remanere

remanere [CL] 1 to remain in position, remain in the same place. b (usu. w. penes) to remain in the possession of a person. c (~ere domi) to remain at home. d (inf. as sb.). in altero aut transgressio legis est, si fugere voluerint, aut mors imminens, si ~serint (Jerome in Matth.) Bede Mark 262C; c1000 hoc scriptum fuit in tribus partibus divisum, quarum una ~sit in manibus Æthelstani episcopi CS 1059; multum ‥ a duce ut ibidem honorifice ~erent rogati sunt Ord. Vit. III 3 p. 54; vis ~ere, amice, in hac vita, an nunc ad celum pergas? (Mochoemog 3) VSH II 165; 1313 tota libraria sua, quam ‥ post vite sue extremum ‥ dederat in eadem ecclesia ~endam Reg. Cant. 1344; et tunc ~ebunt duo homines adversarii in φ Ludus Angl. 163.  b quinque itaque reges confestim, Karolo moriente, ordinati sunt, sed imperium penes Earnulf ~sit Asser Alf. 72; invenerunt plegios sufficientes quorum nomina ~ent penes ‥ thesaurarium domini regis State Tri. Ed. I 40; 1329 has literas nostras, vobis ostendendas, penes dictum Thomam ~suras, sibi fieri fecimus patentes ExchScot 149; 1392 parti hujus indenture penes predictas priorissam et conventum ~enti ‥ alteri vero parti hujus indenture penes predictas priorem et conventum permanenti ‥ Feod. Durh. 167; 1453 compotus E. E., thesaurarii camere et magistri jocalium Margarete regine Anglie, per literas suas patentes ‥ penes ipsum ~entes (KR Ac) JRL Bull. XLII 115.  c ~ere domi passus est Bede HE V 9; sodales seu kari sive propinqui qui domi ~suri ‥ Ord. Vit. III 14 p. 144; 1221 secuta fuit duos comitatus versus ipsum R. et alios et quia non potuit sequi plus ideo ~sit domi PlCrGlouc 29.  d s1100 sin autem, non video ~ere meum in Anglia utile fore vel honestum Eadmer HN p. 136. 2 to remain (when one might leave or when others have left), stay behind; b (in quot. not going to war). c to remain away, absent oneself. redit ergo angelus ad Deum, ~et apud patrem Tobias Bede Tob. 935; volucri gressu ad venerandas almi reliquias episcopi pervenit incolumis, adhuc sodalibus longe ~entibus Lantfr. Swith. 7; qui soli tunc in oppido cum rege ~serant Gir. EH I 40; Raimundus Tolosanus cum xx milibus ad custodiendam urbem ~sit Ord. Vit. IX 10 p. 556; quod iter ad concilium inierit, sed egritudine detentus obiter ~serit Ib. XII 21 p. 379.  b quod si quis ~endi [sc. licentiam or necessitatem] habens alium pro se mittere promitteret, et tamen qui mittendus erat ~eret, pro l sol' quietus erat dominus ejus (Berks) DB I 56va; 1198 R. f. H. lx m. ut ~eat ab exercitu Normannie Pipe 4.  c si quis pro aliqua infirmitate nudis pedibus ire nequiverit, de processione ~eat Lanfr. Const. 99; diffinito autem inter aliquos longiori termino, contramandans ~eat vel citius redeat (Leg. Hen. 60. 2c) GAS 581; 1220 dictum est Willelmo de A. M. custodi predicti Willelmi quod puer ~eat et ipse sequatur pro puero CurR VIII 293; 1451 si aliqui ‥ ~serint, qui judicio ‥ capituli non fuerint legitime impediti, si in officio prelacionis vel leccionis fuerint absolvantur Mon. Francisc. II 113. 3 to remain in the same condition. b to remain in force. c to remain undone. d (leg.) to proceed no further, stand over, be made a remanet; e (temporarily). f (w. de, of person) not to be charged, to have one's case adjourned or dismissed. sint CCC cantus vel tenor, incipiendo supra per diapason primis duobus punctis ~entibus sed non differentibus, et tertius post cum eisdem, sicut CCC acutis, et tunc differendo ultimum sonum per diapente Mens. & Disc. (Anon. IV) 73.  b 1072 Kalendis Octobris ~eat meridiana, quam facere solent monachi in aestate Lanfr. Const. 86; juret per lx hidas quod ea mortua manus vendidit ei, et per hoc jusjurandum wita ~eat (Quad.) GAS 113.  c tres adhuc annos addit, in quibus peribolus, id est, circumposita templo munitionum constructio, et quaedam alia quae ~serant perfecta sint Bede Ezra 853B; ostendisti restaurationem humanae naturae non debuisse ~ere ‥ nisi solveret homo quod Deo pro peccato debebat Anselm (CurD II 18) II 126; s1092 ipse episcopus R. migravit e seculo, et ecclesiae per hoc ~sit dedicatio Fl. Worc. II 30; c1130 de monachis et de hominibus eorum et de decimis et de aliis rectitudinibus, que juste ecclesie facere debetis, volo ut faciatis nec aliquid ~eat Ch. Westm. 469; s1213 eorum damnum, si scivero, impediam et ~ere faciam si potero Wend. II 76; 1242 provideant quod operatio feretri sancti Edwardi non ~eat RGasc I 16.  d c1106 ut calumnia omnino et perpetualiter ~eat Pl. Anglo-Norm. 91; 1130 Wido de Alba Marta debet xl s. ut duellum ~eat inter Jordanum et Raginaldum fratrem suum Pipe 42; 1196 Elias dixit quod nichil scivit pro quo assisa deberet ~ere CurR I 24; 1221 de purpresturis per ecclesias ‥ dicunt quod non sunt ad nocumentum ville et ideo ~eant et non amplius presentur ille purpresture PlCrGlouc 108; [ita quod] loquela non ~eat State Tri. Ed. I 9; 1320 ita quod assise ille et placita, pro defectu vestri ‥ non ~eant MGL II 286.  e c1130 et si quid ortum fuerit de eis unde calumniari vel implacitari debeant, volo ut ~eat donec coram me querela fiat Ch. Westm. 469; 1214 ad diem illum ~sit loquela illa sicut alie loquele pro exercitu Kantie et iterum resummonita fuit loquela SelPlCrown 73; 1221 loquela ‥ ~et sine die, eo quod R. filius W. est infra etatem, et ideo sine die usque ad etatem ejus BNB III 698; 1226 ita quod tunc sit ‥ in eo statu in quo fuit quando ~sit per preceptum domini regis Pat 84; 1315 petunt quod loquela ista ~eat usque ad etatem ‥ Year Bk. XVII (Selden Soc. XLI) 88.  f si quis inplacitetur de eo unde per plegium corporis et tocius peccunie sit, ~eat de omnibus aliis causis, donec primi finis sit, quia est quadam tenus in captione regis (Leg. Hen. 53. 2) GAS 574; qui vulnus alicui faciet ac sanguinem emendet hoc per uncias ‥ et ~eat de cecis ictibus et belidentibus (Ib. 94. 2) Ib. 611. 4 to remain (in a spec. condition); b (w. ref. to office or possession); c (w. ref. to leg. status). 625 si a vestrae fidei splendore interpositis detestabilis erroris tenebris ille ~serit alienus?  (Lit. Papae) CS 17; Herodes autem, audiens haec, stupens ~sit Theod. Laterc. 5; 796 post dominum suum regem excellentissimum ~sit superstes Alcuin Ep. 103; ita ~eat ut [uxor tua] non sit sine auxilio et consilio Anselm (Ep. 264) IV 179; ut esset talis qui posset ad nos descendere, et tamen ~eret talis ad quem nos deberemus ascendere Ailr. Serm. 12. 7. 279; 1320 quia quamdiu centum ex nobis vivi ~serint APScot I 475a.  b prior vero reddat illa sacriste et sacrista ballivo vel ballivis ~suris vel novis substituendis Bury St. Edm. 21 p. 190; 1221 idem H. et alii ‥ cum eo fecerunt ei seisinam suam et idem Samuel in tuo ~sit PlCrGlouc 27; malunt ~ere in servitute diaboli quam exire ad libertatem Dei T. Chobham Serm. 1 f. 5vb; 1293 ad alias ‥ carucas tam boum quam equorum ‥ expedit quod ipsi ~eant cum domino qui anno preterito ~serunt SelPlMan 168; multi reges ‥ idololatre ‥ effecti fuerunt, et tamen veri reges ~serunt Ockham Dial. 578.  c 1201 quoddam placitum corone coram justiciariis quod ipse R. tunc serviens hundredi concelaverat unde in misericordia ~sit SelPlCrown 41; 1214 illuc ~sit B in custodia vicecomitis Cornubie Ib. 101; c1216 si legalis homo de foris in civitatem venerit et per annum et diem unum absque calumpnia ibidem manserit, calumpniatori non respondeat, sed ad libertatem civitatis, si voluerit, ~eat (MS BL Addit. 14252 f. 119b) EHR XVII 714; 1221 per judicium curie domini regis ~sit inde quietus SelPlCrown 101; 1253 quicunque fregerit assisam sive de pane sive de cervicia ~ebit in forisfactura nostra xij d. tribus vicibus (Ch. Bolton) EHR XVII 292. 5 to be left (in a place or situation, after the removal of part or of other things); b (in accounting, also w. super); c (math.). d to remain (as a course of action). si quantulumcunque adhuc interni auditus in vobis ~et, auscultate Gildas EB 89; interrogante igitur Nehemia de eis qui ~serant de captivitate Jerusalem Bede Ezra 884A; 801 de mea vero sanitate scito quod partim febris recessit, partim ~sit Alcuin Ep. 216; dicit etiam quod non ~et in eo quod non facit illud proficuum (Suff) DB II 287b; 1226 per istam conventionem ~ebit ira si quam habuit ‥ dominus rex adversus dictum comitem Pat 82; caliditas autem veram habet siccitatem, quia humores malos et pravos consumit et ~et mundicia caloris qui iterum inquinetur sordibus aquilonis T. Chobham Serm. 22 f. 152vb.  b de hoc censu ~ent nunc super xx mansiones ubi castrum est xvj s. et viij d. inter comitem et regem (Hunts) DB I 203rb; 1167 debet lx s. qui ~ent super canonicos de C. de hoc anno Pipe 112; 1232 [inquirat] quod custum quod nobis ~sit Ricardus de A. posuit in melioracione maneriorum nostrorum KR Mem 11 m. 10d.; c1283 remissus fuit dicto Symoni redditus duorum solidorum per annum de redditu viij s. qui ~serunt Cust. Battle 40; 1338 qua summa subtracta de predicta summa, ~ent de Claro ‥ ccxlv li. iij s. vj d. ob. Ac. Durh. 201; 1420 omnia victualia ~encia in fine compoti ‥ ~serunt in manibus predicti J.B. ad satisfaciendos creditores hospicii regine (KR Ac) JRL Bull. XXVI 264.  c angulus itaque AHG communis si removeatur, ~et AHD angulo GHB equalis Adel. Elem. I 15; ab ea ‥ 5 diminuas et ~ebunt 3 Rob. Angl. (I) Alg. 72.  d miser peccator ‥ nihil tibi ~et nisi a spe torpere et ab oratione tacere Anselm (Or. 10) III 35; ~et ut inferiorem et viliorem omnibus hominibus sicuti vere inferior et vilior es veraciter credas Id. Misc. 302. 6 to remain in existence, continue, survive: a (of person); b (of thing). a in eis qui perirent ‥ et in his qui ~erent quantum intercessio piorum apud Deum valeret indicaret Bede Gen. 177A; defuncto Gualterio quattuor pupilli desolati ~serunt Ord. Vit. VI 8 p. 46; c1254 isti fuerunt coronatores R. filius P. qui obiit et W. de E. qui ~serit SelCCoron xxxvii.  b in domo Heber ‥ prima humani generis loquela ~sit Bede Gen. 120C; Roma, caput mundi, mundi decus, aurea Roma, / nunc remanet tantum saeva ruina tibi Alcuin Carm. 9. 38; cogitate intentissime, cujus erunt et quid vobis proderunt quae post vos ~ebunt Anselm (Ep. 258) IV 171; in eadem petra vestigia equi indelebiliter usque in hodiernum diem impressa ~ent (Geraldus 9) VSH II 112. 7 (w. dat., usu. of land or other property) to remain: a (to a person as possession or disposable item); b (dep.); c (to a person by means of a grant, will, or sim.). d to remain to be awarded to a person. e (inf. as sb., leg.) remainder. a qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere deinde quod sibi ~serit debet dare pauperibus Bede Luke 561C; 793 quantumlibet enim homo excidat a veritate, ~et illi dilectio sui et dilectio corporis sui Alcuin Ep. 19; ~serunt vero archiepiscopo Cantuariensi episcopi quattuor W. Malm. GR I 87; c1228 vidit ‥ weif ~ere priori Feod. Durh. 287.  b de his hominibus qui huic manerio ~si sunt non habuit Haroldus etiam commendationem de quatuor (Suff) DB II 287.  c omnia sua quae de parentibus ei ~serant, pauperibus ‥ et Deo servientibus distraxit Bede Mart. 1131A; †680 (10c) ut beato viro Uuilfrido liberum ~eret arbitrium in vita sua de hac ruris possessiuncula CS 50; c1160 ecclesiam de W. ‥ eleemosinarie de R. ‥ ad sustentandos pauperes post mortem praedictorum ‥ perpetuo ‥ ~endam corroboramus Chr. Rams. 301; 1389 ita quod post decessum predicti Roberti predictum mesuagium ‥ ~eat Willelmo et Johanni filiis Mem. Ripon I 105; 1416 quod principalitas ‥ tenementi ‥ pro eodem tempore ~eat episcopo Deeds Balliol 125; 1515 manerium ‥ ~ere ‥ post decessum ‥ Willelmi ‥ Henrico FormA 414.  d de quibus wera parentibus, manbota domino et wita justiciis ~et (Leg. Hen. 87. 6a) GAS 602; 1225 Hudardus ‥ pater suus ~sit eidem Roberto patri et Rohesie uxori ejus ut villanus eorum per finem factum in curia domini regis CurR XII 1579.  e 1415 extunc ~ere istud ‥ et totus status quem ‥ Margareta ‥ habebit virtute ~ere praedicti, cessent, cassentur et nullius sint valoris FormA 407; a1564 breve domini regis de forma donacionis en le ~ere Entries 368vb; si ‥ ille in le remanere sit heres (Ars notaria 440) MS BL Harley 4971 f. 51b (v. repagulare 3); 1587 omnia et singula ‥ reversionem et reversiones, remaner[e] et remaneria quecunque omnium et singulorum eorundem premissorum Pat 1303 m. 4; 1614 necnon revercionem et reverciones ~ere et remaneria nostra quecumque omnium et singulorum premissorum Ib. 1994 m. 37. 8 (~et impers. usu. w. quin or quod) it remains a bar or hindrance. 1111 non ~eat propter aliquam pacem meam vel quietudinem quin sequantur placita mea (Ch. Regis) GAS 524; 1169 quod nomen domini Gratiani non ponitur in his litteris, non ideo ~sit, quod eas non viderit Ep. Becket 563; si omnes barones ex parte mea nominati non interfuerint pro eo non ~ebit quin stemus dicto illorum duorum qui interfuerint Gir. PI II 5; 1224 si ‥ contigerit ‥ dominum regem mori imfra [sic] duos annos predictos, propter hoc non ~ebit quin ‥ Walterus vel heredes sui rehabeant castra ‥ duobus annis illis completis Pat 483; 1230 distringe etiam omnes illos qui fuerunt ballivi sui ‥ ita quod pro difectu tui non ~eat quin possit nobis respondere sufficienter de debitis que nobis debet LTR Mem 11 m. 8. 9 (~ere in, w. abl. or acc.) to rest with a person, to be a person's responsibility or fault. 1111 hoc duello fiat, nisi in eis ~serit (Ch. Regis) GAS 524; s1095 quod enim sine multis periculis magnoque labore atque constamine obtinere non posses, ecce, nullo interveniente gravamine, si in te non ~serit, habes Eadmer HN p. 81; 1275 dixit quod non ~sit in ipsum quod ‥ J. recessit ab eo SelPlMan 157; 1322 sic non ~sit in predictis W. et aliis quin ‥ Foed. III 940; c1430 considerare enim debes quod injunctio illius capituli ‥ dirigitur episcopis ‥ et sic apparet quod negligentia circa hoc ~sit in episcopis (Lyndw.) EHR XI 466n. 70. 10 (pr. ppl. as sb. m.): a survivor, heir. b stubborn person. a 1437 sigillum ‥ executores testamenti dicti W. W. junioris ~entis apposuerunt Mem. Ripon I 130.  b hoc malicia ~entium merebatur V. Edm. Rich B 622. 11 (pr. ppl. as sb. n.) remainder, what is left over; b (math.). c (ad ~ens) for the future. tamen de ~enti invenit vicecomes totam firmam (Glos) DB I 163ra; 1167 r. c. ‥ de consuetudine porcorum et de ~enti servicii militum episcopatus Pipe 77; 1218 debet xl sol. pro ~enti debiti patris sui KR Mem 2 m. 4; de ~enti firme comitatus Ib. m. 4d.; 1225 salvoque domino regi ~enti fretti ipsius navis Cl 60a; 1338 j ~ens de panno aureo pro iij paruris Ac. Durh. 376; 1450 j ~ens scarleti continens xvij virgas ‥ x ~en' panni lanei diversum colorum Cl 300 m. 18d.; 1453 de ccccxvj panibus receptis de ~encibus Ac. H. Buckingham 35.  b in prima namque linea continetur divisio, in secundo dividendum, in tercia denominatio, in quarta vero ~ens Thurkill Abac. f. 58v.  c 1164 excommunicati non debent dare vadium ad ~ens nec prestare juramentum Const. Clar. 5. 12 (third pers. sg. of pres. as incipit of leg. form). 1269 abbas et conventus ‥ debent cxxxiij libras ‥ de ~et firme nundinarum Sancti Yvonis Chr. Rams. 322.