernus flores ~it, estivus fructus maturat’ Balsh. AD rec. 2 158; rerum ‥ quas ‥ natura produxit tam naturas quam defectus enodare Gir. TH intr. p. 7.  e qui tamen artifex congrue diceret: “~at es statuam”, si verbo suo productivam virtutem eri imprimeret et virtutem impressam in actum produccionis moveret Gros. Hexaem. VII 1.  f quod autem persona ~ta actu isto et illo sit alia et alia, probacio, quia non potest eadem persona ~i duabus productionibus sufficientibus et totalibus Duns Ord. II 337.  g c1301 habet racionem producibilis et non ~ti (v. producibilis). 5 (esp phil.) to bring about or produce (an effect). unde patet quod calor aeris et nature est minister, quia mediante calore nobilissime species et forme tam naturales quam artificiales de potencia ad actum ~untur Bart. Angl. IV 1; meatus agiles mensura castigat, / recto producens morulas incremento J. Howd. Cant. 309; primum movens simul habet in virtute sua omnes effectus possibiles ~i per notum Duns Ord. II 190; igitur quod modo sine produccione insit, virtute tamen principii quod esset productivum ejus si posset distingui — et pro tanto dicatur quasi-productum — non variat formaliter actum ab illo quo ~eretur si esset producibile Ib. II 316; activum ‥ natum est ~ere similem actum in alio quod est in potencia ad illum actum T. Sutton Gen. & Corrupt. 94; sol potest ~ere infinitos effectus, et tamen sol est finitus Ockham Quodl. 738. 6 to stretch or extend (outwards or forwards); b (transf. in temporal sense). ~unt brachia, plicant digitos Ailr. Ed. Conf. 782C; elevato utrisque manibus gladio jubet captivum cervicem ~ere et unum ferientis expectare conatum Id. SS Hex. 1.  b Ruanus ‥ trans omnem antiquorum patrum longevitatem ‥ vitam producit Gir. TH III 2 p. 142. 7 (p ppl. as adj., in quots. comp.) of great length or spatial extent, long. b (of temporal extent) prolonged, drawn out. lignum, quod ad opportunam mensuram tribus pedibus diximus brevius, ultra necessarium modum aliis tribus pedibus factum est ~tius Gosc. Transl. Mild. 34; descensus tamen hinc productior et minus anceps / amnis ad ancipites esse videtur aquas L. Durh. Dial. I 345; domus quedam alia, ista major et ~tior R. Cold. Godr. 157.  b [nox] in ipsa hieme multo Scythis quam Afris est ~tior Bede TR 7; in diebus brevioribus breviores dicantur hymni et in longioribus ~tiores [AS: lengran] RegulC 28; 1171 non minus timent corporis egritudinem quam gehennam et in omnibus spatium vite ~tioris affectant P. Blois Ep. 27. 94C; est quidem melus iste tertius, eo ~tior quod citharizantis manibus corpulentis nimis et gravibus et †digitus [l. digitis] ad tam dignam meli materiam resonandam minus aptis H. Bos. LM 1402D. 8 a (usu. geom.) to direct or draw forward, to extend (a line). b to trace the length of (a boundary). a dico esse impossibile ~ere de puncto a lineam linee AG equalem et de puncto B lineam linee BG in illam partem equalem Adel. Elem. I 7; ~atur ‥ a puncto B linea super superficiem GDHZ Ib. XI 4; areum ~tum querat inter ascensiones circuli obliqui, et gradus equalis inventus in latere tabule versus sinistram cum signo scripto in capite tabule ostendet sibi gradum ascendentem N. Lynn Kal. 199.  b 14‥ sciatis me dedisse ‥ terram ‥ secundum divisas suas, sicut Osbertus vicecomes et Galfridus de Escolland ‥ perambulaverunt et produxerunt Feod. Durh. 112n.. 9 to express or generate (sound or speech). accentus ‥ a cantu vocatus est, quia in ipso tantum ~itur sonus vocis Bonif. Met. 109; quia de anima cepimus, de ea aliquantulum ~atur oratio Alb. Lond. DG 6. 10. 10 (gram.) to lengthen in pronunciation, to scan as long: a (vowel); b (syllable). a Amorreus, Jebuseus, et alii hujusmodi, et in primitivis brevianda est E penultima. in dirivativis, sc. nominibus populorum, ~enda est regulariter S. Langton Chron. 71; A constat magis esse ~tam quam I, et I quam O, et O quam U Ps.-Gros. Gram. 26.  b quia omnis sillaba in ultimo versu adiaforos est, id est indifferenter accipitur nec interest, utrum corripiatur an ~atur Aldh. Met. 10 p. 82; si ‥ eadem sillaba ~itur, iambus certissime procreatur Id. PR 113; omnis syllaba novissima versus ‥ ad voluntatem poetarum vel correpta ~itur vel corripitur ~ta Bede AM 93; in questione prima quesitum est ‘salubris’ penultima correpta an ~ta dici debeat vel conveniat Abbo QG 2 (5); mihi ‥ videtur melius invocare Deum Patrem honorifice ~ta sillaba, quam Brittonice corripere Ælf. Gram. 2; nomen ‥ istud Anglice dissyllabum est cujus syllaba secunda si correpto accentu proferatur ‘electus sapor’; si ~to, ‘electus latro’ interpretatur J. Furness Walth. 10; eodem modo accidit variacio secundum longitudinem et brevitatem, ut media ~itur hujus nominis proprie Maria et in hoc nomine communi maria pro aquis salsis breviatur Bacon Gram. Gk. 5. 11 (math.): a to produce by multiplication. b (as sb. n.) product. a numerus quadratus est qui ex ductu numeri in se ipsum ~itur quem duo numeri equales continent Adel. Elem. VII def. 13; cum ductus fuerit numerus in duos numeros, erit ~tum ex uno eorum ad ~tum ex altero quantus unus ducentium ad alterum Ib. VII 17; duodecim ‥ in xxx ducti non amplius quam ccclx ~unt Id. Elk. 5; accipe igitur v et iis cum se ipsis multiplicatis ~untur xxv Rob. Angl. (I) Alg. 70; ostensum est quantum ~at quisque ductus in se Ocreatus Helceph 135.  b ad ~tum Adel. Elem. VII 17 (v. 11a supra); deinde totum multiplicationis ~tum numero xxxviiij adjicimus Rob. Angl. (I) Alg. 80.