About Report a problem

Menu

sapere

sapere [CL] 1 (w. adv. or internal acc.) to have a taste (of a particular quality; also fig.). b (absol.) to have a good taste, to taste good (also w. dat.). pauci ‥ inveniuntur qui haec quam dulce ~iant veraciter in cordis palato sentiant Bede Cant. 1170; c794 nunc quodammodo amarum est, quod olim dulciter ~uit in pectore meo Alcuin Ep. 78; fercula nostra Deum sapiant [gl.: onfinden] GlP 119; dulcisapus, i. dulce ~iens Osb. Glouc. Deriv. 165; erudito lectori multum dissimiliter ~it stilus et stilus Lucian Chester 54; res condita rudi seva venena sapit L. Durh. Dial. I 124; quicquid enim loqueris mel mihi dulce sapit Ib. I 536; in muria, quasi maria, quod idem est quod aqua sali mixta, et dicitur muria quia maris saporem exprimit vel ~it [gl.: savuret] Neckam Ut. 97.  b o bone puer, quid tibi ~iebat? quid rogo, herba illa, an fides; fenum an charitas? Ailr. Spec. Car. I 34. 541A; habemus / fercula que sapiunt Walt. Angl. Fab. 33. 6; cordi nil sinas sapere, / nichil menti dulcescere, / preter te, mundi precium J. Howd. Cyth. 143. 4; amara cibaria ventri / plus sapiunt, condita fame, quam condita melle H. Avr. Hugh 305; eis terrena non ~iant, sed solum in celestibus jocundentur Dictamen 340; to saver, ~ere CathA. 2 (transf., w. internal acc.) to smack of, to savour of (a quality). non quantum mihi cara sunt dona tua, sed quantum mihi carior est caritas tua, qua fiunt et condiuntur et quam mihi ~iunt munera tua Anselm (Ep. 68) III 188; nichil in me reperies quod non sencias amorem ~ere Map NC IV 11 f. 52v; quorum vita ~iat [gl. savouret] frugalitatem Neckam Ut. 105; decursum Thamasis fluvii, qui ex magnitudine marisque refluxu plus mare ~it quam fluvium Gerv. Tilb. II 17; nec est ratio, quare lex papalis lucrum ~iens debet credi, doceri et defendi ut evangelium Wycl. Sim. 23; 1420 non tenebit ‥ aliam opinionem errorem vel heresim ~ientem Reg. Cant. III 85. 3 (tr.) to taste, savour. b (transf.) to savour, partake of; c (leg.). ideo terram [v. l. terrena] ~itis, quia sicut serpens terram manducatis Alcuin Exeg. 862A; 1170 dilectissimis fratribus ‥ qui ‥ piam ~iunt unitatem J. Sal. Ep. 296 (300 p. 700); ipse posuit verba cantici hujus sacri in ore meo, castis dumtaxat credenda auribus et illorum, qui ~iunt Jesum J. Ford Serm. 30. 1; disce spiritualiter videre, spiritualiter ~ere non jam pendentem ad ubera sed jam sedentem in dextera Patris Ib. 48. 6.  b debes semper de Deo cogitare et loqui ipsique quotidie regraciari et laudare ‥ si aliquid ~ias de amore Spec. Eccl. 14; ultimum vero in ordine est esse forme in esse specifico, medioque loco naturam actualitatis ex parte ~it et naturam potentialitatis ex parte Ps.-Gros. Summa 332; eidem J. cito post Pasca tradita fuit [sc. ecclesie] custodia, que realem ~iebat institucionem et si non vocalem Reg. Heref. I 158; potest constitui media qualitas, que ~iat naturam utriusque extremi ‥ sicut pallidum inter album et nigrum, et tepidum inter calidum et frigidum T. Sutton Gen. & Corrupt. 104; multa enim regalie prejudicialia curia ista sapiente seculare dominium surrepserunt (Wycl.) Ziz. 266; quaesivit celica, / superna sapuit, / hujus dona magnifica Offic. R. Rolle xx.  c 1279 Adam, Simon, et Isabella veniunt et dicunt quod non debent eis ad hoc breve respondere, quia dicunt quod nullum breve mortis antecessoris nec quod ~it naturam ejusdem de aliquibus tenementis infra burgum de Novo Castro est placitabile AssizeR Northumb 300; 1287 per breve quod ~it naturam transgressionis Cal. CourtR Chester 59. 4 to be intelligent, show good sense. b (w. internal acc., dir. obj., or obj. cl.) to know, understand. c to have in mind, think. de observatione paschae minus perfecte ~iebat Bede HE III 17; insane sapiunt homines, quia belua maligna est Bonif. Carm. 1. 194; per suam sapientiam ~iat, per suam vitam vivat Anselm (Mon. 44) I 61; c1168 si ~eret, in eos retorqueret indignationis sue aculeos J. Sal. Ep. 233 (239); queritur quare corde ~imus, jecore amamus, splene ridemus, felle irascimur Quaest. Salern. B 177; sciens quod contra omnes ~ere quasi desipere est Gir. Æthelb. 4; videat autem ille, si ~iat, quem finem illi duo de scelere suo sint in posterum assecuturi Id. SD 98; 1444 prout eisdem melius visum fuerit ipsum Edmundum in hac parte ~ere et intelligere et sibi in futurum prodesse Paston Let. 12.  b natura simplex stans, non sapio undique quicquam; / sed mea nunc sapiens vestigia quisque sequetur Hwætberht Aen. 35 (Penna) 2; exhibuit faciem nihilominus ille pudentem / nec sapit unde hominem perquirere possit ademptum Wulf. Swith. II 671; exorans, aliquam saperet si forte medelam Ib. II 835; illi autem rustici figuram hujus rei non plene ~iebant ‥ nos autem, scientes figuram ovium in divina pagina, bene ~imus (Molua 5) VSH II 207; cum sit enim vera et ipsa sola sapientia, solis Deum ~ientibus sapit J. Ford Serm. 110. 12; si quod est rectum saperes, / videndo regem inclitum / mucroni tuo subditum, / recte simul corrueres J. Howd. Cyth. 128. 9; non tantum vestes geminant [sc. curati] set condiciones / quas magis errantes regula nulla sapit Gower VC III 1336.  c noli ‥ superbe ~ere vel sperare in incerto divitiarum Gildas EB 32; 705 elego quae elegeris, rennuo et id ipsu[m] in omnib[us] tecu[m] ~iam Wealdhere Ep. 23; c802 nequaquam vere sunt sapientes qui non habent fortitudinem animi ad perficiendum opere quod ~iunt Alcuin Ep. 309; illius alta nobilitas que nesciret in tanto etiam periculo humilia ~ere, humilia loqui W. Malm. GR IV 320; clericus ‥ de statu suo et corporis pulcritudine, et de scientie sue profunditate spiritu superbie inflatus, mundana de se ~iebat (Mochua 2) VSH II 184; qui inique opiniones hereticales et impias ~it est pertinax reputandus Ockham Dial. 465. 5 (sanum ~ere) to be in one's right mind. modo sanum ~io; recepi enim sensum animi mei Bede HE III 11; ‘noli ‥ ita loqui, vide ut sanum ~ias.’ ‘non’ inquit ‘insanio’ Ib. V 13; 1070 si vero hoc vobis consilium displicuerit, capite illud quod sanum ~ienti displicere non poterit Lanfr. Ep. 48 (61); video ‥ et audio atque sanum ~io Gosc. Mir. Iv. lxxvii. 6 (inf. as sb.) ability to discern or think, thinking, mind. sed quamvis mea sapientia ab illius sapientia haberet esse et ~ere, tamen cum jam esset, non nisi sua essentia esset nec saperet nisi seipsa Anselm (Mon. 44) I 61; omnes cujuslibet Christiane legis adversarii objectiones ‥ pro meo ~ere cum ratione et auctoritate destruxi Petrus Dial. 2; ~ere tribus modis dicitur. aliud enim est quod aliquod corporeo sensu percipitur; aliud quod necessaria ratione tantum cognoscitur; aliud quod per aliarum rerum similitudinem invenitur Ib. 20; 1217 nobili viro Lodovico, primogenito regis Francie, W. Marescallus, comes Penbrochie, et consilium regis Anglie, recta ~ere et novissima providere Pat 109.

Saved

Recent