rursus
rursus, (turned back, back, backwards); again, anew
rūrsus or rūrsum: (adv.), backward; again, anew, 2.401; in turn, 4.534. (for reversum from revertō)
rursus, rursum, and arch. rūsum or russum (rursum and rusum are the most usual forms in the ante-class., and rursus in the class. per.), adv. [contr. from revorsus or revorsum, from reverto; cf. prorsus and sursum], turned back or backwards, back, backwards (opp. prorsus): rursus retro, Non.
- I Lit. (only ante-class.): rursus prorsus reciprocat fluctus feram, Enn. ap. Non. 164, 11, and 384 fin. (Trag. v. 143 Vahl.); cf.: trepidari sentio et cursari rursum prorsum, Ter. Hec. 315: mortales multi rursus ac prorsus meant, Varr. ap. Non. 384, 32: cum ex alto puteo sursum ad summum escenderis, Maximum periculum inde esse, a summo ne rursum cadas? Plaut. Mil. 4, 4, 15 (1151): ego cunas recessim rursum vorsum trahere et ducere, id. Am. 5, 1, 60 (1112); cf. id. Ep. 2, 2, 63 (243).—
- II Transf.
- A To indicate the reverse of something, on the contrary, on the other hand, in return, again (freq. in all periods and kinds of composition; syn.: retro, contra, in vicem): in hominum aetate multa eveniunt hujusmodi: Capiunt voluptates: capiunt rursum miserias; Irae interveniunt, redeunt rursum in gratiam, etc., Plaut. Am. 3, 2, 58 (939) sq.: bellum, pax rursum, Ter. Eun. 61; Plaut. Merc. 2, 3, 15 (349): quicquid dicunt, laudo: id rursum si negant laudo id quoque, Ter. Eun. 251: Mi. Salutat. Ag. Saluta hunc rursus Punice meis verbis, Plaut. Poen. 5, 2, 40 (1000): accipe a me rursum rationem doli, id. Mil. 3, 1, 178 (773): succurrit Pulfioni Varenus et laboranti subvenit... Huic (Vareno) rursus circumvento fert subsidium Pulfio, Caes. B. G. 5, 44: eos ipse rursus singulos exceptans, id. ib. 7, 47 fin.; 51; id. B. C. 1, 45, 3: clamore sublato excipit rursus ex vallo clamor, id. B. G. 7, 88; Sall. J. 69, 1: postquam luxu atque desidiā civitas corrupta est, rursus respublica magnitudine suā imperatorum vitia sustentabat, id. C. 53, 5: primum Metellum esse rati, portas clausere; deinde rursus Jugurtham arbitrati obvii procedunt, id. J. 69, 1: ut illae superiores (partes) in medium locum mundi gravitate ferantur, sic hae rursum rectis lineis in caelestem locum subvolent, Cic. Tusc. 1, 17, 40: cum totam terram contueri licebit ... tum et habitabiles regiones et rursum omni cultu propter vim frigoris vacantes, id. ib. 1, 20, 45; id. Rep. 2, 4, 9: quod (Gorgias) judicaret hoc oratoris esse maxime proprium, rem augere posse laudando vituperandoque rursus affligere, id. Brut. 12, 47: necesse erit cupere et optare ... rursus autem recte factis angi, id. Lael. 16, 59; id. Tusc. 4, 31, 65: neque rursum eam totam repudiaret, id. de Or. 1, 24, 110; so, neque rursum, Quint. 1, 10, 2; 2, 4, 3; 10, 3, 10; 12, 5, 4: Iliacos intra muros peccatur et extra. Rursus, quid virtus et quid sapientia possit, etc., Hor. Ep. 1, 2, 17: aequum est, Peccatis veniam poscentem reddere rursus, id. S. 1, 3, 75; Curt. 9, 2, 9; Tac. Agr. 29; id. A. 1, 80: his, rursus illis exitiabile, id. H. 3, 22.—Hence sometimes with retro, contra, invicem: concede, nihil esse bonum, nisi, etc.... Vide rursus retro, Cic. Fin. 5, 28, 83: hi rursus invicem anno post in armis sunt: illi domi remanent, Caes. B. G. 4, 1: in amicorum vitiis tam cernis acutum? etc. At tibi contra Evenit, inquirant vitia ut tua rursus et illi, Hor. S. 1, 3, 28.—
- B Denoting return to a former action or its repetition, back again, again, anew (syn.: iterum, denuo): em rursum nunc nugas agis, Plaut. Men. 4, 2, 61 (631): quem (Peliam) Medea dicitur Fecisse rursus ex sene adulescentulum, id. Ps. 3, 2, 82 (871); cf.: uti quidque in sua corpora rursum Dissolvat natura, Lucr. 1, 215: eadem gigni rursusque augescere dixi, id. 5, 250: obloquere rursum? Plaut. Cist. 4, 2, 88 (758): feri malam tu illi rursum, id. Cas. 2, 6, 55 (407): te suam (causam) rogavit rursum ut ageres, Ter. Phorm. 836: quo loco, si tibi hoc sumis ... facis, ut rursus plebes in Aventinum sevocanda esse videatur, Cic. Mur. 7, 15: Helvetii, qui in montem sese receperant, rursus instare et proelium redintegrare coeperunt, Caes. B. G. 1, 25; cf.: bellum inferre, id. ap. Cic. Att. 9, 16, A: confligere cum Bruti classe, Caes. B. C. 2, 3 fin.; 4 fin.: terga vertere, id. ib. 1, 45: rursus minuente aestu, id. B. G. 3, 12; 5, 8; cf. Varr. L. L. 5, § 40 Müll.: rursus aliam in partem fugam petebant, Caes. B. G. 2, 24: has (cohortes) subsidiariae ternae, et rursus aliae totidem, suae cujusque legionis, subsequebantur, id. B. C. 1, 83; cf. id. ib. 2, 9; Sall. J. 103, 2. —In beginning a new strophe (= Gr. πάλιν): rursus, et hoc iterum repetamus carmen, Val. Cat. Dir. 14.—Pleon., with denuo, etc.: Diphilus hanc Graece scripsit, post id rursum denuo Latine Plautus, Plaut. Cas. prol. 34: revortor rursus denuo Karthaginem, id. Poen. prol. 79; Auct. B. Hisp. 35.—Freq. with words compounded with re; like reverti, regredi, se recipere, reducere, revocare, etc., v. h. vv.
rūrsus u. rūrsum (altlat. rūsus, rūsum, russum), Adv. (zsgz. aus revorsus, revorsum, i.e. reversus, reversum), I) rückwärts, zurück, rursum cadere, zurückfallen, Plaut.: rursum se recipit, Caes.: rursum trahunt, Cic.: rursum reditum ad vada tetulit, Catull.: dah. rursum vorsum, rückwärts, Plaut.: rursum prorsum u. rursus prorsus, s. prōrsumu. prorsus. – II) übtr.: A) zur Bezeichnung des Entgegengesetzten, umgekehrt, im Gegenteil, dagegen, andererseits, wiederum (s. die Auslegg. zu Cic. Tusc. 1, 17, 40. Kritz u. Dietsch Sall. Cat. 53, 5. Kritz Sall. Iug. 69, 1. Nipperd. Tac. ann. 13, 14. Heräus Tac. hist. 1, 1), rursus repudiaret, Cic.: rursus quidam arbitrantur, Quint. – B) zur Bezeichnung der Rückkehr zu einer früheren Tätigkeit oder ihrer Wiederholung, wieder, von neuem, noch einmal (s. Held Caes. b. G. 4, 12, 2. Schneider Caes. b. G. 4, 1, 5), em rursum tibi, da hast du's wieder, Plaut.: dic rursum, Ter.: rursus sevocanda videatur, Cic.: rursus resistere, inst are, Caes.: rursus minuente aestu, Caes.: hi rursus in vicem anno post in armis sunt, Caes. – ➳ Über die archaist. Formen rusum u. russum s. Ritschl prolegg. ad Plauti trin. p. CIV. Ritschl opusc. 2, 259 Anm. u. 544 Anm. u. 715. Corsen Aussprache 1, 254.
subito apparent ante nos crebri flammarum tetrarum globi, ascendentes quasi de puteo magno, ~umque decidentes in eumdem
abbatissa Bugge, Romanae urbis loca sacratissima orationis viz. obtentu adierat, et exinde huc ~us remeando ad propriam pervenit patriam(
ad unam insulam Cretam ‥ putandum ‥ est transfretasse, et ‥ ~um Corinthum revertisse
tandem ad optatam Romanae sedis aecclesiam ‥ pervenit ‥ ~umque ‥ per pacis itinera ad patriam usque remeavit
illi autem toto die vento et fluctibus maris jactati, ~um ad eundem locum retrusi sunt(
nascimur ex ferro rursus ferro moribundae
unum si addatur ad novem, quaedam effigies unitatis impletur quo fit tanta complexio, ut ultra non progrediatur numerus, nisi ~us ad unum redeatur
reductus in corpore et die tertia ~um eductus
quae [sc. spera ] rursum propriae repetens confinia rimae
adolescebat cum adulta humilitas in tantum ut singularum soccos furtim noctu surriperet, et diligenter lotos et inunctos lectis ~us apponeret
igitur ~um miserae mittentes epistolas reliquiae ad Agitium Romanae potestatis virum
~us interrogavit utrum idem insulani Christiani ‥ essent ‥ ~us ‥ interrogavit quod esset vocabulum gentis illius
~um ait: “carus sit tibi quoque proximus ut tu”
sicque die rursum psalmos complevit eosdem, / ut vicibus geminis lyricas consumeret escas
cum Urbano papae Paschalis successisset ‥ ~us questio de investituris aecclesiarum, ~us bella, ~us lites agitari, neutris partibus loco cedentibus
ave semel, ave rursum, / que per carnem sistis cursum / carnis ad declivia
nos ‥ haec vobis pro aeterna caritate exhortationis verba promittentes, quae ~us pro ecclesiarum vestrarum privilegiis congruere posse conspicimus non desistimus impertire(
dum enim hi qui nunc praecedentibus erudiuntur magistris ~um ipsi alios erudiunt
neque enim sine ipso quicquam facere possumus, nec ~um sine nostro conamine, quantulum cumque habere valemus, nos ab ipso salvandos esse credamus
quosdam itidem libero arbitrio quibusdam preficit dignitate et opibus diversis quibus ~um mandat ut ipsi sua sufficiencia et bonorum habundancia illorum debeant relevare et sustentare inopiam
item vitium aliquando huic, aliquando illi vitio servit, ut avaritia aliquando ventris ingluviei, aliquando exaltationi. ~us aliquando alterum alteri cedit, ut luxuria gloriae inani
factum est et super hoc ~um aliud operimentum de hyacinthinis pellibus
terram duorum aratruum quod Appincg lond illic nominatur, et ~um in alio loco ‥ quod ab incolis ibi Fefres hám appellatur
mellifluo rursum haec addidit ore sacerdos
secretum thesaurum ostendissem illi, unde posset hic antiquam reparare basilicam, et ~us aliud archanum prodidissem
sicut scriptum est in Isaia ‥ et iterum ‥ et post paululum ‥ et ~um(
Gregorius: ‘noverat quia sine culpa esse vix possent.’ et ~um: ‘noverat quia diluendi sunt sacrificiis’
Ælfstan, Æþelgarus, rursumque Ælfstanus et Æscuuig, / Ælfheah, Æþelsinus, hic et Adulfus erant
vas electionis insinuet: ‘obedite prepositis vestris,’ et ~um: ‘qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit’(
et ~um si noster amor non de cotidiana Dei gratia sed de naturalibus viribus animi haberet ‥
quis enim nesciat ‥ ~us quis non intelligat
sed ~um si ita se ratio ineffabilitatis illius habet, immo quia sic est ‥
prudentie est in tempus differre quod continuo non possis explere. ~us socordie et ignavie redarguendus est, qui cum ultra non possit intonat minis
~us, qui per sententias summorum pontificum prolatas contra errantes circa credenda ligatur
dulcior in palato quam lenti nectaris haustus / dirior et rursus quam glauca absinthia campi
pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut ~um absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi Judicis incurrat
palam quippe erat, quia multi eum audiebant, et ~us non erat palam, quia non intelligebant
verum in hac vita, nec unam illius beatitudinis vel hujus miseriae partem quisquam potest habere, nec ~us ex toto carere
hi nobis eterna lege prescribunt ut pro cura proximi non neglegamus ex toto contemplationem Dei, nec ~us pro deliciis contemplationis curam proximi neglegamus
rūrsŭs (7) et rūrsŭm, arch. rūsum, russum (revorsus), adv., ¶ 1 en arrière, en revenant sur ses pas : rursus revorti Pl. Pœn. 79, revenir ; rursus ac prorsus Varr. d. Non. 384, 32 ; rursus prorsum Ter. Hec. 315, en arrière et en avant, en reculant, en avançant ¶ 2 [fig.] a) en revanche, inversement, en retour : Cic. Tusc. 1, 40, etc.; et rursum Cic. Tusc. 1, 45, et en revanche, cf. Cic. Off. 2, 2 ; Fin. 3, 34 ; de Or. 1, 110 ; Br. 47 ; rursus autem Cic. Læl. 59, et par contre ; hi rursus in vicem Cæs. G. 4, 1, 5, ceux-ci en revanche à leur tour ; b) derechef, une seconde fois : sed redeamus rursus ad Hortensium Cic. Br. 291, mais revenons encore une fois à Hortensius, cf. Mur. 15 ; Cæs. G. 1, 25, 6 ; 3, 12, 1, etc.
- 1. terug(-), achteruit [meare; cadere naar achteren vallen];
- 2. weer, opnieuw, overnieuw [alqd facere, dicere; resistere];
- 3. verder, bovendien;
- 4. daarentegen, aan de andere kant, omgekeerd; ➤ neque in bonis numerari neque ~ in malis.
rūrsus or rūrsum
adv.
- for revorsus or revorsum; P. of reverto, turned back, back, backwards(opp. prorsus): sentio cursari rursum prorsum, T.—Of reciprocity, on the contrary, on the other hand, in return, in turn, again: Quicquid dicunt, laudo; id rursum si negant laudo id quoque, T.: bellum, Pax rursum, H.: eos ipse rursus singulos exceptans, Cs.: ut illae (partes) in medium locum ferantur, sic hae rursum in caelestem locum, etc.: aequum est, Peccatis veniam poscentem reddere rursus, H.—Pleonast. with retro or invicem: concede, nihil esse bonum, nisi, etc. . . . Vide rursus retro: hi rursus invicem anno post in armis sunt: illi domi remanent, Cs.—Of recurrence or repetition, back again, again, anew, once more: Te suas rogavit rursum ut ageres, T.: confecto negotio rursus in hiberna legiones reduxit, Cs.: quo loco, si tibi hoc sumis . . . facis, ut rursus plebes in Aventinum sevocanda esse videatur: ut rursus cum Bruti classe confligant, Cs.: rursus minuente aestu, Cs.: tum rursus Bocchus flectitur, S.: Rursus amans rursusque manu sua vota retractat, again and again, O.
-
…; ab ; latere aperto adgressi circumvenire, et id conspicati Helvetii, qui in montem sese receperant, rursus instare et proelium redintegrare coeperunt. Romani conversa signa bipertito intulerunt prima et secunda acies, ut victis ac submotis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…funditoribus sagittariisque flumen transgressi cum hostium equitatu proelium commiserunt. Cum se illi identidem in silvis ad suos reciperent ac rursus ex silva in nostros impetum facerent, neque nostri longius quam quem ad finem porrecta ac loca aperta pertinebant cedentes…
Julius Caesar, Gallic War
-
…una fuerant, quos primo hostium impetu pulsos dixeram, cum se in castra reciperent, adversis hostibus occurrebant ac rursus aliam in partem fugam petebant ; et calones, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen…
Julius Caesar, Gallic War
-
…transire conantes insecuti gladiis magnam partem eorum impeditam interfecerunt. Ipsi transire flumen non dubitaverunt et in locum iniquum progressi rursus resistentes hostes redintegrato proelio in fugam coniecerunt. Item alia in parte diversae duae legiones, undecima et octava ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ratione deumque disserere incipiam et rerum primordia pandam, unde omnis natura creet res, auctet alatque, quove eadem rursum natura perempta resolvat, quae nos materiem et genitalia corpora rebus reddunda in ratione vocare et semina rerum appellare suemus…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…eoque factum, uti divitias paupertas, multitudinem paucitas superaret. Sed postquam luxu atque desidia civitas corrupta est, rursus res publica magnitudine sua imperatorum atque magistratuum vitia sustentabat ac, sicuti effeta parente, multis tempestatibus haud sane quisquam…
Sallust, Catilina
-
…in litore vestis uvescunt, eaedem dispansae in sole serescunt. at neque quo pacto persederit umor aquai visumst nec rursum quo pacto fugerit aestu. in parvas igitur partis dispergitur umor, quas oculi nulla possunt ratione videre. quin…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…dies noctisque festinare, vigilare, neque insomniis neque labore fatigari. Postremo, ubi multa agitanti nihil procedit, rursus intempesta nocte coniurationis principes convocat ad M. Porcium Laecam ibique multa de ignavia eorum questus docet se Manlium praemisisse…
Sallust, Catilina
-
…talis perducas, improbe, noctes, me miseram qualis semper habere iubes nam modo purpureo fallebam stamine somnum, rursus et Orpheae carmine, fessa, lyrae ; interdum leviter mecum deserta querebar externo longas saepe in amore moras dum…
Propertius, Elegies
-
…forent, nostro sine quaeque labore sponte sua multo fieri meliora videres. Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum dissoluat natura neque ad nihilum interemat res. nam siquid mortale e cunctis partibus esset, ex oculis res quaeque…
Lucretius, De Rerum Natura