transmutare

transmutare [CL] 1 to make or transform (into another thing), change, convert. b (alch.) to change the substance of, transmute. quando tribrachus in iambum ~atur Aldh. PR 115 p. 158; sanctos praedicatores, qui mentes insipientium labore verbi Dei exercent, eosque ab ea in qua nati sunt turpitudine ac deformitate ~are contendunt Bede Templ. 742D; necessitatem in voluntatem ~averunt Ord. Vit. VIII 26 p. 439; vetulas quasdam ‥ se in leporinam ~are formam Gir. TH II 19 p. 106; Deus ‥ me captivam ad alas tue protectionis ‥ feliciter transmisit, ut meum infortunium in auspicium fortunatum ~etur V. II Off. 12; potestatem ~andi principatum aristocraticum in principatum similem principatui regali Ockham Dial. 806; 1376 campus in quem dicta via ~ata est continet in se unam acram terre IMisc 209/11. b facit quod Mars ~atur in lunam mutatione perfecta M. Scot Lumen 252; ~andi metalla vilia in aurum et argentum Bacon Tert. sup. 13; tum habes elixir ad convertendum Mercurium in pulverem fixum qui juxta qualitatem suam omnia corpora ~abit in aurum vel argentum Ripley 201; metalla invicem ~ari possunt quia naturalia sunt et eorum materia est eadem Id. Axiom. 119. 2 to put (into another condition), to transform, change the shape or appearance of (also fig.). b to translate (into another language). c (mus.) to transmute (in mensuration). donec ‥ ipsi quoque homines in corporum ‥ immortalem immortalitatem ~arentur Anselm (CurD I 18) II 80; omnes artus conquassati sunt et a sua forma ~ati Trevet Troades 77; manifesta contradictio est quod due quantitates non ~ate secundum locum, nec secundum augmentum vel detrimentum, ‥ sint primo equales et post non equales Ockham Quodl. 619; dracones ‥ in aquis fluvialibus sperma sua jactabant, unde aque amaritantur et in venenum ~antur Eul. Hist. I 79; 1377 [luna] in quolibet mense lunari a cremento in decrementum, a conjunctione in plenilunium transmutatur (Wycl.) Ziz. 270; s1428 captis ‥ ecclesiis monasterialibus ‥ ex his alteratis et ~atis fortalicia bastilliata facta sunt Plusc. X 29; xxx li. in adjutorium ad pistrinum et bracinum ~andum Thorne 1915. b psalmos ‥ more Romanorum juxta quintam editionem, memoraliter transmetuit [v. l. ~avit] Eddi 3; in Latinum ~atum Lib. Eli. III 120; cartas ‥ de Anglico in Latinum ‥ ~are Chr. Rams. 161; [Alfredus] composuit libros, ~ans eos in patriam linguam Silgrave 46; Ptolomeus Philadelphus ‥ divinas Scripturas per LXX interpretes de Hebrea in Grecam ~avit Eul. Hist. I 61. c tertius et quartus modus ~ari debent si more lascivo per vocem exprimantur Haudlo 172. 3 to put (into another position or location), move, transfer, relocate. b to translate (bishop), transfer from one see to another. res sua quisque aut ~avit aut ~are decrevit, pavidusque ne invenirentur abscondit Ord. Vit. VII 16 p. 250; belenum perniciosum natum in Persia ~atur et transplantatum in Aegyptum ‥ factum est comestibile Alf. Angl. Plant. 23; si relinqueretur sue nature, ~etur a loco sursum usque ad locum deorsum J. Blund An. 4. b s1176 sic Perigenes in Petris ordinatus episcopus translatus est in Chorinthum. Dosideum Seleutie episcopum Alexander Antiochenus episcopus in Tarsum ‥ ~avit. Reverentius ab Archis Phenice in Tyrum ~atus est Diceto YH 413. 4 to transfer (to another's possession, ownership, or sim.), hand over. 811 addidi ‥ aratrum fratribus nostris concedendam [sic] quod a Reacolvensae ecclesiae [sic] prius transmotaveram CS 332; c1160 nec ulli hominum ‥ liceat ‥ ecclesiam predictam in alterius religionis ordinem ~are Lit. Cant. III 372. 5 (her.) to counterchange (colours), to reverse or interchange (tinctures). portat arma barrata ex transverso de albo et nigro cum uno fusulo ex eisdem coloribus ~atis Upton 250; colores demum invertunt et ~ant et tanquam per buccellas disponunt Spelman Asp. 109.

transmutare

Saved

Recent