About
Menu

protegere

protegere [CL] 1 to cover over, to provide with a roof or canopy; b (w. covering as subj.); c (transf., of shade). interior ‥ domus ‥ tegi non potuit, altare ad orientem habens angusto culmine ~tectum (Adomnán De Locis Sanctis) Bede HE V 17.  b arborem ‥ opertam per omnes frondes cucullis, maximamque cucullam in summo positam, ceteras minores manicarum quasi fomento ~tegere W. Malm. GP II 75.  c cujus [ducis] dum vel sola umbra ~tegerentur, totius pugne aleam, ipsam etiam obsidionem non paucis mensibus luserant W. Malm. GR II 177 p. 208; s1133 subito in aere nubes apparuit ‥ . ‥ in quibusdam [locis] ‥ tante obscuritatis erat, ut lumine candele ad quodlibet agendum ipsa ~tecti homines indigerent J. Hex. HR Cont. 295; arborem magnam fructiferamque ‥ cujus umbra ~tegebat Hiberniam omni parte (Ciaranus de Cluain 2) VSH I 208. 2 to furnish with protection (against blow or hostile weapon) through interposition of a shield or protective covering, to shield, protect; b (in fig. context); c (w. protective structure as subj.); d (transf., w. ref. to clothes or sim. offering protection from the elements). gigantem ‥ aerea ‥ parma ~tectum [gl.: i.munitum] Aldh. VirgP 53 p. 311; erant scale‥ ascendentibus dampnose, quod vulneribus expositi undique nulla parte ~tegerentur W. Malm. GR IV 369; in rebus bellicis ante clericatum asper extitit [sc. Guillelmus Pictavinus], et militaribus armis ~tectus terreno principi militavit Ord. Vit. IV 7 p. 218; gentiles ‥ clipeis se ~tegere et superveniente telorum nimbo audacter se opponere Ib. IX 7 p. 501; clipeatus ‥ i. clipeo ~tectus Osb. Glouc. Deriv. 103.  b p675 fortasse quilibet ‥ scripturarum disceptator ‥ tali se apologiae parma ~tegat Aldh. Ep. 4 p. 485; ut hoc opusculum ‥ inexpugnabili metrorum pelta et grammaticorum parma ~tegere digneris Id. Met. 142 (143) p. 202; 800 nisi scuto bonae voluntatis vestrae ab invidorum linguis meae litterulas oboedientiae ~tegendas sperarem Alcuin Ep. 202; Domine, sub quo tegmine ~tegitur Anselm (Or. 11) III 44; galea salutis caput ~tectus ‥ opimam de diabolo lauream in celum evexit W. Malm. GP V 188; in se recepit [Christus] mortis ictum ut nos ab eo ~tegeret [ME: schilden] sue clemencie gracia. ‥ gravem ictum recepit ut nos ~tegeret [ME: burhen] a baculo diaboli AncrR 143.  c machina ‥ lateribus crudis coriis munitis ~tegit in se subsidentes W. Malm. GR IV 369; [murus urbis] fortis ubique satis se protegit; et, sibi custos / et vigil ipse suus, tutus ab hoste manet L. Durh. Dial. I 331.  d quis prior in mundo deprompsit tegmina vestis / aut quis clementer miserum protexit egenum? Aldh. Aen. 77 (Ficulnea) 2. 3 to defend or protect (against attack, assault, or threat); b (by means of prayer); c (w. divine agent as subj., also absol.); d (w. abstr. as subj., also absol.); e (w. ref. to political or legal patronage); f (w. saint as patron). [sacerdotes] habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos ‥ a barbarorum gladiis ~tegeret Bede HE II 2 p. 84; non discernas potiore fortuna an virtute ut mulier [sc. Ethelfleda] viros domesticos ~tegeret, alienos terreret W. Malm. GR II 125; promittebant ‥ stabilem et firmam inde pacem proventuram, cum Romana potestas ipsos ~tegeret G. Mon. V 11; supplicant ut ‥ urbem ‥ sicuti suam ab hostibus ~tegat Ord. Vit. IX 7 p. 504; 1149 concessi ‥ super hec omnia omnes sancte ecclesie fideles eis [sc. monachis] et omnia sua protigere Ch. Chester 88; ipsum ‥ jam factum militem, contra regem Beormredum et ejus insidias potenter et prudenter ~tegere V. II Off. 11.  b [Cudberct] commissam ‥ sibi plebem ‥ orationibus ~tegebat Bede HE IV 28 p. 273; 1103 vestris orationibus me prosequentibus ab omni adversitate sum usque in praesentem diem ~tectus Anselm (Ep. 286) IV 205.  c quoniam dextera sua ~teget [v. l. teget] eos et brachio sancto suo defendet illos (Sap. v 17) Gildas EB 62; 596 Deus sua vos gratia ~tegat (Lit. Papae) Bede HE I 23; qui [sc. maligni spiritus] ‥ nec tamen, ~tegentibus eum angelis, quicquam proficiebant Ib. III 19 p. 165; tu ‥ omnium preteritorum veniam tribue delictorum, et a presentibus et futuris me ~tegendo conserva Nunnam. 65; c1298 polorum dispositor ‥ / qui per multa populum protexit Hebreum (Dunbar 26) Pol. Songs 163.  d praefatum Christi tironem ‥ Sanctae Trinitatis tutela ~tectum [gl.: i. defensum, gewarad] Aldh. VirgP 30; qui ‥ laedi non potuit quia hunc in casu suo viri Dei meritum portavit et a periculo ruinae incolumen ~texit Wulf. Æthelwold 34; c1090 superno ~tegente respectu, nec dissipavit substantiam suam cum meretricibus, nec inedia coactus pavit porcos extraneos Anselm (Ep. 140) III 286; 1103 quatenus ‥ nos et actus nostros divina clementia ~tegat et disponat Ib. (Ep. 289) IV 208; virtute regia consobrinum suum ~tegente Ord. Vit. XII 5 p. 328; superna pietas, que suos novit semper ~tegere (Berachus 23) VSH I 85.  e a1236 W. et heredes sui mauntenebunt [sic] domum Magne Malvern’ in jure suo, et preposse [? l.pro posse] suo contra omnes homines ~gent et defendent Cart. Beauchamp 61; 1447 domino Thome Nevyll ad manutenend’ et ~tegend’ nos et tenentes nostros, lxvj s. viij d. Ac. Durh. 631.  f ~tegente ipsos virgine Maria Feudal Man. 134. 4 to maintain intact or inviolate, preserve. b to maintain or preserve (in a particular condition, spec. by adj.). jus, litem, pacem, protegit, odit, amat (Vers.) W. Malm. GR V 439; ut qui [sc. Deus] cepit in nobis bonum perficiat, confirmet, ac inter adversa seu prospera ~tegat Ord. Vit. XII 30 p. 427; c1155 accepimus mandatum domini pape de conservandis omnibus et ~tegendis que ad jus Wintoniensis ecclesie et venerabilis fratris nostri domini Wintoniensis jure aliquo competere dinoscuntur Doc. Theob. 172.  b in Sancti Petri coenobio veteri, / quod Deus omnipotens sic protegat inmaculatum Wulf. Swith. pref. 107.

Saved

Recent