scacca

scacca, ~us, ~ius [Ar. shāh = king < Pers.] 1 check, a call in chess signifying that a move has been made which exposes the opponent's king. b (in scacco ponere) to put (king) in check. c (w. mat or sim.) checkmate, a call signifying that the opponent's king has been captured and the game is over. contra ipsum [regem] non audebit nisi scachum dicere / si clametur regi scachum vel ab uno pedite / declinare statim debet proximam ad tabulam (Vers. Wint.) Hist. Chess 515; nam dum scak' dicunt regi, si cedere nescit / mox captivus erit (Vers. Corpus) Ib. 519. b vidit regem ludi in ~io poni G. Roman. 675. c si non habet ubi pergat, scacha mattum audiat (Vers. Wint.) Hist. Chess 515; quando non curat de Deo nec familiam habet fit sicut chekmat G. Roman. 676; in qua si danda desint checkmatque patebit Vers. Exch. 61. 2 chess piece. militem ‥ cum illo ludentem in palatio Karoli magni cum uno ~orum interemit Neckam NR II 184; scaccaria cum ~is omnibus auro et ebore distincta Gir. Spec. II 28 p. 86; 1285 tenet ‥ per servicium narrandi ~os domini regis die Natalis Domini Aids II 6; regem Scotorum licuit captum retinere, / regem scaccorum jura vetant capere Pol. Poems I 46; cum omnes schaci fuerint in locis suis situati, tam nobiles quam populares ‥ G. Roman. 549; regina ~arum Dictamen 371; a tabylle man, ~us, calculus CathA; ~us, the meny of the cheker WW; vocant hodie hosce calculos ‥ schacos, a scandendo forsitan dictos P. Verg. De rerum inventoribus ed. B. Copenhaver (Cambridge, MA, 2002) II p. 13. 3 game of chess (also w. ludus & gen.); b (pl.). c (w. ludere or sim.) to play chess (w. abl., ad & acc. or cum or in & abl.). hoc scacarium, escheker ‥ hic ~us, eschés Gl. AN Glasg. f. 20rb; alii cum ~is, alii cum aleis, ceterorumque jocorum diversitate contendentes G. Mon. (ed. M. Reeve (Woodbridge 2007)) IX 157; tota die in ludo ~ii se occupabat G. Roman. 675; hic ~us, A. chesse WW; chesse, ~us CathA. b regem ‥ tesserarum vel ~horum ludo longioris tedia noctis relevantem invenit Chr. Rams. 137; ad vanitatem ludi ~orum redeamus Neckam NR II 184; 1281 ~orum ludum ‥ et consimilia scurrilia solatia Peckham Ep. 137 p. 165; in ludo †scatorum, quum ponuntur extra sacculum, quidam dicuntur reges, quidam milites, quidam duces, quidam pedones O. Cheriton Fab. 36B; lusor ~arum J. Sheppey Fab. 443. c ~his ludens W. Malm. GR IV 365; s1138 vel luderem aleis aut confligerem ~is Ailr. Stand. f. 197; contigit Wiganum cum uxore sua in ~is ludentem ad majores operas a suis vocari Map NC IV 15 f. 56v; ad aleas ‥ non ludent [infirmi], nec ad ~os, infra septa monasterii G. S. Alb. II 440; 1478 neque ludat ad talos, tabulas, staccos CourtR Lygh I f. 12v. 4 fiscal department of the crown, Exchequer. s1452 inter cuncta loca que litis sunt vocitata, / est scacci camera sine spe venie reputata Reg. Whet. I 77; o scacci camera, locus est mirabilis ille; / ut dicam vera tortores sunt ibi mille Vers. Exch. 59; dici miranda scacci domus ergo valebit; / in qua si danda desint chekmatque patebit Ib. 61. 5 (pl.) squares like those of a chess-board, chequered pattern. 1368 ij cervicalia cum ij skeccis rubei et albi coloris Invent. Norw. 78; ista bordura sive fimbria dicitur scaccata de duobus coloribus ad modum ~arum Bad. Aur. 188; sunt quidam qui portant arma scaccariata vel scaccata ‥ et formantur de duobus coloribus ad modum ~orum Ib. 199.

scacca

Saved

Recent