similitudo
similitudo, likeness, resemblance, similitude
- In gen., likeness, resemblance, similitude (class.).
- α With gen.: id ex similitudine floris lilium appellabant, Caes. B. G. 7, 73: id ad similitudinem panis efficiebant, id. B. C. 3, 48; cf.: umor ex hordeo aut frumento in quandam similitudinem vini corruptus, Tac. G. 23: armorum, Caes. B. G. 7, 50: coronae, Cic. N. D. 1, 11, 28: similitudo speciesque sapientium, id. Off. 3, 4, 16: studiorum societas similitudoque, id. Phil. 7, 2, 6: artis imago et similitudo. id. de Or. 2, 87, 356: similitudo servitutis, id. Rep. 1, 27, 43: domini, id. ib. 3, 34, 46; cf. id. ib. 1, 28, 44: regum, id. ib. 1, 41, 64: quorum (virorum), id. Tusc. 1, 46, 110: amoris humani, id. Lael. 21, 81: quae (gloria) habet speciem honestatis et similitudinem, id. Fin. 5, 24, 69: si cupis in te conparebit similitudo, Sen. Ep. 84, 8: exemplum deorum hominisve similitudinis expressae, Plin. 34, 7, 17, § 38.—
- β Absol.: nec vero ille artifex (Phidias), cum faceret Jovis formam aut Minervae, contemplabatur aliquem, e quo similitudinem duceret, Cic. Or. 2, 9: quam intuens ad illius similitudinem artem et manum dirigebat, id. ib.; so of a likeness in a portrait or image: nemo, quamvis paratos habeat colores, similitudinem reddet, Sen. Ep. 71, 2; Plin. 34, 7, 17, § 38; 35, 10, 36, § 88; and in the plur., id. 35, 12, 43, § 151: nihil est, quod ad se rem ullam tam alliciat, quam ad amicitiam similitudo, Cic. Lael. 14, 50; id. de Or. 2, 23, 96; so of mind or character: est igitur homini cum deo similitudo, id. Leg. 1, 8, 25: est nonnulla in his etiam inter ipsos similitudo, id. Brut. 16, 63: ad similitudinem deo propius accedebat humana virtus quam, etc., comes nearer in likeness, bears a nearer resemblance, id. N. D. 1, 34, 96: hanc similitudinem qui imitatione adsequi volet, id. de Or. 2, 23, 96: genus imperii proximum similitudini regiae, bearing a very close resemblance to the royal power, id. Rep. 2, 32, 56: contrahit celeriter similitudo eos, Liv. 1, 46, 7.—Plur.: ut omittam similitudines, Cic. Rep. 1, 40, 62: sunt quaedam animi similitudines cum corpore, id. Tusc. 2, 23, 54: per rationem similitudines conparare, id. Off. 1, 4, 11.—
- II Transf.
- A Imitation: esse multos qui neminem imitentur, et suāpte naturā, quod velint, sine cujusquam similitudine consequantur, Cic. de Or. 2, 23, 98.—
- B Analogy, application to similar cases: deduxisti totam hanc rem in duo genera solum causarum, cetera innumerabilia exercitationi et similitudini reliquisti, Cic. de Or. 2, 17, 71.—
- C Sameness, uniformity, monotony: variare autem orationem magno opere oportebit; nam omnibus in rebus similitudo est satietatis mater, Cic. Inv. 1, 41, 76.—
- D In partic., rhetor. t. t., a comparison, simile, similitude: similitudo est oratio traducens ad rem quampiam aliquid ex re dispari simile, Auct. Her. 4, 45, 59; Cic. de Or. 2, 40, 168; id. Top. 10, 41: argumentorum et similitudinum copia, id. Brut. 38, 143 fin.; Quint. 9, 1, 31; 9, 2, 2; 8, 3, 72 et saep.
cyrogrillum et hirax unum sunt, paene in omni ~ine ut porcus, nisi quod minores sunt quam porci
parabolas Dominus aut secundum ~inem ‥ ponit ‥ aut ex ipsa dissimilitudine aliquid probat
~o aut substantialis est, ut que ex genere aut specie, aut accidentalis, ut ex quantitate aut qualitate aut variis accidentium formis, aut imitationis est, ut cum quis alii quovis motu operis conformatur
licet quidam figurarum ~ine decepti pronuntient x pro χ
postquam ‥ abbas locum muro cinxit, a ~ine urbis Burch vocatus est
corpus ‥ humanum cum navi in hoc gerit ~inem
tam similium differentias quam differentium ~ines
propter vehementem ~inem que est inter ymaginem et ymaginatum non distinguit anima inter ea
licet quandoque principatus tyrannicus despoticus nominetur propter ~inem magnam inter despoticum et tyrannicum principatum
principatus paternus ‥ potest ‥ dici regalis propter magnam ~inem ad principatum regalem stricte sumptum
alii sola imaginationis virtute contenti sunt ‥ satis agentes sibi dummodo veri ~inem teneant
video homines sicut arbores. habent ‥ quandam ~inem vivendo, crescendo, fructum afferendo et ‥ decidendo
ut formam et ~inem Christi in capite gestaret, dum ‥ spinarum aculeis crudeliter coronetur
equipollentia, equitas, equa ~o
forma agentis multiplicat se gignendo suam ~inem in patiente
creavit Deus hominem ad ~inem suam
agnosce ‥ aliud esse ~inem, aliud imaginem ‥ potest habere similitudinem quandam cum homine equus ‥ imaginem ‥ hominis non habet nisi alter homo
conditor qui plasma suum quod ad imaginem et ~inem sui fecerat lapsum esse condoluit
licet homo sit Dei ~o imitativa
lapidem quem ad caput sibi Jacob posuerat in ~inem illius lapidis angularis
est Elge ‥ in ~inem insulae vel paludibus ‥ circumdata vel aquis
humor cristallinus in oculo ‥ recipit impressionem ad ~inem forme agentis in ipsum
hec insula dicta Arann, id est ren in Latino, quia ad ~inem renis in animali se habet(
vidit animal magnum in ~inem equi magni(
per duos tractulos ad ~inem caude yrundinis
lasar lacrinum ‥ in multis locis in ~ine [sic ] ferule crescit
humilitati congruit redemptoris nostri qui in ~ine carnis peccati ut peccata mundi tolleret apparuit
similiter narratur ipsius petre sculpta ~o
sunt qui putant lege Dei prohibitum ne ‥ rerum ~ines sculpamus aut depingamus
quemadmodum in vivo homine veritas hominis esse dicitur, in picto ‥ ~o sive imago illius veritatis
pro cera empta ad faciendam ~inem girfalconis ad offerendum pro ipso ad S. Thomam Herefordensem(
ad faciendum ludos domini regis: viseres ‥ xiiij ~ines facierum hominum cum barbis, xiiij ~ines capitum angelorum de argento(
quando ‥ inducimus comparationes sive ~ines, ut eas aptemus materie ‥ exemplum [Ovidii ]: quam platanus vino gaudet ‥ / tam Venus otia amat
ad dicendum qualis sit iste rubor fulgidus ‥ adducit ~inem, dicens “ut solet dulcius lumen Phebi esse jam jam cadentis”
liber Anselmi archiepiscopi de humanis moribus per ~ines
parabolae Salomonis ‥ parabolae Graece, Latine dicuntur ~ines; quod huic libro vocabulum Salomon ob id imposuit ut sciremus altius et non juxta litteram intelligere quae dicit
per sex ~ines sex translationes composuit contra se invicem quomodo quisque unumquemque versum diceret, ubi discreparent, ubi eandem
aenigma est obscura sententia per occultam ~inem rerum
tertio [oculo ] videt homo ‥ principalem unitatem sed in imagine per obscuram enigmatis ~inem
enigma, obscura locutio, ~o
quod per ~inem percipitur, tale est ut sicubi vocem audieris, ibi aliquid vocale esse intelligas, quamvis minime videas, vel cum ubilibet fumum conspexeris, illic ignem ‥ esse cognoscis
et etiam ad ~inem, quinque substantiarum x radices coequantium ‥ ‥ eodem ‥ modo ‥ et similiter
ad ~inem Simonis magi ‥ episcopatus officium ‥ velle mercari
ad ~inem mulierum pregnantium, nihil nisi sapidum quid in cibum sumere possunt
- 1. gelijkheid, gelijkenis, overeenkomst (m. gen.; inter) [hominum; sapientium; studiorum; parentis met de vader; veri waarschijnlijkheid; dei en cum deo met god; inter homines et bestias]; gelijksoortig karakter; (concreet) iets gelijksoortigs, nabootsing;
- 2. vergelijking, analogie, toepassing bij gelijksoortige gevallen; ➤ similitudini relinquere;
- 3. (retor.) eenvormigheid van stijl.
Post hæc abiit ad Similitudinem ydolorum, et confregit cuncta sculptilia simulacrorum et in nichilum redegit.
- similis, likeness, resemblance, similitude: est igitur homini cum deo similitudo: ad similitudinem deorum accedere, to resemble more closely: genus imperi proximum similitudini regiae, closely resembling royalty: contrahit celeriter similitudo eos, L.: sunt quaedam animi similitudines cum corpore: id ad similitudinem panis efficiebant, Cs.: similitudo speciesque sapientium: amoris humani.—Analogy, reasoning from precedents: cetera (genera causarum) similitudini reliquisti.—Sameness, uniformity, monotony: similitudo est satietatis mater.—In rhet., a comparison, simile, similitude: ex similitudine, by way of comparison: similitudinum copia: volgata, L.
-
…, quibus corpus annis infirmum, ingenium sapientia validum erat, rei publicae consultabant ; hi vel aetate vel curae similitudine patres appellabantur. Post, ubi regium imperium, quod initio conservandae libertatis atque augendae rei publicae fuerat, in…
Sallust, Catilina
-
…dicit, Corneliae leges non sanciunt, Sulla ipse non postulat. si isti agri partem aliquam iuris, aliquam similitudinem propriae possessionis, aliquam spem diuturnitatis attingunt, nemo est tam impudens istorum quin agi secum praeclare arbitretur. tu…
Cicero, de Lege Agraria
-
…non possit. sed et ad ceteras res habet quandam artem qua vera a falsis possit distinguere, et ad similitudines istas usus adhibendus est ut mater geminos. internoscit consuetudine oculorum, sic tu internosces si adsueveris. videsne ut…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…cernatur, nec soliditate quadam nec ad numerum, ut ea quae ille propter firmitatem στερέμνια appellat, sed imaginibus similitudine et transitione perceptis, cum infinita simillumarum imaginum species ex innumerabilibus individuis existat et ad deos adfluat, cum maximis…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…album et proponebat tabulam domi, potestas ut esset populo cognoscendi, eique etiam nunc annales maximi nominantur. Hanc similitudinem scribendi multi secuti sunt, qui sine ullis ornamentis monumenta solum temporum, hominum, locorum gestarumque rerum reliquerunt ;…
Cicero, de Oratore
-
…vocabulo et nomine. Unde enim simile duci potest, potest autem ex omnibus, indidem verbum unum, quod similitudinem continet, translatum lumen adferet orationi. Quo in genere primum est fugienda dissimilitudo caeli ingentes fornices ; quamvis sphaeram…
Cicero, de Oratore
-
…sis a definitione, a partitione, a notatione, a coniugatis, a genere, a formis, a similitudine, a differentia, a contrariis, ab adiunctis, a consequentibus, ab antecedentibus, a repugnantibus, a…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…rationis est particeps, per quam consequentia cernit, causas rerum videt earumque praegressus et quasi antecessiones non ignorat, similitudines comparat rebusque praesentibus adiungit atque annectit futuras, facile totius vitae cursum videt ad eamque degendam praeparat res necessarias .…
M. Tullius Cicero, De Officiis
-
…tamen suavitas vocis et lenis appellatio litterarum bene loquendi famam confecerat. Cotta, qui se valde dilatandis litteris a similitudine Graecae locutionis abstraxerat sonabatque contrarium Catulo, subagreste quiddam planeque subrusticum, alia quidem quasi inculta et silvestri via ad…
M. Tullius Cicero, Brutus
-
…timor incutitur aut ex ipsorum periculis aut ex communibus interior est ille proprius ; sed hic quoque communis ad eandem similitudinem est perducendus. Par atque una ratio est spei, laetitiae, molestiae ; sed haud sciam an acerrimus longe…
Cicero, de Oratore