subdere

subdere [CL] 1 to place under or below (also w. dat.). b (w. calcar) to apply (spur) to. pectora poplitibus subduntur more rubetae Aldh. Aen. 34 (Locusta) 5; non mihi sedes subditur ulla Hwætberht Aen. 10 (Sol) 2; ~it, subponit GlC S 603.  b ~itis equo calcaribus veniente armato W. Fitzst. Thom. 23. 2 to place (neck or shoulder) under (yoke or sim.; in quot. in fig. context). ebrietati, animositati ‥ invidiae ‥ sua colla, abjecto levi jugo Christi [cf. Matth. xi 30], ~entes Bede HE I 14 p. 30; ut ‥ / colla jugo Domini certarent subdere mites Wulf. Swith. pref. 523; Normanni superati ‥ colla ~idere domino suo W. Poit. I 10; tue semper dominationis jugo humillima colla ~ere non dedignamur W. Malm. GP V 225; libens supponam humeros oneri quod imposuerint, libens suscipiam jugum, cui me ~iderint, sciens quia jugum eorum suave est Ailr. Jes. III 31. 3 to add (as further remark), append, attach, include below; b (w. dir. speech); c (w. quod & quotation). partes orationum ‥ absque comperendinatione ~antur: vinitores, proditores, debitores Aldh. PR 138; a705 huic ‥ epistulae trina ‥ carmina ‥ ~idimus (Æthelwald) Ep. Aldh. 2 (7) p. 496; aestimans ‥ quod me gaudebam invenisse, si scriptum esset, alicui legenti placiturum ‥ ~itum scripsi opusculum Anselm (Prosl. proem.) I 94.  b de virginibus loquens ‥ inquit ‥ et infra ~idit [gl.: subjungit], “neque ‥ virginem fas est ‥” Aldh. VirgP 56; papa ‥ eum ut gressum figeret dulciter hortatus est. ac deinde ~ens “honorem” inquit “exhibuimus tibi” Diceto Chr. 203; s1459 omnis ‥ vehemencia, ut subjungit Heroicus, inimica est salutis ‥ unde ~it iterum sic “insani sapiens nomen feret, equus iniqui” Reg. Whet. I 353.  c post ~it quod ‥ Duns Ord. IV 213. 4 to put under (heading, category, or sim.). plurima ‥ participia tempore praesenti spondei legibus ‥ suffragantur ‥. partes orationum quae spondeo ~untur ‥ longae regulariter acuuntur Aldh. PR 124; da exemplaria verborum ionico minori ~ita Ib. 131. 5 to subject to, make liable to. b to make to submit to (form of treatment, esp. punishment, torment, or sim.). si quis ‥ episcopo suo ‥ inobediens fuerit, domino ‥ episcopus hoc demonstret et ille ~at eum episcopali justicie Ord. Vit. V 5 p. 316; ut invidi ‥ judicis undique ~amur examini Gir. EH pref. p. 222; c1280 prepositi ‥ nullis aliis laboribus erunt ~iti nisi ad hundredum tenendum (Tenby) BBC 369.  b invictae mentis fundamina nequaquam arenosis sablonum glareis ‥ nutabundis ~iderat Aldh. VirgP 43; pridie quam cruentis mucronibus truncanda ~eretur Ib. 47; infernalibus ~endum ‥ tormentis Bede HE III 13 p. 153; sic caro peccatrix pro culpis subdita flagris Ord. Vit. V 18 p. 439. 6 (w. dat.) to subject to (conquering power or person). b to subdue (country or people), bring into subjection (usu. by means of warfare). provido ‥ judicio ut eo die ~eretur Anglie Normannia quo ad eam subjugandam olim venerat Normannorum copia W. Malm. GR V 398; bella nobis ~ent nationes et regna Ord. Vit. IX 14 p. 589.  b mancipavit, ~idit GlC M 4; cum ‥ rex Willielmus totam insulam ~idisset, ac rebelles ‥ servitute oppressisset Ailr. Ed. Conf. 779B; s1291 ~ita est Scocia ab Anglicis Ann. Exon. f. 16; subjectio qua ‥ tam dominium Hibernie quam regnum ~idit Anglicanum Wend. II 95; sicut Wandali olim Africam ‥ ~iderunt Elmh. Cant. 140. 7 (w. dat.) to subject or make submit to, to put under (condition, authority, power, or sim., or one wielding such). b (p. ppl. as adj.) subject (to). c (of monastery) subject to or under the jurisdiction of. d (p. ppl. as sb.) subject, one who is under control or direction; e (in eccl. context). Constantinus ‥ imperator ‥ rempublicam a perversis idolorum cultibus revocans omnipotenti Deo ‥ secum ~idit Bede HE I 32 p. 68; quamvis homo voluntatem suam aliquando ~at voluntati alterius hominis ‥ Anselm (Incarn. B 10) II 27; omnes Judei ‥ sub tutela ‥ regis ligie debent esse; neque aliquis eorum potest se ~ere alicui diviti sine licentia regis (Leg. Ed.) GAS 650; ut omnium rerum mearum medietas mecum ~atur monachorum dominio Ord. Vit. V 14 p. 419; qui nulli omnino persone nisi regi ~antur Ailr. Ed. Conf. 759C; Gabaonite veniunt querere Josue et ~ere se ditioni ejus [Jos. ix 6] Ad. Dore Pictor 152; p1298 et rex [Anglie] illos [sc. Scoticos] idcirco subdet servituti (Dunbar *267) Pol. Songs 179.  b Christianam fidem in populis tibi ~itis extendere festina Bede HE I 32 p. 68; ancillula ‥ audacter ad priscum loqui venit dominum sine illius licentia cujus imperio tum erat ~ita Lantfr. Swith. 20; Dunstanus ‥ praeceptis apostolicis obedire volens, quibus omnis anima potestati sublimiori ~ita esse debere praecipitur Osb. V. Dunst. 18; populum ligeum sibi rite ‥ ~itum Fortescue Tit. Edw. 10.  c monachi Scotticae nationis cum his quae sibi erant ~ita monasteriis ad ritum Paschae ‥ canonicum ‥ perducti sunt Bede HE V 22 p. 346; 836 monasterium ‥ liberamus ‥ cum universis casallis que ipsis locis universis sunt ~iti [sic] CS 416; abbas vel monachi ‥ sacramenta in Glastingensi ecclesia et in ecclesiis sibi ~itis ‥ percipiant W. Malm. GR I 36C.  d ~itorum mores ex magna vitae munditia exhortando (Lit. Papae) Bede HE I 32 p. 68; quidam [reges] ‥ prodesse ~itis quam preesse maluerunt Ailr. Ed. Conf. 738B; a magnatum odio ‥ dependent pericula ~itorum M. Par. Edm. 240; ut non castiges tibi ~itam [ME: meiden] AncrR 99; 1405 regis ligeos et ~itos Lit. Cant. III 95; s1412 pro restitucione dampnorum ‥ vassellorum et ~itorum suorum [sc. dominorum] Chr. S. Alb. 64; dominacionis libidine voluit fieri de magno major, de divite ditior, de ~ito imperator G. Hen. V 1.  e abbatissa ‥ lectioni divinarum scripturarum suos vacare ~itos ‥ faciebat Bede HE IV 21 p. 254; abbas ‥ cunctis sanctae ecclesiae fidelibus tam praelatis quam et ~itis RegulC 67; abbas ‥ a paribus vel a ~itis diligenter inquirebat atque velut discipulus humiliter auscultabat Ord. Vit. VI 10 p. 122; heccine talia sunt tui †subdii [l. subditi] adjumenta, ut dum tibi devoti ministerii impenduntur officia, tamen tibi obsequentibus rependas ‥ dampni detrimenta R. Cold. Cuthb. 75 p. 156; vocavit te nobilis ecclesia Carnotensis de ~ito in prelatum, de filio in parentem P. Blois Ep. 15. 51C; episcopi tam immisericorditer erga †subitos [l. subditos] se habentes Gir. GE II 27 p. 300; 12‥ quod [sacerdotes] instruant ~itos in oratione dominica et simbolo Conc. Scot. II 51; quod alienus sacerdos audiret et absolveret ~itum alienum vice proprii sacerdotis, qui ‥ licentiam preconcessit Conway Def. Mend. 1415 (recte 1314). 8 (w. dat.) to make submissive or put in a state of submission to; b (to sin or emotion). c (p. ppl. as adj.) submissive, humble (also w. dat.). si ‥ ejus [Dei] imperiis humiliter ~imur Bede Prov. 953B; subditur omnis / imperiis natura tuis [sc. Christi], sua juraque linquens / transit in adversas te precipiente figuras Wulf. Swith. II 411.  b ideoque mundi hujus solum inlecebris adhaerere ac ~i noverunt Bede Gen. 129B; in tantum erat timori Domini ~itus Id. HE IV 3 p. 210; c797 caelestis pater ‥ peccatis ~itos dedignatur habere filios Alcuin Ep. 131; humana precordia ‥ letali gaudio seu dolori ~entes deiciunt Ord. Vit. VIII 15 p. 357.  c c789 adolescentes ‥ senioribus quasi patribus ~iti estote, sicut de Deo Christo legitur in evangelio Alcuin Ep. 51; in aliis ‥ virtutibus, patientia dico, humilitate, benignitate, mansuetudine ‥ quam fortis, quam ~itus, quam benevolus, quam constans exstitit Eadmer V. Osw. 5 p. 8. 9 (refl.) to commit, submit, subject, or devote oneself to (religious discipline or sim.); b (p. ppl. as adj.). qui ‥ se in initio studiosae conversationis sanctimoniae ~iderit Willib. Bonif. 2 p. 7; plures ‥ nobiles illius magisterio ~ere se gaudebant V. Gund. 34; arripiens ‥ religionis professionem jugo regulari ~idit se Ord. Vit. IV 6 p. 210; fervidus invicti coluit normam Benedicti, / cui petiit subdi plenus amore Dei Ib. V 9 p. 372.  b erat ‥ vir multum religiosus et regularibus disciplinis humiliter ~itus Bede HE IV 22 p. 261; †1093 (12c) H. comes Cestrensis atque Ermentrudis comitissa devotioni religiose pia mente ~iti Ch. Chester 3 p. 3. 10 to devote or apply (oneself or time) to (purpose or pursuit). se divinis subdebat cultibus ultro Aldh. VirgV 1740; recte supremi calami ‥ eos qui in utroque testamento inter virtutes alias doctrinae studiis sese ~idere designant Bede Tab. 416B; non ‥ Christum / ‥ coluit, vacuis sed subdidit omnem / actibus ‥ vitam Æthelwulf Abb. 45; quem abbas jussit previdere cibaria artificum monasterii; cui servitio ipse devotissime se ~ens coxit carnes ‥ Wulf. Æthelwold 14 (= Ælf. Æthelwold 10); nichil inquam michi inaccessius esse quam huic miserie meam intentionem ~ere Adel. QN prol.. 11 to appoint in place of another, to substitute. b (in gl.). Dominus per creaturam ~itam [sc. Moysen] hominibus loquebatur (Libellus Responsionum) Bede HE I 27 p. 59.  b subditivus, ~itus, subjectus Osb. Glouc. Deriv. 558.