prodo
prodo, to put forth, exhibit, reveal
to hand down to memory
my friends have partly deserted me, also partly betrayed me
- I To give, put, or bring forth (class.; syn. edo, profero, promo): prodit fumoso con dita vina cado, Ov. F. 5, 518: suspiria pectore, id. M. 1, 656: hydraulam et choraulam, to show, Suet. Ner. 54: exemplum tur pe, to give a bad example, Vell. 2, 119, 4: perniciosum exemplum, Cic. Fl. 11, 25: prodendi exempli causā, of setting an example, Liv. 1, 11, 7.—
- B In partic.
- 1 To bring forth, bear, produce (poet.): parvā prodite patriā, Att. ap. Ap. Deo Socr. p. 55: quae tam festa dies ut cesset prodere furem, Perfidiam, fraudes, Juv. 13, 23.—
- 2 To put forth in writing, i. e. to publish, make known, relate, report, record: cum decretum proditur, lex veri rectique proditur, Cic. Ac. 2 (Luc.), 9, 27: Procilius non idem prodidit, quod Piso, Varr. L. L. 5, § 148: ea, quae scriptores Graeciae prodiderunt, Cic. Tusc. 1, 13, 29: haec monumenta nobis litterae prodiderunt, id. Planc. 39, 94: Thucydides ossa ejus clam ab amicis esse sepulta, memoriae prodidit, has handed down to memory, i. e. has recorded, Nep. Them. 10, 5: hujus bella gesta multi memoriae prodiderunt, id. Hann. 13, 3: ut produnt, as they say. Plin. 34, 7, 16, § 33: prodere aliquid memoriā, to put forth from memory, i. e. to record, relate: quos natos in insulā ipsā, memoriā proditum dicunt, Caes. B. G. 5, 12: ut quod proditum memoriā est, Cic. Rep. 2, 31, 54.—Esp., to publish, proclaim any one as appointed to an office, i. e. to appoint, elect, create a public officer of any kind (syn.: creo, designo): cum populo agendi jus esto ei, quem produnt patres consulum creandorum ergo, Cic. Leg. 3, 4, 10; flaminem, id. Mil. 17, 46: interregem, id. Dom. 14, 38: dictatorem, Dig. 1, 2, 2, § 18; to make known, disclose, discover, betray, Plaut. Cist. 4, 2, 75 (745): homine prodente conscios, Cic. Tusc. 2, 13, 31: crimen vultu, Ov. M. 2, 447: tamquam prodiderim quidquid scio, Juv. 9, 97: arcanum, id. 9, 115.—
- 3 To betray perfidiously, surrender treacherously: si Brutum prodideritis, et deserueritis, Cic. Phil. 10, 3, 7: is me deseruit ac prodidit, id. Fl. 33, 81; id. Sest. 14, 32; cf. id. Verr. 2, 1, 33, § 84: prodebas caput et salutem meam, id. Pis. 24, 56: classem praedonibus, id. Verr. 2, 5, 41, § 106: hosti rempublicam, Sall. J. 31, 18: patriam, Cic. Fin. 3, 9, 32.—
- 4 To give up, surrender, abandon: rem summam, Enn. ap. Fest. p. 229 Müll. (Ann. v. 411 Vahl.): suam vitam, et Pecuniam omnem, Ter. Heaut. 479.—
- II To extend, permit to go farther.
- A To put off, defer (anteclass.), Fest. p. 242 Müll.—
- B To prolong, = produco, de mendico male meretur qui ei dat quod edit, nam illi prodit vitam ad miseriam, Plaut. Trin. 2, 2, 58 (333) sq.—
- C To hand down, transmit, bequeath (class.): qui sacra suis posteris prodiderunt, Cic. Mil. 30, 83: jus imaginis ad memoriam posteritatemque prodendae, id. Verr. 2, 5, 14, § 36: regnum a Tantalo proditum, id. Off. 3, 21, 84.—
- D To propagate (poet.): qui genus alto a sanguine Teucri Proderet, Verg. A. 4, 230.
I placer en avant, ¶ 1 présenter, montrer : Medusæ ora Ov. *M. montrer la tête de Méduse || faire sortir : vina cado Ov. F. 5, 518, tirer du vin dʼun tonneau ; anima extra corpus prodita Lucr. 3, 603, lʼâme exhalée hors du corps ¶ 2 présenter au jour, produire : a) perniciosum exemplum Cic. Fl. 25, donner un mauvais exemple, cf. Liv. 1, 11, 7 ; b) publier, proclamer : flaminem Cic. Mil. 27, proclamer (nommer) un flamine, cf. Domo 38 ; Leg. 3, 10 ¶ 3 dévoiler, révéler : conscios Cic. Tusc. 2, 31, dévoiler ses complices ; crimen vultu Ov. M. 2, 447, trahir son crime par sa physionomie ; gaudia prodens vultus Hor. S. 2, 5, 104, visage trahissant la joie ¶ 4 trahir, livrer par trahison : aliquem Cic. Fl. 81 ; causam alicujus Cic. Verr. 2, 1, 84, trahir qqn, la cause de qqn ; classem prædonibus Cic. Verr. 2, 5, 106, livrer la flotte aux pirates || abandonner, exposer, mettre en péril, compromettre : ne fortunas meas, ne meos omnes tam temere proderem Cic. Att. 10, 9, 2, que je nʼexpose pas si aventureusement mes biens, tous les miens, cf. Cic. Pis. 56 || [fig.] prodere decretum Cic. Ac. 2, 27, trahir un dogme philosophique.
II faire passer à autrui, ¶ 1 transmettre, propager : fore qui genus alto a sanguine Teucri proderet Virg. En. 4, 231, quʼil y aurait qqn pour propager la race issue du noble sang de Teucer ¶ 2 transmettre, léguer : regnum a Tantalo proditum Cic. Off. 3, 84, le trône transmis par Tantale ; qui sacra suis posteris prodiderunt Cic. Mil. 83, qui transmirent les sacrifices du culte à leurs descendants ; ad posteritatem Cic. Verr. 2, 5, 36, transmettre à la postérité ¶ 3 transmettre par écrit ou par la parole : a) aliquid memoriæ Cic. Phil. 2, 54, transmettre qqch. à la mémoire, à la postérité ; hoc memoriæ proditum est avec prop. inf. Cic. Verr. 2, 4, 103, on rapporte ceci, que... ; b) quæ scriptores Græciæ prodiderunt Cic. Tusc. 1, 29, ce que les historiens grecs ont rapporté, cf. Cic. Planc. 94 ; ut Antias Valerius prodit Liv. 30, 3, 6, comme le rapporte Valérius Antias ; quod est proditum memoria ac litteris Cic. Verr. 2, 1, 47, ce qui est rapporté par la tradition orale et écrite, cf. Cæs. G. 5, 12, 1.
➳ arch. produit = prodiderit, v. Fest. 229, 16.
- 1. tevoorschijn brengen, halen [bona exempla; suspiria alto pectore];
- 2. (poët.) doorgeven, voortbrengen [genus voortplanten];
- 3. (metaf.) overleveren, doorgeven, nalaten [sermonem alcis; nostrae amicitiae memoriam; regnum; auspicia posteris];
- 4. overleveren, meedelen, melden [belli gesta memoriae aan het nageslacht; memoriā door mondelinge overlevering; memoriā ac litteris mondeling en schriftelijk]; ➤ quae scriptores prodiderunt; proditur men vertelt; falso proditum esse (m. de; aci.);
- 5. openbaar maken, bekendmaken [decretum];
- 6. een voorbeeld stellen, geven; ➤ prodendi exempli causa;
- 7. (m. dubb. acc.) magistraten e.d. aanstellen als, benoemen tot, uitroepen tot [interregem; dictatorem];
- 8. onthullen, meedelen, verraden [secretum; alcis voluntatem; crimen vultu; fidem breken];
- 9. prijsgeven, in handen spelen, uitleveren [urbem; patriam; hosti rem publicam; ducem hostibus; supplicem; caput et salutem; commilitones ad caedem]; ➤ ~ et proicere;
- 10. (preklass.) uitstellen, opschorten [dies nuptiis], verlengen, rekken [vitam].
露出。顯。付人於仇。緩。— id memoriae vel litteris vel posteris 記傅此斟於後世。— fidem 不如約。— amicum 付友於仇。賣友。— vitam 冒命。— interregem 定攝政。— officium 悞本分。— exemplum vel exempli incitationem 立表樣。— genus 傳類。傳子孫。— primum caput libri 悮此書之首章。Fama prodit 人傳新聞。Prodit memoria 有傳言。Proditur vel memoriae proditum est 人傳言。事經傳說。
Suggest a Translation
See an image
- to put forth, exhibit, reveal: Medusae squalentia ora, O.—To bring forth, produce, propagate: genus alto a sanguine Teucri, V.: Quae dies ut cesset prodere furem, Iu.—To put forth, relate, report, record, hand down, transmit: ea, quae scriptores prodiderunt: Thucydides ossa eius esse sepulta memoriae prodidit, has recorded, N.: quos natos in insulā ipsā memoriā proditum dicunt, that there is a tradition, Cs.: ius imaginis ad memoriam posteritatemque prodendae.—To proclaim, appoint, elect, create: quem produnt patres consulum rogandorum ergo: flaminem.—To reveal, make known, disclose, discover, betray: cum decretum proditur, lex veri rectique proditur: is me deseruit ac prodidit: classem praedonibus: hosti rem p., S.: crimen voltu, O.: arcanum, Iu.: Gaudia prodentem voltum celare, H.— To give up, surrender, abandon: anui prodita abs te filiast, T.: suam vitam, T.: ad improvidam pugnam legiones, expose, L.—Fig., to set forth, give display: perniciosum exemplum: prodendi exempli causā, of setting an example, L.—To extend, protract: aliquot nuptiis dies, i. e. delay the wedding a few days, T.
-
…. Quare ne committeret ut is locus ubi constitissent ex calamitate populi Romani et internecione exercitus nomen caperet aut memoriam proderet. His Caesar ita respondit eo sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii commemorassent memoria teneret…
Julius Caesar, Gallic War
-
…haud facile discerneres ; lubido sic accensa, ut saepius peteret viros quam peteretur. Sed ea saepe antehac fidem prodiderat, creditum abiuraverat, caedis conscia fuerat ; luxuria atque inopia praeceps abierat. Verum ingenium eius haud absurdum posse…
Sallust, Catilina
-
…multa pollicendo per Fulviam effecerat, ut Q. Curius, de quo paulo ante memoravi, consilia Catilinae sibi proderet ; ad hoc collegam suum Antonium pactione provinciae perpulerat, ne contra rem publicam sentiret ; circum se praesidia amicorum…
Sallust, Catilina
-
…non inimicus esse qui quaestor consulem suum consiliis commissis, pecunia tradita, rebus omnibus creditis spoliare, relinquere, prodere, oppugnare ausus sit pudorem ac pudicitiam qui colit, potest animo aequo istius cotidiana adulteria, meretriciam disciplinam ,…
Cicero, in Verrem
-
…atque solum a re publica relegatum videri. vos autem, patres conscripti, si M. Brutum deserueritis et prodideritis, quem tandem civem umquam ornabitis, cui favebitis nisi forte eos qui diadema imposuerint conservandos, eos qui regni…
Cicero, Philippicae
-
…et de summis rebus consilium capere cognitum est. Magistratus quae visa sunt occultant quaeque esse ex usu iudicaverunt multitudini produnt. De re publica nisi per concilium loqui non conceditur. Germani multum ab hac consuetudine differunt. Nam neque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…alium nisi T. Patinam, familiarissimum suum, rogasset, scire potuit illo ipso die Lanuvi a dictatore Milone prodi flaminem necesse esse. sed erant permulti alii ex quibus id facillime scire posset omnes scilicet Lanuvini. Milo de…
Cicero, pro Milone
-
…quae neque de se ipsa dubitare debet neque de suis decretis quae philosophi vocant δόγματα, quorum nullum sine scelere prodi poterit ; cum enim decretum proditur, lex veri rectique proditur, quo e vitio et amicitiarum proditiones et rerum…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…ne hominibus levitate Graecis, crudelitate barbaris civem ac supplicem vestrum dederetis, ne periculosam imitationem exempli reliquis in posterum proderetis. sed cum L. Flacci res agatur, qua ex familia qui primus consul factus est primus in hac…
Cicero, pro Flacco
-
…implorare illi fidem praetoris, et quare id faceret rogare. tum iste hoc causae dicit, quod classem praedonibus prodidissent. fit clamor et admiratio populi tantam esse in homine impudentiam atque audaciam ut aut aliis causam calamitatis attribueret quae…
Cicero, in Verrem