Logeion | sapiens

tempori cedere, id est necessitati parēre, sapientis est
to yield to time, that is, to give way to necessity, is the mark of a wise man

săpĭens, entis, Part. and P. a., from sapio.

sapiēns, entis, Abl. ente PAdi. (v. sapio), weise, einsichtig, einsichtsvoll, vernünftig, verständig, klug, I) im allg. (Ggstz. brutus, stultus), v. Pers., vir, Cic.: rex aequus ac sapiens, Cic.: puella, Ov.: quis sapientior ad coniectuam rerum futurarum? Cic.: Cyrus ille Perses iustissimus fuit sapientissimusque rex, Cic.: mit Genet., sapiens rerum humanarum, Gell. 13, 8, 2: eligendae mortis, Augustin. epist. 204, 7. – von Tieren, mus pusillus quam sit sapiens bestia, Plaut.: animalia sapientiora, Plin. – v. Lebl., excusatio, Cic.: vita, Nep.: consilium, Ov.: vera et sapiens animi magnitudo, Cic.: sapientior aetas, Ov.: sapientissima arborum, v. Maulbeerbaum, weil er nach geendigter Kälte ausschlägt, Plin. – subst. = der Einsichtsvolle, Vernünftige, Verständige, Kluge (Ggstz. brutus, stultus, demens), dictum sapienti sat est, Plaut.: insani sapiens nomen ferat, Hor.: sapiens ex bruto numquam potest oriri, Lact. – als Beiname der Juristen L. Atilius, M. Kato u.a., Cic. – II) prägn., wie σοφός, voll höherer Einsicht in den Gang u. Wert der Dinge, weise, subst. der Weise (verschieden von prudens, dem Weltklugen), Cic.: septem sapientes, die bekannten sieben Weisen der Griechen, Val. Max.: dafür oft bl. septem, Cic. – ➳ Genet. Plur. in Prosa jetzt nach den besten Hdschrn. überall sapientium in den neuesten Texten; sapientum bei Lucr. 2, 8 u. Hor. sat. 2, 3, 296. Vgl. Neue-Wagener Formenl.³ 2, 138 u. Index.

sapiens [CL] 1 endowed with a mind, rational. b made with cunning. c780 ~ens animus utrorumque utatur magisterio Alcuin Ep. 1; sapientia hominis, per quam homo ~ens est Anselm (Mon. 44) I 60; canis non esset simpliciter perfectus canis si esset ~ens quia repugnat sibi sapiencia Duns Ord. IV 162; ‘~ens’ predicatur de creatura secundum istam definicionem ‘habens sapienciam accidentalem’ et ‘~ens’ sic dictum non predicatur de Deo Ockham Quodl. 123. b ~entissima pocula V. Chris. Marky. 23. 2 (of person) wise, understanding, who has sound judgement; b (as title of a learned man); c (passing into surname); d (of word or conduct). inter virgines ~entes [gl.: prudentes] cum limpidis lampadibus properare ducta crebro suspiria faterentur Aldh. VirgP 48; exhortans ne paucitatem suam in extremis terrae finibus constitutam ~entiorem antiquis ‥ Christi ecclesiis aestimarent Bede HE II 19; in rei veritate Apollo quidam ~ens fuit atque in medicina plurimum viguit Bern. Comm. Aen. 35; da mihi responsum de duobus hominibus quis ~encior [ME: wisere] est AncrR 141; duo erant scholares qui adierunt sepulcrum Ovidii, ut ab eo quicquam addiscerent, eo quod ~ens fuerat Latin Stories 43. b Catamanus rex ~entissimus opinatissimus omnium regum Conc. HS I 165; 793 legitur ‥ in libro Gildi Brettonum ~entissimi quod ‥ Brettones ‥ patriam perdiderunt Alcuin Ep. 17; 797 discite Gyldum Brittonem ~entissimum Ib. 129; s570 Gildas Britonum ~entissimus obiit Ann. Cambr. 5; s889 Subin Scotorum ~entissimus obiit Ib. 15. c c1210 testibus ‥ Willelmo ~ente ‥ Cart. Osney IV 438. d 705 tuis ‥ ~entissimis jussionib[us] famulari animus devotus mihi semp[er] inerat Wealdhere Ep. 22; 796 vestra sanctissima pietas ~enti consilio praevideat Alcuin Ep. 110; ~ens ‥ consilium est ‥ quod consulit omnia facere cum consilio Anselm (Ep. 73) III 194; Dei ‥ laudarent ~entem benignitatem Ib. (CurD I 3) II 51. 3 (as sb. m.) wise man. b (septem ~entes) the seven sages of Greece. c councillor, member of an assembly, witan or sim.. d (appl. to member of papal curia). nulli namque ~entium dubium est in quantis ‥ Gildas EB 37; scrutetur sapiens gemino cur nomine fungar Aldh. Aen. 18 (Myrmicoleon) 5; observat sapiens sibi tempus in ore loquendi Alcuin Carm. 62. 172; 9‥ vinum non est potus puerorum sive stultorum, sed senum et ~entum [gl. wisra] Ælf. Coll. 103; queritur quare magis ridemus verbis stultorum quam ~entum Quaest. Salern. B 169; ~entis est proprium ab exteriore vicissim vexatione spiritus alacritate respirare Gir. TH intr. p. 8. b legimus moris fuisse regibus Persarum, ut in cunctis quae agenda sive decernenda essent septem ~ium uterentur consilio Bede Ezra 863C; hic [Thales primus] sapiens appellatus est secundum quem et septem ~entes vocati sunt W. Burley Vit. Phil. 2. c c700 ego Ethelredus rex Merciorum cum consensu et licentia ~entum meorum ‥ E. Ch. S. Paul. 4; rex Aedilberct ‥ qui inter cetera bona quae genti suae consulendo conferebat, etiam decreta illi judiciorum juxta exempla Romanorum cum consilio ~entium constituit Bede HE II 5; 974 (12c) supersticiosa subtilique ejus convectione a ~ientibus meis audita ac disceptacione illius mendosa ab eisdem me presente convicta CS 1301; in Anglorum gente ‥ sancti episcopi et ~entes laici [AS: oðerra geðungenra witena] statuerunt ‥ ut terreni domini audeant ex eorum licentia sine peccato in prima culpa pecunialem emendationem capere (Quad.) GAS 45; ego Inae ‥ exortatione ‥ episcopi mei et omnium aldermannorum meorum et seniorum ~entum [AS: yldestan witan] regni mei ‥ (Ib.) Ib. 89; cum autem viderent, quod aliqui stulti libenter forisfaciebant erga vicinos suos, ~entiores ceperunt consilium intra se (Leg. Ed.) Ib. 651; ~entes regis dixerunt ei (Brendanus 95) VSH I 146. d 798 super hac causa cum ~entibus vestris quaeratis et quicquid vobis videatur nobis postea servandum rescribere dignemini CS 287.

săpĭēns, (7) entis, p.-adj. (sapio), ¶ 1 intelligent, sage, raisonnable, prudent : Cic. Off. 1, 16 ; Clu. 84 ; sapiens rerum humanarum Gell. 13, 8, 2, qui a lʼexpérience des choses humaines ; sapiens sententiis Cic. Br. 126, sage de pensées || sapiens excusatio Cic. Att. 8, 12, 2, justification raisonnable ; sapientissima arborum Plin. 16, 102, le plus sage des arbres [le mûrier qui fleurit tard] || pris subst^t , lʼhomme sage, raisonnable : Hor. S. 1, 4, 115 ; 2, 2, 63 ; Ep. 1, 6, 15 ¶ 2 sage (grec σοφός), adj. et subst. : Cic. Tusc. 4, 37 ; Div. 2, 61, etc. ; sapientium præcepta Cic. Rep. 3, 7, les préceptes des sages || les sept sages de la Grèce : Cic. Rep. 1, 12 ; de Or. 3, 137, etc., v. septem.

sapiēns, gen. entis (sapio) I. adj. (abl. sg. -ī en -e, gen. plur. -ium) verstandig, slim, wijs, met veel inzicht [rex; sententia; consilium; vita; animi magnitudo; aetas]; ➤ sapienter suadere; II. subst. m (abl. sg. -e, gen. plur. -ium en -um)

1. wijze, filosoof;
2. (Hor.) fijnproever.

sapiens , tis. part. c. s. v. sapio.
明智。腎。俊彦。大見識。君子。Misera mors sapienti non potest accidere 君子而暴死所不能有。Sera et sapientior aetas 老而智之歲。Sapientum pro Sapientium.

Suggest a Translation
See an image

, Tutor, qui res pupilli curat, Gallice Tuteur. Charta ann. 1202. apud Murator. delle Antic. Estensi pag. 179 : Debeant ei inde facere fieri cartam in laude sui Sapientis, etc.

sapiēns entis (ablsing. adj.ente or entī, as subst.usu. ente; genplur. entium, poet. also entūm, H.), adj.with comp.and sup.

P. of sapio, wise, knowing, sensible, well-advised, discreet, judicious: sapientissimum esse dicunt eum, cui, etc.: homo iudicio suo valde sapiens: rex: sapientissimus rex: quis sapientior ad coniecturam?: servus non paulo sapientior, H.: puella, O.: temperatio: verba, T.: Consilium, O.: sapientissimum iudicium senatūs.—As substm., a sensible person, discreet man, man of sense: dictum sapienti sat est, T.: sapiens causas reddet, H.: Fecundae leporis sapiens sectabitur armos, a connoisseur, H.—In philosophy, wise, sage, knowing the truth: qui quietus animo. . . is est sapiens: sapientium praecepta: te, Laeli, sapientem appellant: eos septem quos Graeci sapientes nominaverunt.—Ironic.: sapientum octavus, H.

sapiens

Saved

Recent