reformare

1 reformare [CL] 1 to change or alter (for the better), to amend, reform; b (w. ref. to changing character or habits of person); c (w. ref. to reorganizing or reordering collection of texts or documents). d (in leg. phr. ad placiti principium ~are) to go back to the beginning of a plea (for the purpose of reviewing and potentially altering a decision reached in it). 1238 abbatias ‥ [visitare], corrigentes et ~antes que correctionis et reformationis officio viderint indigere (Stat. Benedict.) M. Par. Maj. III 509; c1460 si ista ‥ cum omni possibili celeritate ‥ non ~averitis, timendum valde supponitur de insurreccione plebis Paston Let. 605; 1514 omnia ‥ statuta examinata et ~ata StatOx 330.  b presul ‥ / ecclesiam recreans Domini plebemque reformans Ord. Vit. V 9 p. 339; facilius est informare rudes quam ~are perversos Gir. TH I 12 p. 35.  c epistole ‥ collecte corpus rediguntur in unum, singule locum suum retinentes et ordinem. ‥ si quis ‥ ipsas epistolas diligentiori manu poterit ~are in melius, non erit qui invideat A. Tewk. Prol. Thom. 300; 1449 quatenus isti ‥ deputati possint cistam ‥ ~are, utilia munimenta congregando, inutilia subcongregando extra congregationem MunAcOx II 728.  d quodsi domino ejus videatur ut injuste quid actum sit, potest ad placiti principium ~are, sive suus homo susceperit vel non susceperit inde judicium (Leg. Hen. 61. 13a) GAS 582. 2 to shape or form anew, to form in turn or in response; b (in explanation of vision, w. ref. to formation of image in the mind). omnia nomina ‥ quae ad amphibrachum superius ‥ congessimus ‥ versa vice bachium ~abunt in ceteris casibus excepto nominativo, ‥ et vocativo singulari Aldh. PR 123 p. 170; [verba] quae in pirrichio edidimus ‥ in plurali epitritum primum ~abunt Ib. 137 p. 190; a Rogerio ‥ ternarius infirmorum numerus ~atus est Ord. Vit. III 7 p. 101; c1257 fratres a meniis ‥ proscripti nova molientes versutie argumenta, instar hydre sibi ~antis capita Mon. Francisc. II 271; 1403 desideramus ‥ vestrum benignum responsum super hiis nobis ~ari Foed. VIII 288.  b quare spiritus ille [sc. visibilis] sicut a speculo, ita ab albissimo non repercutitur vitro, ut vultum reformet Adel. QN cap. p. 3. 3 to restore (to previous form or condition); b (w. pax or sim. as obj.); c (w. ad or in & acc. or w. dat.). sicut ‥ sex diebus Deus mundi plasma formavit ‥ ita hominem decet sex diebus per jejunii plasma spiritu ~ari [v. l. spiritum ~are] Felix Guthl. 30 p. 100; Domine ‥ viscera ejus in terra sana, ‥ carnis et sanguinis materiem ~a Egb. Pont. 97; c1176 debebant molendinum illud novum facere vel vetus ~are Regesta Scot. 188; Josedech ‥ sacerdotem de genere Aaron redire precepit, et ritus veteris solemnitatis ~are R. Niger Chr. I 13 (cf. M. Par. Maj. I 54 (= Flor. Hist. I 57): ut ritus ‥ ~aretur); 1239 ad ~andum Romanum nomen, sicut in diebus antiquis (Lit. Imp) M. Par. Maj. III 547; videns ‥ rex hominem ex lupo ~atum Arthur & Gorlagon 22; s1335 castris ruptis ~atis et fortificatis Plusc. IX 33 [= Bower XIII 35: firmatis castris.  b s1140 si forte ‥ pax ~ari posset W. Malm. HN 486 p. 44; quanquam eosdem invite jurare ‥ prenosceret, voluit ‥ in diebus suis pacem ~are G. Steph. 4; 1258 loquela ‥ remanente in statu quo nunc est, nisi pax fuerit interim ~ata SelPlMan 57; 1321 amicicia inter eos ‥ aliquantulum ~ata MGL III 288; 1341 ad dictam concordiam ~andam (Lit. Regis) Avesb. f. 98; bella non gerimus, pacem moribus non viribus ~amus Eul. Hist. I 428.  c dispersa gemmarum fragmina, quae ‥ germanorum simplicitas ‥ minutatim in frusta friabat, in pristinum ~avit [gl.: i. recuperavit, i. exponit, i. innovavit, geedniwude] statum Aldh. VirgP 23 p. 254; Osbirhtum regem quem expulerant in solium ~antes W. Malm. GR II 120 (= Ciren. I 380); Eadgarum ‥ Willelmus ~avit solio Ib. IV 311; Deus ‥ qui hominem sua culpa perditum ~asti ad vitam V. Fridesw. B 10 p. 107; pia mater et virgo que Thiophilum gratie ~avit Gir. GE I 34 p. 107; Orphei carminibus ad superos revocatur, quum luculenta oratione lucri stimulus ad equitatem ~atur Alb. Lond. DG 8. 21. 4 to restore (to the possession of, w. dat.), give back. ut cuncta preter duodecim villas juri ecclesie ~aret W. Malm. Wulfst. I 13; 12‥ anulum ostendite et digito cui extractus est iterum ~ate (Mir. Ed. Conf.) Anal. Boll. XLI 126; c1228 de reformatione capelle eis facta ab isto episcopo, dicit quod presens fuit ‥ ubi lecte erant litere episcopi de ~anda eis possessione capelle de C Feod. Durh. 266; si quid eis forisfactum fuerit, etc., ~ari faciatis Reg. Brev. Orig. f. 26. 5 to reconcile, to settle or resolve (dispute or difference), to correct or make amends for (transgression, error, or misdeed). b (refl.) to reconcile oneself (to someone). 1401 ad ‥ attemptata ‥ contra formam ‥ treugarum ‥ ~ari petendum et optinendum Foed. VIII 204 (v. reformatio 4); 1405 hujusmodi questiones, contenciones, dampna ‥ ~andum, redressandum, sedandum (Ch.) DuC V 648; 1415 lego A. ‥ uxori mee omnia bona mea ad debita mea persolvenda, funeralia mea peragenda, commissa mea ~anda, ac in pios usus fideliter disponenda Reg. Cant. II 116; s1158 reges ‥ apud Karleolum pro suis negociis ~andis convenientes Plusc. VI 18 Bower VIII 3 omits~andis; quousque controversie ‥ et lites inter ‥ comitem et ‥ abbatem pendentes ‥ debite discusse fuerint et ~ate Croyl. Cont. B 487.  b dicti A. et R. adinvicem se pacis osculo ~arunt RGasc II 296b. 6 (eccl.) to visit (with a view to instigating necessary reform or correction), to perform a visitation. to vysett, visitare, visere, re-, ~are. ‥‥ a visitoure, reformator proprie in religione, visitator CathA.

2 reformare v. reformidare