realis

1 realis [LL] 1 that exists or occurs, real; b (dist. from vocalis or sim.); c (w. ref. to friendship). d (of agreement or sim.) binding (also as sb.). 1298 moras ‥ ~iori purgacione cupientes ‥ excusare Reg. Cant. 534.  b vocales erant et non ~es electiones, vocibus ‥ et non votis emisse Gir. JS II p. 158; pugna vocalis pugne ~is mater est Neckam NR II 107; [dissensio] tantum erat vocalis et non ~is Gilb. VI 244. 1 (v. casualiter b); s1301 vestra ‥ potestas verbalis est, nostra ~is Flor. Hist. III 110; s1339 solum ‥ de gestis hominum ~is accio, non verbalis concepcio, ponderatur (Lit. Regis) Ad. Mur. Chr. 97; 1442 tantis ‥ beneficentiis ‥ vocales gracias rependere nequeam; ~es vero ut agam prorsus inops et pauper sum ego Bekynton I 208.  c sentio quid sentis doleoque realis amicus / que bene non sentis L. Durh. Dial. I 147; in tam frequenti vocali benevolentia ‥ experiebatur perraram ~em amicitiam Ad. Marsh Ep. 30 p. 124.  d 1232 hec est amicabilis composicio et pacis reformacio ~is et perpetua Ch. Chester 431; 1237 hanc ‥ ~em compositionem se ‥ servaturos promiserunt abbas et conventus Ch. Sal. 241; 1239 ut ‥ hec compositio reale robur et perpetuum obtineat Ib. 251; in cujus execucione ~i volumus hunc ordinem observari Test. Hen. V 96; ad ‥ convencionem ~em mutuo consensu devenerunt Flete Westm. 136; 1426 in signum vero hujusmodi ~is institucionis possessionisque ‥ sigillum vestrum ‥ apponatis Reg. Glasg. 319. 2 (phil.) that has an objective existence (not merely in appearance, thought, or language). distat ‥ inter revelationem et emissionem et inspirationem: prima fit cum materia et forma, secunda sine materia cum forma, tertia sine materia et forma; prima est ~is, secunda spiritualis, tertia intellectualis, vel prima est sensibilis, secunda intelligibilis, tertia intellectibilis J. Sal. SS 959D; quamvis movere et intelligere per indifferentiam ~em sint in substantia eterna, non tamen est simile Bacon VII 34; fuit ergo Deus quando nulla fuit ejus diffinitio etiam ~is Neckam SS I 18. 14; objectum, in quantum habet ‘esse’ in intellectu, non habet ‘esse’ ~e sed tantum intencionale Duns Ord. III 158; relacio ~is T. Sutton Duns 88 (v. identitas 1a); relinquitur ‥ quod in Deo sit realiter idem cognoscens et cognitum, essencia et idea, potencia et objectum ‥ quia non est in eo multitudo ~is vel distinccio nisi supposicionum Ziz. 79. 3 (phil.) that relates to (real) things. b (as sb. m.) adherent of realism (as dist. from nominalism), realist. cum in tota disputacione ~i requiratur ratio terminorum et propositionum et argumentorum Bacon CSTheol. 35; omnes intenciones premisse, etsi sunt accidencia rei, ut intellecta est, scripta vel prolata, tamen sicud accidencia ~ia non dicuntur de subjecto suo ‥ Lutterell Occam 40.  b 1168 nosti ‥ nominalium tuorum ‥ minus placere sententiam ‥ . ut ergo compendiosus agam tecum meorum more ~ium J. Sal. Ep. 240 (238). 4 (leg.) that pertains to goods or property; b (dist. from personalis). 1434 laudum et arbitrium ‥ quod fiat ~e et perpetuum ‥ laudum, arbitrium, seu sentencia ~e fiat et perpetuum Amund. II 102; 1449 ipsos ad possessionem ~em restituere cum suis juribus et pertinenciis universis Reg. Paisley 83.  b 1228 compositio realis ‥ et non personalis (v. compositio 4a); 1232 renuntiamus ‥ omni ‥ exceptioni personali et ~i Pat 514; 1362 concedentes eisdem ‥ super omnibus et singulis questionibus, debatis, ‥ et accionibus ‥ ~ibus, personalibus, sive mixtis RScot 864a; in accionibus personalibus extra urbes, processus sunt ordinarii ‥ . ‥ in ~ibus accionibus ‥ in Anglia ‥ celeriores Fortescue LLA 53; 1546 ac omnia bona ‥ tam ~ia quam personalia Dign. Dec. 132 p. 232; 1595 quod ipsi et successores sui ‥ valeant in omnibus et singulis causis querelis accionibus ~ibus, personalibus, et mixtis cujuscunque placeis locis Pat 1431 m. 18. 5 (by assoc. of two meanings of actualis, i. e. ‘that involves action’ and ‘actual, real’) that involves activity. sic affectavit horas explere reales / ipsum ne quando reperiret septima fessum H. Avr. Hugh 976.

2 realis [AN real < CL regalis] , royal, of or due to the king or queen. b (littera ~is) letter addressed to the king. c (w. iter). d (as sb.) gold coin, rial. e (in place name, in quot. misinterpr. of etymology of Rievaulx). 1335 ccccxxx florenos ~es CalPat 140; 1359 salvis eciam nobis et aliis serviciis ~ibus Pat 256 m. 13; 1385 invenit quamdam piscem ~em vocatam cete projectam super terram per aquam de Humbre ‥ que quidem piscis pertinebat domino regi IMisc 233/16; 1389 ita semper quod ‥ servicia ~ia et omnia onera eisdem terris et tenementis pertinencia faciant et supportent Pat 328 m. 1.  b c1330 princeps ecclesie militantis [i. e. papa] per suas ~es literas, coram regia ‥ excellencia ‥ vos in brachio seculari constituit defensorem J. Mason Ep. 14 p. 203.  c 1279 precludunt iter ~e quod ducit de Smethefeld (v. iter 6b).  d 1272 apud Brand’ in amissione cambii de ~ibus ad flor[inos], j flor’ KR Ac 308/15 m. 5.  e in partibus borealibus in loco qui dicitur ~is Vallis Trokelowe 125.