protelare

protelare [CL =to drive before one; LL in senses 2, 4] 1 to cause to follow in succession or one upon the other, to link or string together. b (w. inf.) to repeat over and over, perform (an action) repeatedly (cf. CL protelum). c690 (13c) quod ‥ complevi dedique ‥ abbatisse Eabbe, ut ‥ servientium Deo preces ~entur atque pro vita mea sine defectu in conspectu Dei effundantur Ch. Minster-in-Thanet 41 (= CS 41); c717 ne diutius varie verba ~arem Ep. Bonif. 13 p. 19; ejus servitio me devovi ea condicione, ut per sex menses omni anno cum eo commanerem, aut, si simul possem sex menses ~are, aut etiam per vices, ut tribus mensibus in Britannia, ut tribus in Saxonia commanerem Asser Alf. 79 p. 65; qui ‥ decentis aeditui, almi sc. Dunstani, merita monimenta ~are conarer B. V. Dunst. 1; nec horrebat pedes lavare morbidorum ‥ postremo longa manibus oscula ~are W. Malm. GR V 418 (cf. Fordun Chr. V 29, Bower V 39); cum diutius basia procellaret, subrepsit igniculus nomini, et non aspernantis femine infusus gremio, carnis deliquit lubrico Id. Mir. Mariae 170.  b hic ‥ sanctae rudimenta scripturae ‥ praesumpsit incipere ‥ . quos flosculos ‥ in corpore unius libelli ‥ redigere usque adeo ~avit quousque propemodum ad magnitudinem unius psalterii perveniret Asser Alf. 89. 2 to extend, prolong, protract (a period of time, or the duration of something in time); b (metr., w. ref. to lengthening of syllable). c (intr., or pass. w. refl. or middle sense) to last (in time), extend. d (p. ppl. as adj.) prolonged, protracted. 671 neque ‥ parva temporum intervalla in hoc lectionis studio ~anda sunt Aldh. Ep. 1 p. 476; per illam vita ~abatur temporalis, per hanc vita donatur sine fine mansura Bede Hom. II 18. 202A; a796 (12c) haec est ‥ praefata munificentia quam in posteros ~atam decrevi CS 275; s1095 adversariis ‥ ejus conciliabula sua in longum ~antibus, ipse [sc. Anselmus] ad parietem se reclinans leni somno quiescebat Eadmer HN p. 67; tempora penitentie fide et conversatione penitentium abrevianda precipiunt et negligentia pretelanda [MS: protelanda] existimant Bart. Exon. Pen. 26 p. 195; Gallorum wlgus ‥ pergit protrahere moras sepe ‥ meri per superhabundancias aliquam diu ~atas E. Thrip. SS III 38; s1406 eo tempore inchoatum est parliamentum, quod ~abatur inutiliter fere per annum Wals. YN 417; dum rex ‥ in urbe Rotomag’ moram †protolaret [l. ~aret] ‥ princeps delphinatus ‥ misit ad ‥ regem ‥ quod Strecche Hen. V 177.  b si paenultima positione producitur, acutum accentum habebit ‥; si vero naturarum decreto ~etur, circumflexa prosodia describitur Aldh. PR 124 p. 173; si ‥ paenultima naturarum legibus ~abitur Ib. 140 p. 199.  c decebat ‥ ut dies a luce incipiens in mane diei sequentis esset ~atus Bede Gen. 18B; tantam diuturnitatem a vigesimo aetatis suae anno usque quadragesimum ‥ annum ‥ incessanter ~asse Asser Alf. 74; de prolixa protraccione divinorum officiorum nusquam fastidium passus erat, quanquam ultra meridiem ~abantur Blakman Hen. VI 6.  d ipsi magis ingeminant, “crucifige ‥ eum†non sufficit eis quoquo modo occidere sed acerba et contumeliosa et ~ata morte perimere S. Easton Psalm. 35. 3 to extend (in size or magnitude), enlarge, increase; b (w. ref. to written work); c (refl.). d (pass. w. refl. or middle sense) to stretch or extend (spatially). e to extend or increase (the scope or effective sphere of an action). nullus ‥ scientiam querit, nisi qui fame sue ~et dignitatem Alb. Lond. DG 8. 18.  b sed, ne in inmensum modum opusculum hoc ‥ ~etur Gildas EB 94; in primordio epistulae, quam tantopere exempli gratia ~averam Aldh. Met. 4 p. 74; nunc quia certam proposui cronographyam scripto ~are ‥ quedam libet inserere que antiqui patres ‥ ediderunt Ord. Vit. I 22 p. 94; prolixam digressionem sed ‥ non inutilem ~avi Ib. IV 6 p. 207 (cf. ib. V 20 p. 471: prolixam narrationem ‥ ~avi); quorum ‥ nomina ‥ aut ‥ omitto aut pro nimia prolixitate fastidientia minusque necessaria ~are verba devito Ib. VI 10 p. 85; opus inceptum viz. a conquestu regni Anglie in v partes ~are curavi Knighton I 3.  c ecce repente lapis se protelare locelli / caepit, et ad formam se aptavit corporis almi Alcuin WillV 25. 6.  d Scythia ‥ cujus pars superior est in Asia, inferior inter Meotidis paludes, incipiens inter Danubium et oceanum septentrionalem, et usque Germaniam ~atur Eul. Hist. II 58.  e inter persequendum ‥ Dominum nostrum Jesum Christum, ad conventicula quoque fidelium ejus discipulorum ‥ impetum nefandae quaestionis ~avit Bede Sam. 675C; sagax humanae curiositatis industria, dum jugiter aggeratim sibi provideat labilia, adeo plerumque ~atur philantropia, ut intransmeabiles naturae metas insolenter praeteriens, undecumque etiam inficiando conquirendum fore praeordinet O. Cant. Pref. Frith. 6. 4 to put off, delay, postpone, defer: a (action); b (time); c (w. inf.); d (person). a mundi Conditor ‥ voluit ‥ diu ~atam idulorum cultoribus iram ‥ publice ostendere Willib. Bonif. 8 p. 52; petitam ‥ translationem rex in aliud tempus ~et Gosc. Transl. Mild. 9; 1100 precor ne tibi displiceat quod regiam benedictionem absque te suscepi ‥; sed necessitas fuit talis, quia ‥ barones mei et idem populus noluerunt amplius eam ~ari (Lit. Regis) Anselm (Ep. Anselm. 212) IV 109; s867 vesper jam occiduus bellum in crastinum ~avit W. Malm. GR II 119 (= Ciren. I 379); regem ‥ querentem semper per quasdam ambages, per involucra, et per ‥ astutias, pacis negotium ‥ ~are H. Bos. Thom. IV 28; 1306 concedimus quod loquele ‥ non continuentur nec ~entur de hundredo in hundredum sine assensu parcium (Swansea) BBC 213; s; 1173 crucis obsequium quod rex Henricus ‥ promiserat post triennium prosecuturum, lapso triennio Romam misit ad ~andum frustratorie fallax propositum Eul. Hist. III 89; negocium ipsum usque ad certum diem fuit continuatum [v. l. ~atum est], ut interim breve regium ‥ posset adipisci Meaux III 141.  b si totus mundus meus esset, darem eum ut uno saltem die diem judicii ~are valerem Gir. GE I 18 p. 55.  c ter et quater de termino in terminum, de loco in locum protrahens, audire nos ~avit H. Cantor f. 12; s1340 cum ‥ nec nobiles marchiones Anglie illarum partium ‥ Scotis occurrere tunc curarent, seu nimium ~arent [ed. Hog 102: procellarent], populares illius marchie, ipsis Scotis redeuntibus occurrentes, ‥ multos occiderunt Ad. Mur. Chr. 109n. 6.  d 1569 si ‥ regentes quicunque ‥ inaugurandos admittere distulerint, et eosdem ulterius ~averint StatOx 399. 5 (assoc w. CL tela): a to weave (on a loom). b (perh. assoc. also w. CL protendere) to draw out or forth, extend (fig. in quot., w. ref. to spider spinning web). a to warpe a web, ~are CathA.  b viscera protelo [gl.: extendo prolongo, a telon], me sicut aranea velo, / et victus zelo metra protelata [gl.: extensa composita] revelo Garl. Mor. Scol. 231–2.