produco
produco, to lead forth, lead forward, bring out
- I Lit. (class.): fidicinam intus, Plaut. Ep. 3, 4, 40 (476): aliquem foras ante aedes, id. Capt. 2, 2, 2 (252): aliquem e latebris, Petr. 126: castris omnem exercitum, Plaut. Am. 1, 1, 62 (214): copias pro castris, Caes. B. G. 1, 48.—Esp.
- a To bring before the people, senate, or a court: aliquem in conspectum populi Romani, Cic. Verr. 2, 1, 47, § 122: quempiam in contionem, id. Pis. 6, 14: cum tribunis plebis Curionem et Octavium consules produxisset, id. Brut. 60, 217; Liv. 27, 7, 4: harum rerum omnium auctores testesque, Cic. Verr. 2, 5, 50, § 131: productus pro rostris, to give evidence, Suet. Caes. 20 fin.: producti in circo Flaminio in contionem, Cic. Sest. 14, 33: in judicium, to bring before a court, id. Verr. 2, 1, 43, § 113: aliquem in Sestium, id. Q. Fr. 2, 4, 1: aliquem ad necem, id. Verr. 2, 5, 60, § 157.—
- b Of an actor, to represent, perform: nihil ab hoc (Roscio) pravum et perversum produci posse arbitrabantur, Cic. Rosc. Com. 10, 30. —
- c To expose for sale: ancillam produxit, vendidit, Ter. Eun. 134: servos, id. Heaut. 144; Suet. Gram. 4.—
- d To draw or place one thing before another (poet.): producere malo aliquam moram, Ter. And. 615: scamnum lecto, Ov. A. A. 2, 211: nubila menti, Stat. S. 5, 3, 13.—
- e To draw or stretch out, to lengthen out, extend (poet. and post-Aug.): pelles dentibus, Mart. 9, 74, 1: ferrum incude, Juv. 15, 165: supercilium madidā fuligine tactum, id. 2, 94: lineas ex argento nigras, Plin. 33, 6, 31, § 98.—
- f To conduct to a place: non tu eum rus hinc modo Produxe aiebas? Ter. Ad. 561.—
- g To conduct to the grave, sc. a corpse or a funeral procession (poet.): nec te, tua funera, mater Produxi, Verg. A. 9, 486: longum funus ad tumulos, Luc. 2, 298.—
- h To lead or bring along, to bring away: qui et procurrentem retrahat, et cunctantem producat, to drag forward, Col. 6, 2, 9.—
- i To bring to light, disclose, expose: occulta ad patres produxit crimina servus, Juv. 8, 266. —
- B In partic.
- 1 To bring forth, bring into the world, to bear or beget: ego is sum qui te produxi pater, Plaut. Rud. 4, 4, 129 (1173): liberos, id. Capt. 3, 5, 105 (763); Lucil. ap. Non. 373, 2: magnanimos nos natura produxit, Sen. Ep. 104, 23: quam te Thersitae similem producat Achilles, Juv. 8, 271.— Of other subjects, to produce, make (post-Aug.): cibis utendum est carnem producentibus, Cels. 8, 7, 7: cum folia producere incipiunt fici, Pall. 4, 10, 30.—
- 2 = adduco in indicium, to bring forth to trial, Cic. Verr. 2, 1, 12, § 32 (Zumpt); Quint. 11, 3, 174.—
- 3 To make to grow, to advance, promote (poet.): subolem. Hor. C. S. 17.—
- 4 In pronunciation, to lengthen, prolong (class.): inclitus dicimus brevi primā litterā, insanus productā, Cic. Or. 48, 159: syllabam, Ov. P. 4, 12, 13; Quint. 1, 5, 18.—
- II Trop.
- A To bring forward (to distinction), to raise, promote, advance (class.): producere aliquem ad aliquam dignitatem. Cic. Fin. 3, 16, 52: aliquem omni genere honoris, Liv. 40, 56: quem tu non pro illius dignitate produxeras, Cic. Dom. 9, 21: a quibus producti sunt, exsistunt eorum ipsorum tyranni, advanced to power, id. Rep. 1, 44, 68: beneficia, quae non producunt, nec honestiorem faciunt, Sen. Ben. 2, 9, 2.—
- B To lead, induce one to do any thing: producti sumus, ut loqueremur, Auct. Her. 1, 3, 5: productus ad aliquid faciendum, Plin. 9, 35, 59, § 122.—
- C To draw or drag out, to lengthen out, prolong, protract (class.): producere pauperi vitam ad miseriam, Plaut. Trin. 2, 2, 59 (334): cenam, Hor. S. 1, 5, 70: convivium ad multam noctem vario sermone, Cic. Sen. 14, 46: sermonem in multam noctem, id. Rep. 6, 10, 10: sermonem longius, id. Brut. 71, 251: Varro .. vitam Naevii producit longius, i. e. represents him as having lived longer, id. ib. 15, 60: somnum ultra primam lucem, Suet. Aug. 78: rem in hiemem, Caes. B. G. 4, 30: animas, lives, Juv. 15, 94.—
- 2 To put off, to amuse, delude one with fallacious promises: aliquem falsā spe producere, Ter. And. 649: aliquem conditionibus, Cic. Quint. 8, 30.—
- D Of time, to pass, spend (poet.): cyathos sorbillans diem, Ter. Ad. 591.—
- E To bring up, educate: audientem dicto, mater, produxisti filiam, Plaut. As. 3, 1, 40 (543): principes liberos, Tac. Or. 28: laevo monitu pueros avaros, Juv. 14, 228.—
- F To make, devise, produce, bring into use: nova (vocabula) quae genitor produxerit usus, Hor. Ep. 2, 2, 119.—
- G To plant, cultivate: quicunque primum te produxit, arbor, Hor. C. 2, 13, 3.
- —Hence, prōductus, a, um, P. a., lengthened, long, prolonged, protracted, etc. (class.): productiore cornu sinistro, drawn out, extended, Tac. A. 13, 40 Halm: productissimum flagellum, Col. 3, 10: commoditates corporis tam productae temporibus, Cic. Fin. 4, 12, 29: dolores longinquitate producti, id. Tusc. 5, 40, 117: exitus (orationis), id. de Or. 2. 53, 213: productiora alia, et quasi immoderatius excurrentia, too long, id. Or. 53, 178; so, producta syllaba (opp. short), id. ib. 48, 159: nomen, formed by prolongation, id. N. D. 2, 26, 66: neve minor, neu sit quinto productior actu Fabula, longer, Hor. A. P. 189.—
- B Subst.: prōducta, ōrum, n., preferable things (a transl. of the Gr. τἁ προηγμένα): in vitā non ea, quae primario loco sunt, sed ea, quae secundum locum obtinent, προηγμένα, id est producta nominantur; quae vel ita appellemus (id erit verbum e verbo), vel promota, et remota, vel, ut dudum diximus, praeposita, vel praecipua; et illa rejecta, Cic. Fin. 3, 16, 52; cf. Sen. Ep. 74, 17.—Hence, adv.: prōductē, in a lengthened manner, long (class.): producte dicere litteram, opp. breviter, Cic. Or. 48, 159: producte dicere syllabam, opp. correpte, Gell. 2, 17, 5.—Comp.: syllaba productius pronunciata, Gell. 4, 17, 8.
B) bildl., etw. vor jmd. bringen, jmdm. entdecken, occulta ad patres crimina, Iuven. 8, 226.
II) prägn.: A) eig.: 1) weiter vorführen, vorschieben, paululum cornu, Liv.: mediam aciem, Frontin.: unam navem longius, Caes. – 2) gewaltsam vorwärtsziehen, mit fortziehen, cunctantem bovem (Ggstz. procurrentem retrahere), vom anderen Jochstiere, Colum. 6, 2, 9. – 3) in die Länge ziehen, dehnen, ausdehnen, a) übh.: dentibus pelles, Mart.: ferrum incude, Iuven. – aufwärts-, emporziehen, supercilium acu, Iuven. – in die Länge bilden, ziehen, lineas ex argento nigras, Plin. – b) in der Aussprache ziehen, dehnen (Ggstz. corripere), primam litteram, Cic.: syllabam, Quint. u. Gell.: fiat ut producatur (syllaba), quae nunc correptius exit, Ov.: subicit verbum produci a plerisque audio, Gell.: neque ›ob‹ neque ›sub‹ praepositio producendi habet naturam, Gell.: neutr. pl. subst., producta breviare (Ggstz. brevia producere), Hieron. in Paul. epist. ad Tit. 3, 9. – 4) übtr., a) hervorbringen, erzeugen, erschaffen, filiam, Plaut. rud. 1173: liberos, Lucil. 679: m. dopp. Acc., magnanimos nos natura produxit (hat erschaffen), Sen. ep. 104, 23. – im Bilde, nova (= nova vocabula), quae genitor produxerit usus, Hor. ep. 2, 2, 119. – b) hervorsprießen lassen, cum folia producere incipiunt fici, Pallad. 4, 10, 30. – c) hervortreiben, corpora mortua partu, abtreiben, Ser. Samm. 647: continet vocem timor, quam nunc fides pietasque produxit tua, hervorgelockt hat, Sen. Octav. 736 (751) sq. – d) das Wachstum von etw. befördern, cibi carnem producentes, Cels. 8, 10. no. 7. – e) großziehen, aufziehen, erziehen, α) leb. Wesen, audientem dicto filiam, Plaut.: filiolam turpem, Iuven.: illud scelus, Ter.: subolem, Hor.: principes liberos, Tac.: laevo monitu pueros avaros, Iuven. – β) Pflanzen, arborem, Hor. carm. 2, 13, 2. – f) etw. der Zahl, Summe nach wachsen lassen, erhöhen, quaedam legata ad vicena sestertia, Suet. Aug. 101, 3. – B) bildl.: 1) jmd. vorwärts-, fortführen, dahin-, dazu bringen, quoniam unā cum oratoris officiis producti sumus, ut de orationis partibus loqueremur, Cornif. rhet.: ut productus studio et viribus ultra facile procurras, ibid.: nullā sponsione ad hoc productus, Plin. – 2) vorwärts-, emporbringen, auszeichnen, befördern, alqm ad dignitatem, Cic.: alqm ad magna et honorata ministeria, Curt.: alqm omni genere honoris, Liv.: u. bl. pr. alqm, Cic., Sen. u.a.: quos producunt divitiae, groß machen, Lucil. fr. – 3) etwas der Zeitdauer nach hinziehen, a) = fortdauern lassen, verlängern, convivium ad multam noctem vario sermone, Cic.: sermonem longius, in multam noctem, Cic.: producere vitam, sein Leben fristen, Tac.: somnum ultra primam lucem, Sen.: poet., te vivae producent lucernae, dum etc., mögen währen lassen, Hor. – b) auf eine andere Zeit verschieben, aufschieben, rem in hiemem, Caes. – und dah. c) jmd. hinziehen, aufhalten, alqm lactare et falsā spe pr., Ter.: condicionibus hunc, quoad potest, producit, Cic. – 4) eine Zeit hinziehen = verstreichen lassen, hinbringen (s. Spengel Ter. adelph. 591), cyathum sorbillans paulatim (gemütlich) hunc producam diem, Ter.: pr. nimio noctem vino, Mart.: iucunde cenam illam, Hor. – ➳ Imper. produc, Sen. exc. contr. 3. prooem. § 13. – Archaist. Infin. Perf. produxe, Ter. adelph. 561.
I conduire en avant ¶ 1 faire avancer, faire sortir : pro castris copias Cæs. G. 1, 48, 3, faire avancer les troupes devant le camp ; exercitum in aciem Cæs. C. 3, 55, 1, faire avancer lʼarmée en ligne de bataille ; producta legione Cæs. G. 5, 52, 2, la légion ayant été amenée hors du camp [et mise en ligne] ¶ 2 mener en avant, produire : aliquem in conspectum populi Romani Cic. Verr. 2, 1, 122, produire qqn sous les regards du peuple romain ; in contionem Cic. Pis. 14, produire qqn dans lʼassemblée du peuple ; testes Cic. Verr. 2, 5, 131, produire des témoins, ou producere aliquem Cic. Verr. 2, 4, 19, produire qqn comme témoin ; ad necem Cic. Verr. 2, 5, 157, conduire au supplice || [en parl. des tribuns de la plèbe qui introduisent les magistrats devant lʼassemblée du peuple] producere in contionem ou producere seul : Cic. Sest. 33 ; Br. 217 ¶ 3 présenter, exposer : a) nihil a Roscio pravum produci posse arbitrabantur Cic. Com. 30, Roscius, pensaient-ils, ne pouvait présenter au public rien de défectueux [= aucun mauvais élève] ; b) produire sur la scène : Cic. Att. 4, 15, 6 ; Sen. Nat. 1, 16, 1 ; c) exposer un esclave en vente : Ter. Eun. 134 ; Haut. 144 ; d) dévoiler : aliquid ad aliquem Juv. 8, 266, porter qqch. devant qqn, à la connaissance de qqn ¶ 4 mener en avant, conduire : a) aliquem rus Ter. Ad. 561, conduire qqn à la campagne ; b) funera alicujus Virg. En. 9, 486, conduire les funérailles de qqn, cf. Luc. 2, 298 ; c) amener à, déterminer à : producti sumus, ut loqueremur Her. 1, 4, nous avons été amenés à parler ; ad faciendum aliquid productus Plin. 9, 122, amené à faire qqch. ; quadam notitia Septimii productus Cæs. C. 3, 104, 3, entraîné en avant parce quʼil connaissait jusquʼà un certain point Septimius ; d) [poét.] mener devant : malo moram Ter. Andr. 615, dresser un retard devant un malheur [retarder...] ; nubila menti Stat. S. 5, 3, 13, étendre un nuage devant lʼesprit ; [au pr.] scamnum lecto Ov. Ars 2, 211, mener un escabeau devant un lit.
II mener en avant plus au loin, ¶ 1 entraîner : cum ille fuga Volusenum produxisset longius Hirt. G. 8, 48, 3, comme lʼautre en fuyant avait entraîné Volusénus assez loin ¶ 2 étendre, allonger : a) pelles dentibus Mart. 9, 74, 1, allonger des morceaux de cuir avec ses dents ; supercilium Juv. 2, 94, allonger les sourcils [avec du noir] || [poét.] lineas Plin. 33, 98, tracer des lignes ; b) [dans la prononc.] : primā litterā productā Cic. Or. 159, avec la première lettre allongée [dans insanus ] ; syllabam producere Quint. 1, 5, 18, prononcer une syllabe comme longue, cf. Ov. P. 4, 12, 13 ; c) prolonger : convivium ad multam noctem Cic. CM 46, prolonger un banquet jusquʼà une heure avancée de la nuit, cf. Cic. Rep. 6, 10 ; Br. 251 ; dolores longinquitate producti Cic. Tusc. 5, 117, douleurs prolongées par une longue durée ; alicujus vitam longius Cic. Br. 60, faire vivre qqn plus longtemps, lui attribuer une existence plus longue ; d) amener à sa fin : cyathos sorbilans paulatim hunc producam diem Ter. Ad. 591, en humant des coupes, je viendrai à bout tout doucement de cette journée ; e) différer : rem in hiemem Cæs. G. 4, 30, ajourner lʼaffaire, jusquʼà lʼhiver ; f) ajourner, amuser, aliquem aliqua re, qqn par qqch. : Cic. Quinct. 30 ¶ 3 faire pousser : a) procréer : Pl. Rud. 1173 ; Lucil. Sat. 679 ; magnanimos nos natura produxit Sen. Ep. 104, 23, la nature nous a créés avec une âme faite pour de grandes choses : [fig.] Hor. Ep. 2, 2, 119 ; b) développer, faire grandir : [un arbre] Hor. O. 2, 13, 3 ; [une jeunesse] Hor. Sæc. 17 || élever un enfant, faire lʼéducation dʼun enfant : Cic. Q. 2, 12, 2 ; Tac. D. 28 ; c) [fig.] faire avancer, pousser, élever : aliquem pro ejus dignitate Cic. Domo 21, pousser qqn en avant en raison de son mérite ; a quibus producti sunt, existunt eorum ipsorum tyranni Cic. Rep. 1, 68, de ceux-là mêmes qui les ont poussés, ils deviennent les tyrans ; aliquem omni genere honoris producere Liv. 40, 56, 7, élever qqn par toute espèce de distinctions.
➳ inf. pf. produxe Ter. Ad. 562.
- 1. tevoorschijn brengen, naar buiten brengen, voorleiden [captivos e carcere ad supplicium; impedimenta ex castris; alqm e latebris; iumenta; equos];
- 2. troepen laten uitrukken [castris omnem exercitum; copias pro castris];
- 3. naar voren brengen of leiden [mediam aciem; navem longius];
- 4. (pre- en postklass.) te koop aanbieden, op de markt brengen [ancillam; servos];
- 5. (voor een vergadering e.d.) brengen, laten optreden [consules in contionem; alqm in conspectum populi; in iudicium; (m. dubb. acc.) alqm testem]; (Sen.) (op het toneel, in de circus) brengen, laten optreden [obscoenitates in scaenam; in circo aurigas];
- 6. (poët.) begeleiden [alqm rus]; overledenen uitgeleide doen [alqm funere; longum funus ad tumulos];
- 7. verlokken, verleiden [alqm dolo in proelium]; ➤ productus ad alqd faciendum;
- 8. uitrekken, verlengen [aciem longius; metaf. ignes in flammas aanwakkeren]; rekken, lang uitspreken [syllabam]; uitbreiden [regulam];
- 9. (a) laten voortduren, verlengen [sermonem in multam noctem; convivium; somnum ultra primam lucem; vitam rekken]; ➤ res producitur sleept zich voort; (b) verschuiven, uitstellen [rem in hiemem]; (c) laten verstrijken, doorbrengen [noctem vino; cenam iucunde];
- 10. vooruitbrengen, verbeteren, promoveren, bevorderen [alqm ad dignitatem; remiges ex navibus onerariis tot roeiers bevorderen; alqm omni genere honoris onderscheiden met];
- 11. (niet-klass.) voortbrengen, verwekken [liberos; nova vocabula bedenken]; ➤ ego is sum qui te produxi pater;
- 12. (niet-klass.) opvoeden, grootbrengen [subolem; semen in aristas];
- 13. (Juv.) onthullen, verraden [occulta ad patres crimina]; / zie ook productus.
伸開。生。運出。攤。賣。緩。— rem in hyemem 緩此事至冬。— sobolem 生兒女。— arborem 栽樹。— testes 呼證人來。— ad solem 晒之。— filiam 致女之身。— eum falsa spe 詐使之望。— scelus 犯罪。— funus 出殯。— syllabam 以一音讀高。— eum rus 逐之郊野。— eum ad hoc 引其行此。— eum 陞其官。— vitam 存命。活至高壽。
Suggest a Translation
See an image
- (prōdūxe for prōdūxisse, T.), to lead forth, lead forward, bring out: eum rus hinc, T.: copias pro castris, Cs.—By legal process, to produce, bring forward, cause to appear: eum in conspectum populiR.: consules: ad populum eos, i. e. let them address the people, L.: producti in circo Flaminio in contionem: in iudicium produci, before the court: Granium testem.—Of an actor, to represent, perform: nihil ab hoc pravum produci posse.—To expose for sale: servos, T.—To set before, with dat: scamnum lecto, O.— To stretch out, lengthen, extend: productā longius acie, Cs.: ferrum incude, Iu.—Of the dead, to conduct to the grave, bury: nec te, tua funera, mater Produxi, V.—To bring to light, disclose, expose: Occulta ad patres crimina, Iu.—To bring forth, bring into the world, bear, beget, produce, bring up, raise: alquem sui simillimum: Filiolam turpem, Iu.: Quicunque primum (te) Produxit, arbos, H.: nova (vocabula) quae genitor produxerit usus, H. —Fig., to raise, promote, advance: productus ad dignitatem: omni genere honoris eum, L.: a quibus producti sunt, advanced to power: Diva, producas subolem, prosper, H.—To draw out, lengthen out, prolong, protract, stretch out, extend: cyathos sorbilans hunc producam diem, T.: cenam, H.: sermonem in multam noctem: Varro . . . vitam Naevi producit longius, i. e. represents him as having lived longer: rem in hiemem, Cs.: animas, lives, Iu.—To lead on, put off, amuse, delude: me falsā spe, T.: condicionibus hunc.
-
…qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non deesset. Ariovistus his…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ad rem est avidior. Is hanc ubi forma videt honesta virginem, Et fidibus scire, pretium sperans ilico Producit, vendit. Forte fortuna affuit Hic meus amicus emit eam dono mihi, Imprudens harum rerum ignarusque omnium .…
Terence, Eunuchus
-
…nidore atque fumo ; unde tu nos cum improbissime respondendo, tum turpissime ructando eiecisti. idem illo fere biduo productus in contionem ab eo cui sicam quandam praebebas consulatum tuum, cum esses interrogatus quid sentires de consulatu meo ,…
Cicero, in Pisonem
-
…virtutem montanorum confugiebant. nostri cum minus exercitatis remigibus minusque peritis gubernatoribus utebantur, qui repente ex onerariis navibus erant producti nequedum etiam vocabulis armamentorum cognitis, tum etiam tarditate et gravitate navium impediebantur ; factae enim subito ex umida materia…
Julius Caesar, Civil War
-
…tibi M. Bibulus quaerenti se de caelo servasse respondit, idemque in contione dixit, ab Appio tuo fratre productus, te omnino, quod contra auspicia adoptatus esses, tribunum non fuisse. tua denique omnis actio posterioribus mensibus…
Cicero, de Domo sua
-
…tres breves consequuntur, ut haec verba desinite, incipite, comprimite, aut a brevibus deinceps tribus, extrema producta atque longa, sicut illa sunt domuerant, sonipedes ; atque illi philosopho ordiri placet a superiore paeane, posteriore…
Cicero, de Oratore
-
…recipere coepissent, impeditos in agmine et sub sarcinis infirmiores animo adoriri cogitabant. Hoc consilio probato ab ducibus, productis Romanorum copiis, sese castris tenebant. Hac re perspecta Crassus, cum sua cunctatione atque opinione timoris hostes nostros…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, si prodierit, primum cur statim nihil egerit, deinde, si id queri quam agere maluerit, cur productus a vobis potius quam ipse per se, cur tanto post potius quam continuo queri maluerit. si mihi ad…
Cicero, pro Caelio