stabilire

1 stabilire [CL] 1 to make firm or steady, stabilize. b (transf.) to put on a (more) stable footing. c (w. mentem) to steady. dorso ad veritatis moenia ~ito, capite pro galea adjutorio Domini fidissime contecto Gildas EB 65; 735 navem mentis meae ‥ precibus vestris in portu firme petre ~ire studeatis Bonif. Ep. 33; 8‥ ~ivit, gestaðelade WW; non enim tunc adhuc illa civitas firmos et ~itos muros illis temporibus habebat Asser Alf. 27; hinc patuit, Domini quia constat vinea firmis / oratu Wilfridi aevum stabilita gigartis Frith. 1387; eum meis rationibus fulcire et quasi nutantem ~ire nitar Anselm (Incarn. B 1) II 5.  b 1086 ne ipsi faciant aut fieri sinant ullam infractionem huic mee donationi, immo augeant et ~iant illam ita ut Deus ~iat dies et vitam illorum in eterna beatitudine Ch. Westm. 462; ut unusquisque ~iat se sub fidejussionis securitate, quam Angli vocant friborgas (Leg. Ed. retr.) GAS 645 (cf. (Leg. Ed.) : sub fidejussionis stabilitate); cibariis et potu ~itur Map NC IV 11 f. 52v; c1460 executores sui desiderabant vendere et non ~ire colegium Paston Let. 61.  c ille ~ita [v. l. stabili] mente tandem respondens ‥ psallebat Felix Guthl. 31 p. 102; antequam propriam conjugem duceret, mentem suam propriam in Dei mandatis ~ire vellet et se a carnali desiderio abstinere non posse cerneret Asser Alf. 74; quid ergo ‥ mentem tuam ~ire possit, ne vagetur, si studium spirituale neglexeris? (Samthanna 23) VSH II 260. 2 to fix or establish (state of affairs or sim.) firmly. consilium, quod non potuerunt ~ire [gl.: confirmare, getrymmon] Aldh. VirgP 45; 952 (12c) ego Eadred rex hoc regale eulogium triumphali vexillo ~ivi CS 895; c1074 hinc ‥ pax oritur discordia sopitur et ‥ Christianae religionis observantia ~itur Lanfr. Ep. 38 (10). 3 to establish, to confirm or make a decision, decree, ordinance, or sim.. b to establish, set up, found. c to establish, appoint (office or its holder). que sanctorum patrum sanctionibus de pravitate simoniaca ~ita sunt ‥ confirmamus Ord. Vit. XII 21 p. 391; 1212 omnes ‥ simul omnibus horis divinisque officiis, tam nocte quam die celebrandis, communiter adesse et interesse ~imus Conc. I 533b; 1320 ordinatum fuit et communi consensu ~itum quod ‥ MGL I 121; s1302 ejecti sunt Franci de Flandria, unde die ~ito commissum est grande bellum inter eos, ubi ex parte regis Francie ceciderunt comites Feudal Man. 118; 1457 ordinavimus, concessimus, et ~ivimus ‥ quod ‥ Lit. Cant. III 231; 1548 ordinatum, enactum, et ~itum fuerit quod nullum breve de licentia eligendi ‥ deinceps concessum foret Foed. XV 173.  b 792 jussionibus apostolicis fundate et ~ite sint tres in Germania episcopales sedes Bonif. Ep. 50; ascendit Christus et ecclesiam in ordine sanctitatis per apostolos ~ivit P. Blois Ep. 8. 228; cenodochia duo ~ivit [M. Par. Maj. II 29: xenodochia ‥ duo extra civitatem construxit] Flor. Hist. II 21; 1433 licenciam dedit ‥ quod ‥ cantariam unius capellani ad altare beate Marie ‥ pro anima ‥ Johannis ‥ de novo creare, fundare, et ~ire possit Langley app. 254.  c nomine qui trinus colitur, deitate sed unus / qui licet angelicos stabiliret in aethre ministros Wulf. Swith. pref. 409; 1361 ~ivit ‥ unum sacerdotem singulis diebus divina celebrantem specialiter pro anima sua (Chr. Abingd.) EHR XXVI 731; 13‥ infrascript[o]s ad confessiones ‥ audiendum ‥ ~imus Conc. Scot. II 66. 4 (p. ppl. as sb.) establishment, (in quot. mil.) band, troop, garrison. 1348 comes ‥ non receptabit seu recipiet vel intrare quovis ingenio permittet in villis ‥ aliquam municionem seu ~itam gencium ad arma sive peditum de parte inimicorum nostrorum Foed. V 605. 5 (also ~itum facere or sim.) to beset a wood with men, hounds, nets, etc. during a hunt to prevent the escape of the game, (in quot. p. ppl. as sb. f. or n.) the act of or means for doing so. de placito forestarum ‥ si quis ad ~itam [v. l. stabilitatem] non venit (Leg. Hen. 17. 2) GAS 559; dum quadam vice venatum isset, et agrestis quidam stabulata illa quibus in casses cervi urgentur confudisset W. Malm. GR II 196; 1242 si ‥ consueverunt invenire ad chaciam Willelmi ‥ unum hominem in bosco suo ad ~itum faciendum CurR XVI 1880; 1243 nec homines sui debeant intrare ‥ ad aliquas bestias fugandas vel capiendas nec liceat eis retia tendere nec stabilata [v. l. ~ita] facere Ib. XVII 1342. 6 (intr.) to stand still, or f. l. ~itote [vv. ll. scitote, stabili estote; ? l. stabiles [? ‘steadfast’] estote] quia futurae gloriae ‥ natus est homo Felix Guthl. 8.

2 stabilire v. stabulare