symbolum

symbolum (sumbolum), ī, n. u. symbolus (sumbolus), ī, m. (σύμβολον u. -ος), die Marke, das Kennzeichen, Wahrzeichen, wodurch jmd. erkannt werden od. sich ausweisen soll (vgl. Isid. orig. 6, 19, 57), quem symbolum? Plaut.: symbolum est, Plaut.: symbolos proponere, Iustin.: v. Siegelring (weil er zuw. als Marke ausgegeben wurde), nach Plin. 33, 10. – Insbes., a) eine Art Paß- od. Ausweiskarte, Cato oratt. fr. 2. p. 37, 14 Jordan. – b) das Glaubensbekenntnis, tota ecclesia in symbolo confitetur (deum) iudicare vivos et mortuos, Augustin. epist. 214, 2.

symbolum [σύμβολον], 1 symbolus [CL < σύμβολος], ~a [CL < συμβολή] 1 token, sign, symbol. b (her.) device, charge. c (in gl.). unitatem ‥ indicat signorum et vexillorum ‥ in ecclesia conjunctio. ‥ ait ‥ theologus [sc. Eriugena] ‥ divina ‥ per dissimilia ~a manifestari H. Bos. LM 1333C .  b ~um suum zebellinum cruce imbricata aurea Spelman Asp. 49; ~a stationaria sunt que certam in scuto stationem habent Ib. 88; incisiones ‥ margines ~i afficiunt ‥ vetustiores sunt imbricate, dentate, denticulate Ib. 108.  c simbulum, herebenc [? l. herebecn] GlC S 373. 2 identity, compatibility, complementarity, (~um habere) to exhibit similar qualities or complementary features. habent ‥ anima humana et spiritus malignus quoddam simbolum nature Neckam SS III 77. 3; istud membrum ‥ habet ~um cum mamillis; unde que competunt ibi, et hic Gilb. VII 289. 2; in habentibus ~um facilior est transitus ‥ quia terra symbolizat cum igne M. Scot Sol 716; duo elementa que ex parte in qualitate aliqua contrariantur, et ex parte in qualitate aliqua ~um habent, verbi gratia terra et aqua, que in frigiditate conveniunt, in ceteris autem qualitatibus contraria sunt Ps.-Gros. Summa 604; in habentibus simbolum transmutatur una qualitas tantum T. Sutton Gen. & Corrupt. 138; simbolum quod est accidens commune Ib. 140; quod, propter hoc, habentium ~um facilior est transmutatio, vult habere intellectorem studiosum non otiosum Siccav. PN 95. 3 collection. ~um graecum nomen est et interpretatur collatio. est autem collatio sermonum sicut in consiliis solet, est et pecuniarum sive aliarum rerum Bede Prov. 1007A; ~um electorum Gir. LS 414 (cf. id. Symb. praef. p. 199: requisitus ‥ fui quatinus epistolas meas ad varias personas ‥ destinatas ‥ in unum congererem); ~um est collacio Bacon Gram. Gk. 65. 4 summary of belief, creed; b (in pictorial representation); c (transf., applied to prayer-bead). 680 fidem rectam ‥ sanctorum patrum tradidit ~um (Conc. Hatfield) Bede HE IV 15 p. 239; in ~o Apostolorum confitemur nos credere sanctam ecclesiam, remissionem peccatorum, carnis resurrectionem Id. Tab. 459B; 726 baptizatos absque interrogatione simbuli (Lit. Papae) Ep. Bonif. 26; 747 ut dominicam orationem et simbolum Anglice discant (Clovesho) CS 174; ~um, an soþne geleafan GlP 646; nullus debet admitti in patrinum nisi sciat dominicam orationem et minus ~um Beleth RDO 90. 92; Athanasius ~um Catholicum ‥ composuit Eul. Hist. I 192; item extra ipsam ecclesiam prope est locus ubi apostoli fecerunt cymbolum Brygg Itin. 384; 1428 non erat instructa ‥ nisi solomodo in cimbolo et decalogo Reg. Cant. III 188; 1432 liber in quo habetur simbalum fidei compositum a beato Jeronomo Reg. Glasg. 336; a cymball ‥ simbola CathA.  b 1368 magnum aule dorsorium meum de coronacione B. Marie cum apostolis sedentibus in thronis et inter se simbolum tenentibus (Test. Episc.) Reg. Exon. 1552.  c 1442 meum par precularum de et cum una oracione dominica et decem salutacionibus angelicis ac uno cimbolo apostolico de auro Reg. Cant. II 617. 5 contribution, share; b (w. ref. to payment for meal or entertainment). c tribute, tax, duty. per plurimorum investigaciones ‥ quasi datis ~is singillatim, scienciarum ingencia corpora ad immensas ‥ quantitates ‥ succreverunt R. Bury Phil. 10. 158.  b 1166 suam ponunt in quovis iniquitatis simbolo cum impiis portionem J. Sal. Ep. 193 (187 p. 230) (cf. Psalm. xlix 18); ~a dans et venenosis potibus vacans Ad. Scot Serm. 222D (cf. Prov. xxiii 20); simbolum, -i, escot de taverne (Garl. Dict.) Teaching Latin II 138; quedam taberna trans Tiberim vocabatur Emeritoria quia ibi milites emeriti ~a sua expendebant Higd. I 25; prohibetur episcopus facere convivia de confectis vel simbolis i. e. ex bonis pauperum ex elemosinarum particulis congregatis Wycl. Ver. II 195.  c et anime simbola [AS: saulsceat] solvatur adhuc aperto sepulcro. et si quis funus aliquod extra parochiam illius deferri fecerit, solvat tamen anime simbolam ecclesie ad quam illud attinet (Cons. Cnuti) GAS 295; fiat ter in anno simbolum luminis [AS: leohtgesceot] (Quad.) Ib. 294; si quis non reddit lucis simbolum, reddat ‥ witam cum Anglis (Quad.) Ib. 133; scotwite, ~um ad opus ballivorum domini Eul. Hist. II 155.

2 symbŏlum, ī, n. (σύμβολον), ¶ 1 c. symbolus : Apul. Plat. 2, 7 || [en part.] tableau des principaux articles de la foi [Symbole des apôtres] : Aug. Ep. 214, 2 ; Prud. Perist. 2, 438 ¶ 2 c. symbola, écot : Vulg. Prov. 23, 21.

➳ simbolum [mss P] = symbolus Pl. Ps. 648.