sexus
sexus, a sex
- I A sex, male or female (of men and beasts).
- α Form sexus: hominum genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit, Cic. Inv. 1, 24, 35; cf.: natus ambiguo inter marem ac feminam sexu infans, Liv. 27, 11; and: mare et femineum sexus, App de Mundo, c. 20, p. 66 med.: feminarum sexus, Plin. 7, 52, 53, § 175: virilis sexus, Pac. ap. Fest. p. 334 Müll. (Trag. Rel. p. 70 Rib.); Plin. 10, 55, 76, § 154 orbus virili sexu, Afran. ap. Fest. l. l. (Com. Rel. p. 166 Rib.): liberi sexūs virilis, Suet. Aug. 101; Front. Strat. 1, 11, 6: puberes virilis sexūs, Liv. 26, 34: tres (liberi) sexūs feminini, Suet. Calig. 7; cf. Plin. 27, 2, 2, § 4; cf.: juvenes utriusque sexūs, Suet. Aug. 31: liberi, id. ib. 100; id. Vit. 6; id. Tib. 43: sine ullo sexūs discrimine, id. Calig. 8; Tac. A. 16, 10 fin. et saep.—Plur.: (συνεζευγμένον) jungit et diversos sexus, ut cum marem feminamque filios dicimus, Quint. 9, 3, 63: lavacra pro sexibus separavit, Spart. Hadr. 18 fin.—
- β Form secus (in the poets and historians, in the latter usually virile or muliebre secus, as an acc. resp. or limiting accusative, equivalent to the genitive or ablative of quality; v. Zumpt, Lat. Gram. § 428, for the preceding virilis sexūs, the male sex): filiolam ego unam habui, Virile secus numquam ullum habui, Plaut. Rud. 1, 2, 19 (107): virile secus, Asell. ap. Gell. 2, 13, 5: quod ejus virile secus futurum est, Varr. ib. 3, 10, 7: secus muliebre, Aus. Idyll. 11, 8: puerile, id. Epigr. 70, 6: virile ac muliebre secus populi multitudo, Sisenn. ap. Non. 222, 27: concurrentium undique virile et muliebre secus, Sall. H. Fragm. ib. 25; and in Macr. S. 2, 9 (p. 228 Gerl.): ut Philippi statuae ... item majorum ejus virile ac muliebre secus omnium tollerentur, Liv. 31, 44, 4: multitudinem obsessorum omnis aetatis, virile ac muliebre secus, Tac. H. 5, 13: praedas hominum virile et muliebre secus agebant, Amm.29, 6, 8 et saep.: liberorum capitum virile secus ad decem milia capta, Liv. 26, 47, 1: athletarum spectaculo muliebre secus omnes adeo summovit, ut, etc., Suet. Aug. 44 fin.: destinatum Lacedaemoniis omnes virile secus interficere, Front. Strat. 1, 11, 6.—Rarely as nom.: affluxere avidi talium ... virile ac muliebre secus, omnis aetas, Tac. A. 4, 62: tres ordine partae, Vesta, Ceres et Juno, secus muliebre, sorores, Aus. Idyll. 11, 7; or as object of a verb: cur ex his unum secus virile designet, Arn. 1, 59; 5, 25: promiscue virile et muliebre secus trucidabant, Amm.16, 11, 9; 27, 10, 2.—
- II Transf.
- A A sex, of plants and minerals, Plin. 13, 4, 7, § 31; 12, 14, 32, § 61; 36, 16, 25, § 128; 36, 21, 39, § 149.—
- B The sexual organs, Plin. 22, 8, 9, § 20; Lact. 1, 21, 16.
quendam hominem ‥ utriusque ~us ‥ qui tamen ‥ plus ‥ virilis quam muliebris apparuit
quanta caterva credentium in utroque ~u [gl.: i. gradu, i. viri et femine, et masculini et feminini ]
sexum simulans ‥ tonsura virilis
in natura ~us, natio, patria, cognatio, aetas consideratur: in ~u vir an mulier
~us,werhad oððe wifhad
ne ergo posset putari quod ille homo esset duorum ~uum
quedam aves in coitu non servant ~um, sed saltat femina super feminam, et masculus super marem
cujuscumque ~sus ‥ aut etatis
queritur de ~u plantarum, et primo queritur quid sit sexus ‥. dico quod aptitudo generandi et potentia per decisionem seminis facit sexum
de quolibet gradu ceteras dignitates essenciales quas ibi habent planete, et ‥ ~us et qualitates ipsorum graduum in se
~us: masculini ‥ masculus ‥ feminini ‥ masculini ‥ feminini
incipiunt pili paulatim oriri ‥ sub assellis et circa ~um deorsum
sic sacrata Deo casto [v. l. caste ] virguncula sexu / vixerat in terris
ceteros ‥ utriusque ~us ‥ in acie Christi perstantes
quanta multitudo promiscui ~us [gl.: ~us utreque natura, genus masculina et feminina ] illorum ‥ ad fidem catholicam ‥ confluxerit
numerosa utriusque ~us [gl.: virorum ac feminarum, i. masculini et feminini ] caterva
cultus gemini ~us [gl.: utriusque gradus ]
non parvam hominum multitudinem utriusque ~us
ut novetur sexus omnis / unctione chrismatis
quod solummodo ‥ commixtio utriusque ~us causa prolis generande ‥ inculpabilis est
remanent ‥ xxxix porcelli utriusque ~us
utriusque ~us admirabilis multitudo
feminini ~us
ut ne ~ui quidem muliebri ‥ parceret
muliebrem ~um in omni malitia ‥ fortiorem
~ui muliebri
quattuor milia virorum, excepta secundi ~us caterva
inclitas ‥ secundi ~us [gl.: i. feminini gradus ] personas
primo ‥ infirmiori ~ui tendit insidias
ad ‥ infirmioris ~us regimen ‥ assumptus est
~us infirmior dissolutis crinibus ‥ discurrebant
uxor viri ‥ associata sibi de ~u fragili non modica plebe garrula ‥ rapuit ‥ petras jam dictas
expletis ‥ masculini ~us exemplis ‥ ad inclitas itidem secundi sexus personas ‥ verborum gressibus ‥ spatiantes
quibus ‥ virtutibus ‥ ~us virilis conditus est preeminere sexui muliebri ‥ convenit perscrutare
principalis ‥ ~us [gl.: ] ‥ feminini sexus [swa ealdorlices hades gl.: i. natura ]
cum ‥ leniter suggereret [Anselmus ] ut ‥ petulantiam in primum ~um edicto compesceret
cum ‥ sufficienter ‥ in principali ~u sancta texuerimus miracula, nunc de inferiori dicendum
si uxor mea pregnans rem melioris ~us enitatur, do lego puero duas partes hereditatis, uxori tertiam
ut ‥ ab ‥ omni ~u humanae condicionis saecularium graduum seu ecclesiasticarum ordinum notis vel ignotis ‥ in omnibus inlaesa ‥ permaneat
hoc etenim dicunt, quod quicquid perstat in orbe / ingenui sexus rustica turba ruet
ingenui sexus alios conscendere navem / vidi quam plures
➳ abl. pl. sexibus Lact. Inst. 1, 8, 4 ; sexubus J. Val. 1, 36.
- 1. geslacht [virilis; muliebris; ambiguus];
- 2. (meton.) mensen van mannelijk of vrouwelijk geslacht, mannen, vrouwen.
Nec quicquam aliud agere aut judicare, quam ut hæc præceptio secundum Legum Romanarum seriem continet, velNeque forte aliter voxSexus quarumdam gentium juxta antiqui juris Constitutionem olim vixisse dinoscitur, sub aliqua temeritate præsumant.
generis diversi ac, idem videtur, quod in Testamento Aldrici Episcopi Cenomanensis,sexus pecunia
pecunia diversi generisappellatur, hoc est, pecudes diversi generis, boves, caballi, oves, et similes :
Omnia, quæ ibi habuit, aurum, argentum, vestimenta, pannos plurimos, annonam, vinum, et generis diversi acUbiSexus pecuniam,.... per vim abstulit.
pecunia diversi generis ac Sexusnon potest sumi pro auro et argento quod antea expressum est, uti vult Cellotius. Eadem, ni fallor, seu potius contraria ratione capienda verba formulæ 7. ex Baluzianis :
Et aliam rem quantumcumque visus sum habere, aut inantea laborare potuero, tam peculium, præsidium utriusque generisNam cumSexus , aurum, argentum, drapalia, etc.
præsidiumquasvis facultates significet, ac præsertim pecuniam numeratam, voce
præsidii utriusque generis Sexusvidentur intelligi
aurum et argentum, quæ consequenter describuntur explicationis gratia. Nolim tamen id præfracte asseverare, præsertim ex form. 28. ubi
omne genus pecudum habetur.
Ubi(in Provincia) erant centum sapientiores eo inSexu naturali et in scientia litterarum.
Sexe, eadem acceptione. Lit. remiss. ann. 1457. in Reg. 189. Chartoph. reg. ch. 225 :
Icellui Poncelet print icelle fille aagée de dix à douze ans et la tira par ses drappeaux et sainture, et après par son Sexe.Hinc
castratus, in Glossis antiquis MSS.
- 2 SAC-, a sex(only singgen. and abl.): hominum genus et in sexu consideratur, virile an muliebre sit: puberes virilis sexūs, L.
-
…nam etiam sorores me rogant. et hominem noro et quid sibi voluerit. Scr. Romae vi K. Sexi, a. . CICERO BRVTO SAL. Cum saepe te litteris hortatus essem ut quam primum rei publicae subvenires…
Cicero, Epistulae ad Brutum
-
…uero Caedualla, quamuis nomen et professionem haberet Christiani, adeo tamen erat animo ac moribus barbarus, ut ne sexui quidem muliebri, uel innocuae paruulorum parceret aetati, quin uniuersos atrocitate ferina morti per tormenta contraderet, multo tempore…
The Venerable Bede, Historiam ecclesiasticam gentis Anglorum
-
…iam dextras Ithacesia carbasus auras poscit, et in remis hilaris sedere iuventus. At procul occultum falsi sub imagine sexus Aeaciden furto iam noverat una latenti Deidamia virum ; sed opertae conscia culpae cuncta pavet tacitasque putat sentire sorores ,…
Statius, P. Papinius, Achilleis
-
…memoriae prodiderit, videlicet inlectus nimio favore priscorum de simili materia disserentium falso credidit parentem omnium terram, sicut muliebrem sexum aetate anili iam confectam, progenerandis esse fetibus inhabilem. Quod ipse quoque confiterer, si in totum nullae fruges…
Columella, Lucius Junius Moderatus, Res Rustica, Books I-IV
-
…reddidisse in loquendo paternam elegantiam dicitur, et Hortensiae Q. filiae oratio apud Triumviros habita legitur non tantum in sexus honorem. nec tamen ii, quibus discere ipsis non contigit, minorem curam docendi liberos habeant ; sed sint…
Quintilian, Institutio Oratoria
-
…modo, sive coquere libeat sive cruda vesci. portentosum est, quod de ea traditur, radicem eius alterutrius sexus similitudinem referre, raro invento, set si viris contigerit mas, amabiles fieri ; ob hoc et phaonem lesbium…
Pliny the Elder, Natural History
-
…et corporis et animi alioquin infirma, fati tamen saevitia subministrante viribus roboratur, et prolata lucerna et arrepta novacula sexum audacia mutatur. Sed cum primum luminis oblatione tori secreta claruerunt, videt omnium ferarum mitissimam dulcissimamque bestiam, ipsum…
Apuleius, Metamorphoses
-
…, utpote cui et ipsi magicas artes dederint vimque, qua alliciat ad se homines mentes alienans. permutatione s sexus annua vice diximus ceteraque monstrifica naturae eius ; nunc persequemur quaecumque medicinis produntur. praecipue pantheris terrori esse traditur ,…
Pliny the Elder, Natural History
-
…fere inventae. ex his radicibus si maiorem edant viri, mares generari dicunt, si minorem feminae, alterum sexum. in thessalia molliorem in lacte caprino viri bibunt ad stimulandos coitus, duriorem vero ad inhibendos. adversantur alter…
Pliny the Elder, Natural History
-
…tua et uxores filiorum tuorum tecum et ex cunctis animantibus universae carnis bina induces in arcam ut vivant tecum masculini sexus et feminini de volucribus iuxta genus suum et de iumentis in genere suo et ex omni reptili terrae secundum genus…
Vulgate, Latin Vulgate