aetas

a prima aetate
from youth reliqua aetas
the rest of life aurea aetas
the golden age

aetās, ātis, f.: lifetime, age, 1.705; old age, 2.596; period, generation, age, 7.680; lapse of time; time, 8.200. (for aevitās, fr. aevum)

aetas, ātis, f. [contr. from the anteclass. aevitas from aevum, q. v.; Prisc. 595 P.; cf. Welsh oet] (gen. plur. aetatum; but freq. also aetatium, Liv. 1, 43; 9, 17; 26, 9; cf. Oud. ad Suet. Aug. 31; Vell. 2, 89; Sen. Brev. Vit. 12, 2; Gell. 14, 1).

• I The period of life, time of life, life, age (divided, acc. to Varr. ap. Censor. 14, into pueritia, from birth to the 15th year; adulescentia, from that time to the 30th; juventus, to the 45th; the age of the seniores, to the 60th; and, finally, senectus, from that time till death. Others make a different division, v. Flor. 1 prooem.; Isid. Orig. 11, 2; Gell. 10, 28; 15, 20): a primo tempore aetatis, Cic. Leg. 1, 4, 13: prima aetas, id. Off. 2, 13: ineuntis aetatis inscientia, id. ib. 1, 34; so 2, 13: flos aetatis, the bloom of life, id. Phil. 2, 2; Liv. 21; Suet. Caes. 49; so, bona aetas, Cic. Sen. 14, 48; and poet. in the plur.: ambo florentes aetatibus, Verg. E. 7, 4: quamquam aetas senet, satis habeo tamen virium, ut te arā arceam, Pac. ap. Prisc. 1, 10; id. ap. Non. 159, 19: mala aetas, old age, Plaut. Men. 5, 2, 6 (758); and absol.: aetas, aevitas = senectus, old age, SI MORBVS AEVITASVE VITIVM ESCIT, Fragm. of the XII. Tab. ap. Gell. 20, 1, 25: aetate (through age) non quis obtuerier, Plaut. Most. 3, 2, 154 (843); 1, 3, 130 (286); id. Bacch. 3, 3, 5 (409): sed ipse morbo atque aetate confectus, Sall. J. 9: graves aetate, Liv. 7, 39.—Sometimes also absol. = adulescentia, youth: fui ego illā aetate et feci illa omnia, Plaut. Bacch. 4, 10, 4 (982); id. Most. 5, 2, 27 (1148): damna, dedecora aetas ipsius pertulit, Cic. Verr. 2, 1, 12: tua autem aetas (of his son), id. Off. 2, 13: (mulier) non formā, non aetate, non opibus maritum invenerit, Tac. G. 19: expers belli propter aetatem, Suet. Aug. 8: aetas consularis, the legal age for the consulship, i. e. the 43d year, Cic. Phil. 5, 17: id aetatis jam sumus, we have now reached that time of life, id. Fam. 6, 20, 3.—
• II Transf.
• • A In gen., the lifetime of man, without reference to its different stages; life, Enn. ap. Gell. 18, 2, 16: aetas acta honeste et splendide, Cic. Tusc. 3, 25: gerere, id. Fam. 4, 5 al.: tempus aetatis, id. Sen. 19: aetatem consumere in studio aliquo, id. Off. 1, 1: conterere in litibus, id. Leg. 1, 20: degere omnem in tranquillitate, id. Fin. 2, 35; cf. id. Rosc. Am. 53 al.—In Ov. M. 12, 188, aetas = centum annos.—
  • B A space of time, an age, generation, time: heroicae aetates, Cic. Tusc. 5, 3, 7: haec aetas, id. ib. 1, 3, 5; id. Rep. 1, 1: alia, id. Lael. 27, 101 Beier: nostrā aetate, in our times, Quint. 1, 4, 20: cum primis aetatis suae comparabatur, Nep. Iphicr. 1; Vell. 1, 16: incuriosa suorum aetas, Tac. Agr. 1: omnia fert aetas, time, Verg. E. 9, 51; so Hor. C. 4, 9, 10: crastina aetas, the morrow, Stat. Th. 3, 562. —Of the four ages of the world (the golden age, silver age, etc.), Ov. M. 1, 89 sq.; v. aureus, argenteus, etc.—
  • C Abstr. pro concreto, the time or period of life, for the man himself, the age, for the men living in it (mostly poet., and in prose after the Aug. per.; cf. saeculum): sibi inimicus magis quam aetati tuae, i. e. tibi, Plaut. Men. 4, 3, 1 (675): vae aetati tuae, id. Capt. 4, 2, 105 (885): quid nos dura refugimus Aetas? Hor. C. 1, 35, 34: impia, id. Epod. 16, 9: veniens, Ov. F. 6, 639: omnis aetas currere obviam, Liv. 27, 51: omnis sexus, omnis aetas, Tac. A. 13, 16: innoxiam liberorum aetatem miserarentur, i. e. innocentes liberos, id. H. 3, 68: sexum, aetatem, ordinem omnem, Suet. Calig. 4.—
  • D Also of things without life, e. g. of wine, its age: bibite Falernum hoc: annorum quadraginta est. Bene, inquit, aetatem fert, it keeps well, Cic. ap. Macr. S. 2, 2, 3; Plin. 23, 1, 20, § 33; 15, 2, 3, § 7.—So of buildings: aetates aedificiorum, Dig. 30, 58.—
  • E Aetatem, a dverb. (ante-class.).
  • • 1 = semper, perpetuo, through the whole of life, during lifetime, continually: ut aetatem ambo nobis sint obnoxii, Plaut. As. 2, 2, 18 (274): at tu aegrota, si lubet, per me aetatem quidem, id. Curc. 4, 3, 22 (554): Quid, malum, me aetatem censes velle id adsimularier, Ter. Heaut. 716.—
    • 2 = diu, longo tempore, an age, a long time, a long while: an abiit jam a milite? Jamdudum aetatem, Ter. Eun. 734: quod solis vapor aetatem non posse videtur efficere, what the heat of the sun cannot perhaps effect for years, Lucr. 6, 236.—
• F In aetate, adverb. (ante-class.).
• • • 1 At times, sometimes, now and then, Plaut. Trin. 1, 1, 2 (24).—
    • 2 At any time, always, ever, Plaut. Trin. 2, 4, 61 (462).

aetās, ātis, f. (zsgz. aus dem alten aevitas, v. aevum), die Zeitlichkeit, I) der einer Person od. Sache ihrer innern Natur nach zufallende Zeitteil, 1) die Lebenszeit, das Dasein, das Leben in seiner Zeitdauer betrachtet (während vita = das Leben nach seiner Lebenskraft), a) übh.: omnis aetas, das ganze Leben, Plaut. (s. Spengel Plaut. truc. 1, 1, 1): breve tempus aetatis, Cic.: cum in aetate grandiuscula esse coepisset, Augustin.: in aetate hominum, Plaut.: aetatis spatio probati, durch eine lange Lebensdauer, Cic.: volat aetas, Cic.: aetatem agere nudam, Cic., od. regio cultu, Sall., od. desidiose, Lucr., od. in litteris, Cic., od. domi, Enn. fr., od. sub ipsis septentrionibus, Gell., od. procul a republica, Sall.: aetas pure et eleganter et quiete acta, Cic.: aetatem degere cum alqo, Komik., od. inter feras, Cic.: omnem aetatem degere in tranquillitate sine dolore, Cic.: degere omne tempus aetatis sine molestia, Cic.: gerere aetatem cum alqo, Sulpic. in Cic. ep.: aetatem conterere in alqa re, Cic.: aetatem consumere in alqa re, Cic.: se suamque aetatem curant, Plaut. – aetatem, das liebe lange Leben hindurch, zeitlebens, für immer, Komik. u. Lucil. fr. (vgl. Brix Plaut. Men. 717. Lorenz Plaut. Pseud. 493. Wagner Ter. heaut. 716). – in aetate (hominum), im (menschlichen) Leben, je zuweilen (s. Brix Plaut. trin. 24), Plaut.: verb. in vita atque in aetate, Plaut.: u. in aetate sua, Plaut. – dah. aetas mea, tua = ich, du (s. Brix Plaut. Men. 675. Lorenz Plaut. Pseud. 110), in te nunc omnes spes sunt aetati meae, Plaut.: vae aetati tuae, vae capiti atque aetati tuae, Plaut.: aliquid tulisse mali capiti atque aetati illorum, Ter. – b) ein Menschenalter (von 30, selten u. nur bei Dichtern von 100 Jahren), eine Generation, tertiam iam aetatem hominum vivebat (Nestor), Cic.: hominis aetatem durare, Liv.: vixi annos bis centum; nunc tertia vivitur aetas, Ov. – 2) die Lebenszeit, in der jmd. gerade steht, das Lebensalter, die Jahre, das Alter, u. die einzelne Altersstufe, a) eig.: α) ohne nähere Bestimmung: aetas succedit aetati, Cic.: amicitia incepta a parvis cum aetate (mit den Jahren) accrevit, Ter.: filius id aetatis, Cic.: sumus id aetatis, Cic.: u. so hoc, illuc, istuc aetatis, Komik. (s. Brix Plaut. trin. 787): aetate superiores (Ggstz. pueri), Varr. – auch (v. mehreren) im Plur., vincunt numero, vincunt aetatibus, Cic.: ambo florentes aetatibus, Verg.: homines omnium aetatium, Gell. – aetas (wie tempus) est mit Infin., Verg.: aetas desinit, incipit mit final. Infin., Verg. – u. insbes. bald = Jugend, forma (Schönheit) atque aetas, Ter.: neque sciebat neque per aetatem (wegen der J.) potis erat, Ter.: u. so amici regis, qui propter aetatem eius in curatione erant regni, Caes.: dedecora, quae aetas ipsius (seine Jugend = er in seiner J.) pertulit, Cic.: aetatis maxime paenitebat, an seine J. stieß man sich am meisten, Liv.: qui aliquid formae, aetatis artificiique habebant (Ggstz. qui senes ac deformes erant), Cic.: carus eris Romae, donec te deseret aetas, Hor. – bald = höheres od. hohes Alter, aetatis vacatio, Nep.: aetatis excusatio, Curt.: morbo atque aetate confectus, Sall.: aetate gravis, Liv.: nusquam tantum tribuitur aetati, nusquam senectus est honoratior, Cic.: aetate (vor A.) non quis obtuerier, Plant. – bald = das gereiftere, mannbare (heiratsfähige) Alter, in aetatem venire, Liv. 42, 34, 3, pervenire, Corp. inscr. Lat. 10, 5056. – v. Lebl., aetas populorum et civitatum, Cic. de legg. 2, 9: aetates aedificiorum, Papin. dig. 30, 58: aetates tabularum, Petr. 88, 1: aetatem ferre (v. Wein), das hohe Alter vertragen, alt werden können (und doch nicht verderben), Cic. fr. bei Macr. sat. 2, 3, 2 (= Cic. fr. G. b 10 p. 344, 22 M.): so auch aetatem pati, Sen. ep. 36, 3. – β) mit näherer Bestimmung: iniens aetas, der Eintritt ins Leben (der Beginn der praktischen Wirksamkeit), Cic.: ab initio aetatis oder ab ineunte aetate, Cic.: a primo tempore oder a primis temporibus aetatis, Cic.: a prima aetate, Cic.: flos aetatis od. florens aetas, die Jugend, Cic.: bona aetas, die guten Jahre, Cic.: mala aetas, die bösen Jahre, Plaut. – ad petendum (magistratum) legitima aetas, Liv.: aetas militaris, das gesetzliche Jahr für den Kriegsdienst (das 17te), Sall.: quaestoria (das 31ste, unter Augustus das 25ste), Quint.: senatoria (das 25ste), Tac.: consularis (das 43ste), Cic. – aetas nova, die frische Jugend (Ggstz. aetas serior (das reifere Alter), Ov.: aetas integra, Afran, fr. u. Tac. (bes. aetate integrā, in der Blüte der Jugend, Pacuv. fr., Komik, u.a., s. Spengel Ter. Andr. 72): aetas iam constans, Cic., nondum constans, Suet.: media, Plaut. u. Cic. (s. Wagner Plaut. aul. 157): u. media aetas Falerni, Plin. 23, 34: firmata, Cic.: imbecilla, Sall., infirma, Cic.: pubes, Liv.: aetas iuvenilis, Augustin. ep. 36, 1: aetas virilis, s. virīlis: tenera, Liv.: adulta, Cic.: grandior, Cic.: ingravescens, Cic.: extrema, Cic.: fessa aetas, Altersschwäche, Tac.: aetate iam affectā, schon in die Jahre, Cic.: aetate exactā, im hohen Alter, Pacuv. fr., Cic. u.a.: ebenso actā aetate, Cic.: aetas decrepita, Cic.: aetas senecta, Plaut., Sall. fr. u.a.: aetas grandaeva, Aur. Vict. epit. 41, 25: longissima, Cic.: inferior, superior aetas, Cic.: aetas maior, Gell.: si iam satis aetatis ac roboris esset, Cic.: quid aetatis tibi videor? Plaut.: quibus aetas ad militandum gravior esset, schon zu alt zum Kriegsdienst, Liv.: aetatem habes opportunissimam, du stehst im besten Alter, Cic. – b) meton. = die Menschen einer Altersstufe, die Altersklasse (s. Ticher Cic. de sen. 46): vestra, Leute eueres Alters, Cic.: puerilis aetas, das Knabenalter = die Knaben, Cic.: senilis aetas, das Greisenalter = die Greise, Cael. Aur. acut. 2, 13, 90: aetas robustior, Liv.: haec aetas nostra iuris ignara est, Cic.: omnes aetates, ordines, die Leute jedes Alters, jung u. alt, Cic.: u. so omnis aetas, Liv.: puellis ut saltem parcerent, a qua aetate etiam hostes abstinerent, Liv. – II) der einer Person od. Sache nur äußerlich zufallende Anteil an der Zeit, a) im engern Sinne, das Zeitalter, die Zeit, Romuli aetas, Cic.: ab aetatis huius memoria, Cic.: clarissimus imperator suae aetatis, Liv.: nostrā aetate, Quint.: heroicis aetatibus, Cic.: illustrium hominum aetates et tempora, Cic. – meton., das Zeitalter, die Zeit = die Menschen eines Zeitalters, das Geschlecht, nostra aetas, Liv.: secuta aetas, Plin.: incuriosa suorum aetas, Tac.: quid nos dura refugimus aetas? Hor.: impia perdemus devoti sanguinis aetas, Hor.: disce tamen, veniens aetas, Ov. – poet. übtr., verborum vetus aetas, die alten Geschlechter der Wörter, die altgewordenen Wörter, Hor. de art. poët. 61. – b) im weitern Sinne, der Zeitabschnitt, die Zeit übh., aurea aetas, das goldene Zeitalter, Ov.: sempiternae saeculorum aetates, Cic. – omnia fert aetas, Verg.: quidquid sub terra est, in apricum proferet aetas, Hor.: longa aetas, die Länge der Zeit, Hor.: aetate tam longā, Flor.: aetate, durch die Länge der Zeit, infolge der Verjährung, Flor. 3, 13, 7. – ➳ Genet. Plur. gew. aetatum; doch auch nicht selten aetatium, Liv. u.a.; vgl. Neue-Wagener Formenl.³ 1, 409.

aetas [CL] 1 age (human). b tender age, childhood. c old age. d age group. aetatis decimus necnon et tertius annus Aldh. VirgV 1928; multitudinem ‥ condicionis diversae et ~atis Bede HE I 7 p. 20; si cum materia calida complectio calida, tempus anni, regio, etas conveniant Ric. Med. Signa 34; etas ‥ dicitur ‥ tercio modo pro parte determinata vite humane: ‥ dicunt quidam esse 4 etates vite humane, alii 6, alii 7 Bacon VI 5.  b ~ate tenellus Aldh. VirgP 53; innocuae ‥ parvulorum ~ati Bede HE II 20; profundius disputas quam ~as nostra [AS: yld ure] capere possit Ælf. Coll. 101; a prima etate annisque pueritie Gir. TH III 48; si ‥ judicetur minoris etatis, minoris gaudebit privilegio Glanv. XIII 17; 1345 ita tenere etatis sunt quod nesciunt adhuc seipsos gubernare Hal. Durh. 18.  c Theodorus ‥ vir ‥ ~ate venerandus, id est annos habens ~atis lx et vi Bede HE IV 1; non etas Nestora sed mens / fecit eum Serlo Wilt. 15. 27; 1225 postea cecidit in etatem et fuit impotens sui, et tunc posuit se in custodiam ‥ nepotis sui CurR XII 1075; 1408 in magna etate existens, sanitate votiva non perfruens Lit. Cant. III 108.  d facto ab omni ~ate, ab omni sexu ‥ concursu W. Cant. Mir. Thom. VI 26; s1190 venit contra regem omnis ~as, populus sine numero Devizes 29. 2 legally defined age: a majority (over 21, 15 etc.); b age of judicial combat (under 60). a cum heres, nunc minor, legittime etatis adeptus beneficia sibi suisque disponere noverit Dial. Scac. II 10C; tene[n]tur heredes ipsi esse sub custodia dominorum suorum donec plenam habuerint etatem, ‥ quod sit post xxj annum completum si fuerit heres et filius militis vel per feodum militare tenentis; si vero heres et filius sokemanni fuerit, etatem habere intellegitur cum xv compleverit annos; si vero fuerit filius burgensis, ‥ cum discrete sciverit denarios numerare et pannos ulnare et alia negotia paterna similiter exercere Glanv. VII 9 (cf. ib. 12: donec plenariam habeant etatem); 1199 pro habenda custodia terre et heredum ‥ donec heredes etatis fuerint Pipe 16; 1200 ad recognoscendum si ipse fuit etatis vel non, scilicet de xxj annis CurR I 362; 1216 cum [talis heres] ad etatem pervenerit, sc. xxj anni, habeat hereditatem suam Magna Carta 3; 1219 assisa ‥ ponitur in respectum usque ad etatem domini regis CurR VIII 5; dicit quod non debet ei respondere, quia videtur ei quod est infra etatem; et, si curia consideraverit quod habeat etatem, libenter ei respondebit Ib. 11; 1220 dicit quod est infra etatem et petit etatem suam; et ipsi ‥ dicunt quod non debet esse majoris etatis, quia terra illa est socagium Ib. 226; 1228 si ‥ ante rationabilem etatem suam in fata decesserit Pat 183; etas ‥ dicitur ‥ alio modo pro statu vite hominis in quo secundum tempus potest ad opera legitima recipi Bacon VI 5; femina plene poterit esse etatis in socagio ‥ cum possit et sciat domui sue disponere et ea facere que pertineant ad dispositionem ‥ domus, ut sciat que pertineant ad cove and keye, quod quidem esse non poterit ante xiiij vel xv annum, quia hujusmodi etas requirit discretionem et sensum Bracton 86b; 1269 omnes masculi laici habentes etatem xij annorum ‥ debent esse in franciplegiagio vel thewinga CBaron 68; 1295 fuit plene etatis secundum usum [manerii] quando terram ‥ reddidit sursum; ‥ et est etas mulieris xiij anni et dim. et etas virilis xiiij anni et dim. SelPlMan 121; 1364 non est ad plenam etatem Hal. Durh. 34; 1417 volo quod ‥ T. H. habeat wardam cum maritagio W. L. ad terminum etatis sue Reg. Cant. II 127; 1468 usque completam ~atem regis xxj anni ExchScot 575; tributum in capita ‥ hominum, qui id etatis essent quam jurisconsulti legitimam vocant, impositum est P. Verg. XX 402.  b declinare potest accusatus in hujusmodi placitis per etatem, per mahemii judicium; etas autem talis esse debet quod sit lx annorum vel supra Glanv. XIV 1; 1198 (v. aesnecius 1a); 1201 offert probare per quendam liberum hominem ‥ qui filiam suam habet in uxorem, pro eo desicut ipse transivit etatem lx annorum SelPlCrown 7 (cf. ib. 11: ut homo qui preteriit etatem); 1218 defendit ‥ feloniam ‥ sicut homo qui etatem transiit et mahematur Eyre Yorks 268; per hoc quod transiit etatem, declinare poterit duellum Bracton 138b (cf. ib. 142b). 3 age (of animals). c1280 dabit ‥ ad pannagium pro bestia de etate vj d. et de dim. etate iij d. pro bovetto (Cust.) Crawley 233; c1283 debent ‥ pannagiare porcos ‥ sc. pro porco plene etatis ij d. Cust. Battle 75 (cf. ib. 89: porcos plenarie etatis). 4 phase or cycle (of moon). b annual cycle (of sun). non aliud quam lunae ~as significatur Bede TR 11 p. 203; luna, ubi suam perfecerit ~atem Ib. 18 p. 218; 798 quomodo computare velint ~ates lunares a xv Kal. Maias, ubi quarta decima lune novissimi anni fuit ‥ Alcuin Ep. 145; Miss. R. Jum. 35 (v. altivagus); in prima et tertia etate lunae Gilb. II 110. 1.  b bis novem scribens aetatum lustra Aldh. VirgV 332. 5 period of time: a lifetime, generation (or people belonging to it); b duration of (specified) life; c indeterminate period, lapse of time; d age (epoch) of world history; e eternity (or total duration of time). a illis deoedentibus, cum successisset ~as tempestatis illius nescia Gildas EB 26; per succiduas saeculorum aetates Aldh. Met. 5; nec diffidendum est nostra etiam ~ate fieri potuisse quod aevo praecedente aliquoties factum fideles historiae narrant Bede HE IV 17 p. 243; quae res quem sit habitura finem posterior ~as videbit Ib. V 23; etas ‥ dicitur ‥ uno modo pro spacio vite cujuslibet hominis Bacon VI 5; inter omnes ~atis nostre reges Henricum ‥ fama anteire Liv. Hen. V 1a.  b iij hidas vendiderat ‥ cuidam taino ‥ ad ~atem trium hominum; ‥ et postea debebat redire ad dominium DB I 66b; hoc manerium emit ‥ ad ~atem trium hominum DB I 177a.  c quod crastina diruat etas / instruit instanter labor irritus Hanv. IV 299; illis ‥ que nulla valeat etas destruere Gir. TH pref. p. 21.  d sex ~atibus mundi tempora distinguuntur Bede Temp. 16; primam ~atem mundi Adam inchoavit, secundam Noe innovavit, tertiam Abraham aurora fidei illustravit, quartam Moyses data lege ordinavit, quintam Salomon edificavit, sextam Christus hereditavit R. Niger 18; primam etatem mundi ‥ dicunt sancti terminatam in diluvio ‥; secundam ‥ dicunt terminari in confusione linguarum ‥; terciam incipiunt ab Abraham et terminant in Saul ‥; quartam incipiunt a David et terminant in transmigracione Babilonis ‥; quinta incipit a complecione 70 annorum captivitatis et terminatur in Johannem Baptistam ‥; in Christo sexta etas incepit et durat usque in finem Bacon VI 8.  e aevum vel ~as perpetua, widerfeorlic vel ece Ælf. Gl.; ejus [summae naturae] ~as, quae nihil aliud est quam ejus aeternitas, non est tota simul sed est partibus extensa per temporum partes Anselm (Mon. 21) I 37; aliter dicitur etas ‥ de toto tempore et statu temporis in mundo isto sensibili Bacon VI 7.

ætās, (6) ātis, f. (ævitas, ævum)

I ¶ 1 temps de la vie, vie : exspectemus Tartessiorum regis ætatem Cic. CM 69, attendons une vie aussi longue que celle du roi des Tartessiens ; in hoc flexu quasi ætatis Cic. Cæl. 75, à ce tournant pour ainsi dire de la vie ; ætatem agere Cic. Br. 172 ; degere Cic. Fin. 3, 50, etc., passer sa vie, vivre ; ætatem in aliqua re terere Cic. de Or. 3, 123 ; conterere Cic. de Or. 1, 219 ; consumere Cic. Off. 1, 2, user, consumer sa vie à (dans) une chose ; cum ætas ejus incidisset in ea tempora quibus Nep. Eum. 1, 2, comme sa vie avait coïncidé avec lʼépoque où, cf. Cic. Or. 39 ; Rep. 2, 18 || ut populi Romani ætas est Cic. Br. 39, par rapport au temps dʼexistence (à lʼâge) du peuple romain ¶ 2 âge de la vie, âge : ætates vestræ nihil differunt Cic. Br. 150, vos âges ne diffèrent en rien ; alicui ætate præstare Cic. Br. 161, devancer qqn par lʼâge ; id ætatis duo filii Cic. Amer. 64, les deux fils ayant cet âge ; Ptolemæus, puer ætate Cæs. C. 3, 103, 2, Ptolémée, encore un enfant sous le rapport de lʼâge ; ætas puerilis Cic. de Or. 3, 85, lʼenfance ; confirmata Cic. Cæl. 43 ; constans Cic. CM 76, âge affermi, mûr (âge viril) ; quæstoria Cic. Rep. 1, 18 ; consularis Cic. Phil. 5, 48 ; senatoria Tac. H. 4, 42, âge de la questure, du consulat, âge sénatorial ; multi ex omni ætate Cic. Cæl. 12, beaucoup de personnes de tout âge [omnis ætatis Liv. 23, 30, 6 ]; homines omnium ordinum, omnium ætatum Cic. Cat. 4, 14, des gens de tout rang, de tout âge ; te ætas mitigabit Cic. Mur. 65, les années tʼadouciront ; ætate et usu doctus Liv. 4, 46, 4, instruit par lʼâge et lʼexpérience || prima ætate Cic. de Or. 1, 3 au début de la vie ; ejus prima ætas dedita disciplinæ fuit Cic. Cæl. 72 ; Off. 2, 44, les débuts de son existence [sa jeunesse] furent consacrés à lʼétude ¶ 3 [en part.] jeunesse, vieillesse : dum per ætatem licet Ter. Ad. 108, tant que la jeunesse le permet ; propter ætatem ejus in procuratione erant regni Cæs. C. 3, 104, 1, à cause de son jeune âge ils administraient le royaume ; ætas ejus dare potuit suspicioni locum Cic. Cæl. 9, sa jeunesse a pu donner prise aux soupçons || ætatis excusatio Cæs. C. 1, 85, 9, lʼexcuse de lʼâge [vieillesse] ; labor alienus ab ætate nostra Cic. Att. 16, 3, 4, fatigue qui ne convient pas à mon âge [avancé].

II ¶ 1 temps : ut tropæis tuis adlatura finem sit ætas Cic. Marc. 11, en sorte que le temps mettra un terme à la durée de tes trophées ; omnia fert ætas Virg. B. 9, 51, le temps emporte tout ; nec, si quid lusit Anacreon, delevit ætas Hor. O. 4, 9, 10, et le temps nʼa pas effacé non plus les badinages dʼAnacréon ¶ 2 époque, siècle, génération : usque ad nostram ætatem Cic. Nat. 1, 11, jusquʼà notre époque ; in eodem numero ejusdem ætatis C. Carbo fuit Cic. Br. 221, cʼest encore à lʼeffectif de la même génération quʼappartient C. Carbon ; hæc extrema fuit ætas imperatorum Atheniensium Nep. Timoth. 4, 4, ce fut la fin de la période des généraux athéniens ; Herodotus et eadem superiorque ætas Cic. Or. 186, Hérodote ainsi que ceux de la même génération et de la génération précédente ; heroicis ætatibus Cic. Tusc. 5, 7, dans les temps héroïques ; indigne ferebas quod Catonem ætas sua parum intellexisset Sen. Const. 1, 3, tu tʼindignais de ce que son siècle avait trop peu compris Caton ; nec cum æqualibus solum, sed cum vestra ætate atque vobiscum Cic. CM 46, et non seulement avec les gens de mon âge, mais avec ceux de votre génération et avec vous, cf. Br. 201 ; de Or. 1, 40 ; Or. 18 || [poét.] nos dura ætas Hor. O. 1, 35, 35, nous, génération sans cœur, cf. Epo. 16, 9 ; aurea Ov. M. 1, 89, la génération de lʼâge dʼor ; verborum vetus ætas Hor. P. 61, la vieille génération des mots ¶ 3 [loc. adv.] ætatem Pl. As. 21 ; 274, etc.; Lucr. 6, 236, pendant la durée des siècles ; jamdudum, ætatem Ter. Eun. 734, depuis longtemps, il y a un siècle.

➳ gén. pl., ætatum Cic. , Sen. , Plin.  ; ætatium Liv. , Sen. , Quint.

aetas , atis. f.
歲。年紀。一世。時。Vixit tertiam hominum aetatem 活三百歲。 Aetas mea ingravescens in tua adolescentia conquiescet 吾老倚爾之幼時。Jamdudum aetatem te non vidi 久不見爾。Quam aetatem agis? 爾有幾何年紀。

Suggest a Translation
See an image

aetās ātis (genplur. -tum; sometimes -tium, L.), f

• for older aevitas, the life of man, age, lifetime, years: amicitia cum aetate adcrevit, T.: acta aetas honeste: expectemus Tartessiorum regis aetatem, i. e. a life as long: satis aetatis habere, to be old enough: aetatis quod reliquum est meae, the rest of my life: vix ullum discrimen aetatis, L.: tertia, i. e. century, O.—Age, time of life: dum aetas prohibebit (sc. te scire), T.: ab ineunte aetate, from his entrance into life: prima, childhood: puerilis, Cs.: aetatis flos, youthful vigor: cuius aetas a senatorio gradu longe abesset, i. e. youth: propter aetatem eius, Cs.: qui aliquid aetatis habebant, i. e. the youth: quarta, i. e. the fourth year, V.: respice aetatem tuam (i. e. senectutem), T.: iam adfectus aetate: morbo atque aetate confectus, S.: exactā aetate, in old age, L.: aetatis excusatio, plea of age, Cs.: id aetatis duo filii, of that age: cum id aetatis filio: cum illud esset aetatis: ad hoc aetatis a pueritiā, S.— Of plants: adolescit frondibus aetas, V.—Of sheep: par aetas, haedi, O.—Meton., a space of time, age, period, generation, time: heroicae aetates: aetas succedit aetati: nec ulla umquam aetas: aetatis suae primi, N.: Veniet lustris labentibus aetas, cum, etc., V.: prior, O.: crastina, the future, H.—Of the four ages of the world(the golden age, silver age, etc.), O.—Time, the flight of time, advancing age: te aetas mitigabit: fugerit invida aetas, H.: omnia fert aetas, V.—Men of an age: cum vestrā etiam aetate, with young men: vos, acrior aetas, O iuvenes, O.: militaris fere aetas omnis, L.— The age, men of the age: nos dura Aetas, H.: Inventum omnis quem credidit aetas, etc., V.—In acc.of time: me aetatem censes velle, etc., forever?T.: an abiit iam a milite? Iam dudum, aetatem, an age, T.

AETAS

AETAS[INFANS; IMPUBES. ]

Aetas

See impubes.