remunerare

remunerare, ~ari [CL] 1 to requite, reward: a (good act or service); b (evil deed); c (person, usu. w. acc.); d (w. dat.). a ut confessionem rectae fidei illorum digna mercede ~et Bede Hom. I 20. 220A; nihil aliud Deus renumerare [? l.~are] habet quam quod propter se factum videt Ad. Scot Serm. 357C; tanquam nocturnum obsequium indemnitate ~ans eandem [sc. aviculam] mane remittit illesam Gir. TH I 12; hodie ‥ gloriosa literarum studia nec ~are norunt nec laudare Id. DK I praef. prima; 1242 obsequio suo sufficienter ~ato RGasc I 39; et ecce qualiter hoc beneficium / gens hec remunerat per crucis crucium Walt. Wimb. Carm. 579.  b c1145 ut ‥ qualiter rebellionem ~ari oporteat omnibus intimetur G. Foliot Ep. 14; virtutes premio, et vitia equa penarum lance ~at J. Sal. Pol. 630A.  c hinc est ‥ quod Dominus operarios vineae denario ~atos esse perhibet Bede Hom. II 16. 187C; 748 (15c) omnem hominem qui secundum Deum vivit, et ~ari a Deo sperat et optat, oportet CS 177; a797 tempus est laborandi, tunc quiescendi; nunc promerendi, tunc ~andi Alcuin Ep. 76; rex ‥ stipendiarios dimicantes contra eosdem ~avit Ord. Vit. IV 19 p. 297; constituta ‥ que bene agentes etiam in presenti ecclesia ~ant H. Bos. Thom. III 24; Joseph parricidas fratres boni retributione ~at, eoque docet a bonis bona pro malis tribuenda J. Sal. Pol. 493C; suosque hospites male ~ant serpens in sinu, ignis in gremio, mus in pera P. Blois Ep. 18. 68C; 1293 volentes ‥ ipsum de ‥ predictis serviciis ~are RGasc III 65.  d Deum ‥ oro, ut ipse vobis dignetur ~are Anselm (Ep. 261) IV 175; hoc vobis ~atur Hon. Spec. Eccl. 868A; 1289 nos, eidem ~ari volentes RGasc II 494. 2 to pay back, repay (something owed). largus ‥ pecunia vel ea que petebatur donanda vel ea quae ipsi donabatur ~anda Hist. Abb. Jarrow 19; ne ‥ vel prohiberetur et retardaretur ab amicis, vel certe a pluribus ei pecunia largiretur, quos ipse ~andi nec spatium nec facultatem haberet Ib. 22; bonos ‥ congregabit sicut triticum in horreum suum, ~ans in eis et quod ipse dedit, et lucrum reportatum quod accipit Bald. Cant. Serm. 15. 78. 560; contractum mutui sibi soli reservavit ~andum T. Chobham Serm. 6. f. 29ra; est ‥ vitium magnum ingratitudinis. ‥ pauci eam attendunt, quia non credunt se peccare si non ~ant Id. Praed. 227; promisit ‥ quod ‥ tenementa alia eis equivalentia nobis reconsignaret, preter alia beneficia concessiones et libertates nobis ~anda Meaux II 186. 3 to heap gifts upon (a person), reward with gifts. laudat eam et vir ipsius cum bona quae ipse donavit ~at Bede Prov. 1039; liberatus ‥ ad imperatorem Constantinopolim venit, pro illius efficaci subventu gratias egit, ac postmodum ab eodem ~atus in Gallias remeavit Ord. Vit. X 23 p. 138; denique pluribus exeniis ~ati ‥ Antiochiam redierunt Ib. X 26 p. 257; nunciis gratissime receptis ac eisdem muneribus preciosis non paucis congratulatis et ~atis Plusc. VII 16; c1540 domini de Scocia a rege Francie largiter ~ati Extr. Chr. Scot. 231. 4 to strengthen, fortify, refresh. lassata ex itenere [v. l. itinere] membra requiescebat, ac sic ~atus ‥ praerupta Alpium juga transcendit Willib. Bonif. 5.