tutus
tutus, guarded, safe, secure, out of danger
same from the plots of one’s enemy
tūtus, a, um: secure, safe; in safety, 1.243; sure, 4.373; (adv.), tūtō, with safety, safely, without danger, 11.381. (tueor)
tūtus, a, um, Part. and P. a. of tueor, (prop. well seen to or guarded; hence),
- Asafe, secure, out of danger (cf. securus, free from fear). Lit.
- α Absol.: nullius res tuta, nullius domus clausa, nullius vita saepta ... contra tuam cupiditatem, Cic. Verr. 2, 5, 15, § 39: cum victis nihil tutum arbitrarentur, Caes. B. G. 2, 28: nec se satis tutum fore arbitratur, Hirt. B. G. 8, 27; cf.: me biremis praesidio scaphae Tutum per Aegaeos tumultus Aura feret, Hor. C. 3, 29, 63; Ov. M. 8, 368: tutus bos rura perambulat, Hor. C. 4, 5, 17: quis locus tam firmum habuit praesidium, ut tutus esset? Cic. Imp. Pomp. 11, 31: mare tutum praestare, id. Fl. 13, 31: sic existimabat tutissimam fore Galliam, Hirt. B. G. 8, 54: nemus, Hor. C. 1, 17, 5: via fugae, Cic. Caecin. 15, 44; cf.: commodior ac tutior receptus, Caes. B. C. 1, 46: perfugium, Cic. Rep. 1, 4, 8: tutum iter et patens, Hor. C. 3, 16, 7: tutissima custodia, Liv. 31, 23, 9: praesidio nostro pasci genus esseque tutum, Lucr. 5, 874: vitam consistere tutam, id. 6, 11: tutiorem et opulentiorem vitam hominum reddere, Cic. Rep. 1, 2, 3: est et fideli tuta silentio Merces, secure, sure (diff. from certa, definite, certain), Hor. C. 3, 2, 25: tutior at quanto merx est in classe secundā! id. S. 1, 2, 47: non est tua tuta voluntas, not without danger, Ov. M. 2, 53: in audaces non est audacia tuta, id. ib. 10, 544: externā vi non tutus modo rex, sed invictus, Curt. 6, 7, 1: vel tutioris audentiae est, Quint. 12, prooem. § 4: cogitatio tutior, id. 10, 7, 19: fuit brevitas illa tutissima, id. 10, 1, 39: regnum et diadema tutum Deferens uni, i. e. that cannot be taken away, Hor. C. 2, 2, 21: male tutae mentis Orestes, i. e. unsound, = male sanae, id. S. 2, 3, 137: quicquid habes, age, Depone tutis auribus, qs. carefully guarded, i. e. safe, faithful, id. C. 1, 27, 18 (cf. the opp.: auris rimosa, id. S. 2, 6, 46).—Poet., with gen.: (pars ratium) tuta fugae, Luc. 9, 346.—
- β With ab and abl.: tutus ab insidiis inimici, Asin. ap. Cic. Fam. 10, 31, 2: ab insidiis, Hor. S. 2, 6, 117: a periculo, Caes. B. G. 7, 14: ab hoste, Ov. H. 11, 44: ab hospite, id. M. 1, 144: a conjuge, id. ib. 8, 316: a ferro, id. ib. 13, 498: a bello, id. H. (15) 16, 344: ab omni injuriā, Phaedr. 1, 31, 9.—
- γ With ad and acc.: turrim tuendam ad omnis repentinos casus tradidit, Caes. B. C. 3, 39: ad id, quod ne timeatur fortuna facit, minime tuti sunt homines, Liv. 25, 38, 14: testudinem tutam ad omnes ictus video esse, id. 36, 32, 6.—
- δ With adversus: adversus venenorum pericula tutum corpus suum reddere, Cels. 5, 23, 3: quo tutiores essent adversus ictus sagittarum, Curt. 7, 9, 2: loci beneficio adversus intemperiem anni tutus est, Sen. Ira, 2, 12, 1: per quem tutior adversus casus steti, Val. Max. 4, 7, ext. 2: quorum praesidio tutus adversus hostes esse debuerat, Just. 10, 1, 7.—
- ε With abl.: incendio fere tuta est Alexandria, Auct. B. Alex. 1, 3.—
- b Tutum est, with a subj. -clause, it is prudent or safe, it is the part of a prudent man: si dicere palam parum tutum est, Quint. 9, 2, 66; 8, 3, 47; 10, 3, 33: o nullis tutum credere blanditiis, Prop. 1, 15, 42: tutius esse arbitrabantur, obsessis viis, commeatu intercluso sine ullo vulnere victoriā potiri, Caes. B. G. 3, 24; Quint. 7, 1, 36; 11, 2, 48: nobis tutissimum est, auctores plurimos sequi, id. 3, 4, 11; 3, 6, 63.—
- 2 As subst.: tūtum, i, n., a place of safety, a shelter, safety, security: Tr. Circumspice dum, numquis est, Sermonem nostrum qui aucupet. Th. Tutum probe est, Plaut. Most. 2, 2, 42 (472): tuta et parvula laudo, Hor. Ep. 1, 15, 42: trepidum et tuta petentem Trux aper insequitur, Ov. M. 10, 714: in tuto ut collocetur, Ter. Heaut. 689: esse in tuto, id. ib. 708: ut sitis in tuto, Cic. Fam. 12, 2, 3: in tutum eduxi manipulares meos, Plaut. Most. 5, 1, 7 (1047): in tutum receptus est, Liv. 2, 19, 6.—
- B Transf., watchful, careful, cautious, prudent (rare and not ante-Aug.; syn.: cautus, prudens): serpit humi tutus nimium timidusque procellae, Hor. A. P. 28: tutus et intra Spem veniae cautus, id. ib. 266: non nisi vicinas tutus ararit aquas, Ov. Tr. 3, 12, 36: id suā sponte, apparebat, tuta celeribus consiliis praepositurum, Liv. 22, 38, 13: celeriora quam tutiora consilia magis placuere ducibus, id. 9, 32, 3.—Hence, adv. in two forms, tūtē and tūtō, safely, securely, in safety, without danger.
- a Posit.
- α Form tute (very rare): crede huic tute, Plaut. Trin. 1, 2, 102 (140): eum tute vivere, qui honeste vivat, Auct. Her. 3, 5, 9: tute cauteque agere, id. ib. 3, 7, 13.—
- β Form tuto (class. in prose and poetry): pervenire, Plaut. Mil. 2, 2, 70 (225); Lucr. 1, 179: dimicare, Caes. B. G. 3, 24: tuto et libere decernere, id. B. C. 1, 2: ut tuto sim, in security, Cic. Fam. 14, 3, 3: ut tuto ab repentino hostium incursu etiam singuli commeare possent, Caes. B. G. 7, 36. —
- b Comp.: ut in vadis consisterent tutius, Caes. B. G. 3, 13: tutius et facilius receptus daretur, id. B. C. 2, 30: tutius ac facilius id tractatur, Quint. 5, 5, 1: usitatis tutius utimur, id. 1, 5, 71: ut ubivis tutius quam in meo regno essem, Sall. J. 14, 11.—
- c Sup.
- α Form tutissime: nam te hic tutissime puto fore, Pomp. ap. Cic. Att. 8, 11, A.—
- β Form tutissimo: quaerere, ubi tutissimo essem, Cic. Att. 8, 1, 2; cf. Charis. p. 173 P.: tutissimo infunduntur oboli quattuor, Plin. 20, 3, 8, § 14.
tūtus, a, um, PAdi. (v. tueor), I) passiv, sicher, wohlverwahrt, außer Gefahr, gefahrlos, iter, Hor.: locus, Cic.: res, Cic.: vita, Iustin.: mens male tuta, Geisteszerrüttung, Hor.: consiliis et laboribus tutiorem vitam hominum reddere, Cic.: alqm tutum dimittere, Sen. – tutior receptus, Caes.: sic existimabat tutissimam fore Galliam, Hirt. b.G.: id tutissimum est, Ter.: medio tutissimus ibis, Ov. – m. ab u. Abl., m. ad, contra od. adversus u. Akk., tutus a latronibus, Hor.: ab insidiis inimici, Planc. in Cic. ep.: tutus ab hostibus, Caes.: tutus a periculo, Caes.: ab austro, Caes.: portus navibus a maritima vi tutus, Liv.: ut ab ignis periculo sint villae tutiores, Vitr.: per quos contra senatum et consules tutus esse posset, Eutr.: adversus venenorum pericula tuta corpora, Cels.: loci beneficio adversus intemperiem anni tutus est, Sen.: quorum (filiorum) praesidio tutus adversus hostes esse debuerit, Iustin.: testudo tuta ad omnes ictus, Liv. – tutus sub regis auxilio, Tac. – subst., tūtum, ī, n., die Sicherheit, in tutum pervenire, Nep.: esse in tuto, Cic.: in tuto collocare alqd oder alqm, in Sicherheit stellen, Ter. u. Cic.: Plur. tuta, Sicheres, Gefahrloses, quid dubitas et tuta times? Ov.: u. sicherer Ort, tuta petens, Ov.: tuta tenebam, Verg.: a tergo tuta relinquere, sich den Rücken gesichert halten, Curt.: u. Kompar. tutiora, sicherere Entschlüsse, barbari animum ad honestiora quam tutiora converterat, Curt. 8, 2 (9), 28. – tutum est m. folg. Infin., si dicere palam parum tutum est, Quint.: o nullis tutum credere blanditiis, Prop. – tutius esse arbitrabantur... sine ullo vulnere victoriā potiri, Caes.: ipsis tutius esse manere paulisper sub tutela praesidii Romani quam etc., Liv.: tutius visum est pluribus locis spargi, Curt. – nobis tutissimum est auctores plerosque sequi, Quint. – II) aktiv, übtr., vorsichtig, behutsam, v. Pers., Hor. de art. poët. 28. Ov. trist. 3, 12, 36: consilia, Liv. 9, 32, 3; 22, 38, 13.
ut sit [episcopatus ] perpetualiter tutus atque munitus ab omnibus secularibus servitutibus
odio germani ~us et magno otio litteris imbutus
tanto contra eorum infestationes ~iores, quanto ab eis amplius infestamur
paravit cum ingenio artificum navem contra maris pericula satis ~am(
castellum ‥ ~um valde, in medio stagni profundissimi erat(
consumta ergo domu flammis, posta ‥ ~a ab ignibus et intacta remansit
hunc nostrum negociatorem, Italiae mercimonia ferentem, his litteris tuae paternitatis commendo protectioni, ut per vias vestrae patriae ~us eat et redeat
~a,orsorg
fretus ‥ ~us et impavidus
gigas ergo de venia gaudens ‥ ~us in ipsum insiliit
quia ejus presidio eis prospera in itinere contigerant, in omnibus accidentibus audatiores sunt et ~iores(
in clibano Spiritus Sancti castus, nihil sibi conscius, fortis, ~us, virtutibus indutus
~um publicum conspicuumque refugium
cum ‥ bellum acturus videret sacerdotes ‥ qui ad exorandum Deum pro milite bellum agente convenerant seorsum in ~iore loco consistere
monasterium ‥ ~issimo terrarum situ situm est
mare nunquam ~um certa soliditate quiescit, sed inquietudine jugi turbatum more suo defluit
naves ‥ Christianorum ad quendam applicuerant portum satis ~um et castello vicinum
sese in locis ~ioribus receperunt
noverce sue ‥ Henricus rex ‥ ~a ‥ custodia sororem ‥ delegavit
accidit ‥ civem quendam Lincolniensem a monachis domus cujusdam ordinis hujus, sibi vicinis, bacones plurimos de porcis impinguatis grandes et grossos comparasse, et penes monachos eosdem ‥ ipsos tanquam in salva ~aque custodia deposuisse
fecit militem comprehendi, et ad castrum adduci in ~a custodia
comes ‥ sororem ‥ Bristou ad ~iora perduxit
quam [juvenculam ] ad ~iora ducens, familiaribus generis sui commiserat alendam
grana sua sic in ~o recondat ut frigore non herbam sed farinam habundanter habeat
diu tamen quesitum in ~o repperit, ubi puero non erat timendum
hi sunt triumphatores et amici Dei qui, in ~o jam positi, cum magna exsultatione proclamant: cantemus Domino
in ~o nos collocaverint et assignaverint nos Deo et Patri nostro
qui omnes dies tanquam vitam ordinat, nec optat crastinum, nec timet fortunam; jam ut volet ordinet: vita jam in ~o est
quid ergo nunc de cetero fiet, quando in ~um introductus est, et quasi in thalamum per fidem?
perierunt tempora vite, mors eat in ~um
alii et habent et amant, alii nec habere nec amare se divitias saeculi gaudent, quorum ~ior status est cum apostolo dicentium: nobis mundus crucifixus est et nos mundo
redire domum ‥ cogitabant, et hoc esse ~ius communi consilio decernebant
mihi ‥ placuit hunc presentem portitorem litterarum istarum nomine Ethelhun ‥ quasi cautiore et ~iore cursu ad vos dirigere ac per eum haec salutaria caritati vestrae seu precatoria scripta porrigere(
Galo videns hostem solito ferociorem et irreverenter in se precipitem manumque suam ~o cecam errore, manu prudenter et attente struit insidias, et ipsam inter agendum ictu prepeti surreptam amputavit
~ius [AS: ] est mihi ire ad amnem cum nave mea quam ire cum multis navibus in venationem ballenegebeorhtlicre
~ius est cordas remitti intensius quam protendi
~ius tamen est et perfectius utriusque generis peccata sacerdotibus pandere, et consilium medicine ab eis querere quibus concessa est potestas ligandi et solvendi
non videtur ~um esse asserere hoc tamquam verum certum tenendum
haec sunt ‥ firmissima ac ~a sanctae ecclesiae praesidia
mi advocate ~issime, miserere orphani derelicti
in tota et ~a Trinitate salutem
ad ~am regularis vite stationem
nichil ~um est in quo totius populi vota suspirant
hic quidem modus delendi tirannos utilissimus et ~issimus est
tanto edificio ~a struentes fundamenta
absque dubio caritatis ~issima custos humilitas est
Balduinus ~o Edessam perveniens
unusquisque sua rura ~o colebat
de grege pontificum / vix est preter unicum / dignitate dignus / cui nil tuto creditum / cujus fides hospitum / solet esse pignus
in ventre istiusmodi et ~o congeruntur cibaria et potenter digeruntur et in omnium membrorum artuum sensuumque salutem utiliter diffunduntur
concupiunt interim ex illo fastigio suo, si ~o liceat, descendere
tūtus, (7) a, um, part. de tueor pris adjt : ¶ 1 protégé, en sûreté, lʼabri, qui ne court aucun danger : nullius res tuta erat Cic. Verr. 2, 5, 39, personne nʼavait un objet en sûreté ; locus tutus Cic. Pomp. 31, endroit sûr ; mercatoribus tutum mare Cic. Pomp. 32, mer sûre pour les marchands ; tutiorem vitam hominum reddere Cic. Rep. 1, 3, rendre la vie humaine plus sûre ; mentis male tutæ Hor. S. 2, 3, 137, dʼune intelligence mal préservée = frappé de démence ; tutæ aures Hor. O. 1, 27, 18, oreilles discrètes || tutus ab, protégé contre, à lʼabri de, qui nʼa rien à craindre de : Cic. Verr. 2, 1, 68 ; Nat. 2, 20 ; Cæs. G. 7, 14, 9 ; [avec adversus ] Curt. 7, 9, 2 ; Sen. Ira 2, 12, 1 ; [avec ad ] Liv. 25, 38, 14 ; 36, 32, 6, par rapport à || tutum est avec inf., il est prudent de : Quint. 9, 2, 66 ; 10, 3, 33 ; tutius est... potiri Cæs. G. 3, 24, 2, il est plus sûr de sʼemparer... ; nobis tutissimum est... sequi Quint. 3, 4, 11 le plus sûr pour nous est de suivre... || in tuto aliquem collocare Cic. Har. 53, mettre qqn en sûreté ; in tuto esse Cic. Fam. 12, 2, 3, être en sûreté ; in tutum educere Pl. Most. 1048, emmener en sûreté, cf. Liv. 2, 19, 6 ¶ 2 [fig.] prudent, circonspect : Hor. P. 28 ; Ov. Tr. 3, 12, 36 || tutiora consilia Liv. 9, 32, 3, résolutions plus prudentes, cf. Liv. 22, 38, 13.
- 1. beschermd, beschut, beveiligd (tegen: ab; adversus; contra of ad) [vita; oppidum moenibus; ab insidiis; ab omni iniuriā; a latronibus; adversus pericula venenorum; ad omnes ictus];
- 2. veilig, zonder gevaar, risicoloos [iter; mare]; ➤ -o in senatum venire; -o magistratum gerere; -o in urbe esse; tutissimo vivere; — subst. tūtum, ī n veiligheid, veilige plaats: in -o esse; in -um pervenire; alqd in -o collocare; -a petens;
- 3. (metaf.) voorzichtig, behoedzaam [consilia].
tutus , a, um. adj. c. s.
妥。穏。有保障。謹愼者。— a periculo 無危。In tutum (locum.) 往妥處。Esse in tuto 在妥處。
Suggest a Translation
See an image
妥。穏。有保障。謹愼者。— a periculo 無危。In tutum (locum.) 往妥處。Esse in tuto 在妥處。
Suggest a Translation
See an image
Unde quia credebatur eum habere lapidem, quidam dicebant eum exponere manibus medicorum, ut ab infirmitate liberaretur ; quod et avia ejus prohibuit, hæsitans prius de sanctitate beati Raymondi. Quocirca dixit, se de infirmitate pueri esse Tutam.
tūtus adj.with comp.and sup.
- P. of tueor, guarded, safe, secure, out of danger: nullius res tuta . . . contra tuam cupiditatem: cum victis nihil tutum arbitrarentur, Cs.: Tutus bos rura perambulat, H.: quis locus tam firmum habuit praesidium, ut tutus esset?: nemus, H.: receptus, Cs.: iter, H.: tutissima custodia, L.: quod vectigal orbis tutum fuit?assured: Est et fideli tuta silentio Merces, sure, H.: Tutior at quanto merx est in classe secundā!H.: non est tua tuta voluntas, not without danger, O.: diadema tutum Deferens uni, i. e. secured to him, H.: male tutae mentis Orestes, i. e. unsound, H.: alqd. Depone tutis auribus, trustworthy, H.: provinciam a belli periculis tutam esse servatam: ab insidiis, H.: a coniuge, O.: ab omni iniuriā, Ph.: testudinem tutam ad omnes ictūs video esse, L.: quo tutiores essent adversus ictūs sagittarum, Cu.—As substn., a place of safety, shelter, safety, security: tuta et parvula laudo, H.: tuta petens, O.: ut sitis in tuto: receptus in tutum est, L.—Watchful, careful, cautious, prudent: Serpit humi tutus, H.: Non nisi vicinas tutus ararit aquas, O.: celeriora quam tutiora consilia, L.: animum ad honestiora quam tutiora convertere (sc. consilia), Cu.: tutius esse arbitrabantur, potiri, etc., i. e. the safer course, Cs.
-
…maturavit atque ibi castra posuit. Quae res et latus ullum castrorum ripis fluminis muniebat et post eum quae erant tuta ab hostibus reddebat et commeatus ab Remis reliquisque civitatibus ut sine periculo ad eum portari possent efficiebat. In eo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…pueris mulieribusque in aestuaria ac paludes coniectos dixeramus, hac pugna nuntiata, cum victoribus nihil impeditum, victis nihil tutum arbitrarentur, omnium qui supererant consensu legatos ad Caesarem miserunt seque ei dediderunt ; et in commemoranda civitatis calamitate ex…
Julius Caesar, Gallic War
-
…domi meae te adservarem rogasti. cum a me quoque id responsum tulisses, me nullo modo posse isdem parietibus tuto esse tecum, quia magno in periculo essem quod isdem moenibus contineremur, ad Q. Metellum praetorem venisti .…
Cicero, in Catilinam
-
…te cogebat multos pallere colores et fletum invitis ducere luminibus quis ego nunc pereo, similis moniturus amantis O nullis tutum credere blanditiis Quae fueram magnis olim patefacta triumphis, ianua Tarpeiae nota pudicitiae ; cuius inaurati celebrarunt limina currus…
Propertius, Elegies
-
…certa suo quia tempore semina rerum cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur, dum tempestates adsunt et vivida tellus tuto res teneras effert in luminis oras quod si de nihilo fierent, subito exorerentur incerto spatio atque alienis partibus anni…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…saecula nomen. His actis, propere exsequitur praecepta Sibyllae. Spelunca alta fuit vastoque immanis hiatu, scrupea, tuta lacu nigro nemorumque tenebris, quam super haud ullae poterant impune volantes tendere iter pennis talis sese halitus atris faucibus…
Vergil, Aeneid
-
…monstraverat umbras, dum calet et medio sol est altissimus orbe. Quodsi sola times latebras intrare ferarum, praeside tuta deo nemorum secreta subibis, nec de plebe deo, sed qui caelestia magna sceptra manu teneo, sed qui…
Ovid, Metamorphoses
-
…quos quoniam caeli nondum dignamur honore, quas dedimus certe terras habitare sinamus. An satis, o superi, tutos fore creditis illos, cum mihi, qui fulmen, qui vos habeoque regoque, struxerit insidias notus feritate Lycaon…
Ovid, Metamorphoses
-
…parte erat aes alienum, studium belli, magna merces in spe victoriae, at in altera maiores opes, tuta consilia, pro incerta spe certa praemia. Haec illis volventibus tandem vicit fortuna rei publicae. Itaque Q .…
Sallust, Catilina
-
…, qua non ulla meum femina norit iter vos remanete, quibus facili deus annuit aure, sitis et in tuto semper amore pares. in me nostra Venus noctes exercet amaras, et nullo vacuus tempore defit Amor. hoc…
Propertius, Elegies