vadium
juramenta et ~ia et plegia
Cola redemit terram de Willelmo comite. modo tenet eam Walterius in ~ium de filio Cole de Basinge(
in isto manerio habent monachi ‥ xij lib' de ~io quas dimisit eis quidam homo(
quod nec terram prefatam vendet nec in ~ium ponet
si tunc in omni re concordent, adeat cognatio et despondeat eam ‥ et excipiat inde plegium qui jus habet in ~io(
posuit terram suam de Dovera in ~io Philippo, Baiocensi episcopo, pro xxx libris Andegavensis monete
W. T. debet ij m. quia noluit dare vadum ministris regis
si burgensis ‥ sit rogatus per wagia et plegios tunc placitabit in curia mea(
si idem dicat in curia rem petitam suam non esse, sed ‥ sibi locatam, vel in ~ium datam
ponat plegios primos per ~ium ut sint tunc ibi responsuri quare non habuerunt quem plegiaverunt
cum invenissent Bernardum et alios appellatores dampnum facientes in foresta ‥ ceperunt ~ia sua, scil. j ensem et arcum et sagittas
qui ‥ debito Aaronis Judei obligatus est et cujus terre ~ia fuerunt ipsius Aaronis
de cc marcis quas dominus rex ei mandavit mutuo accipere ad opus regis super ~ia regis argentea que ei liberabit Johannes Maunsel
in causarum et judiciorum ordinacione ac decisione penis eciam seu vagiis ‥ consuetudines bastide nostre Florencie observent
et pone per ~ium et salvos plegios predictum Johannem ‥ quod tunc sit ibi, audiendum illam recognitionem
per capcionem pignorum vel amocione porte domus satisfacere compellatur, alia pena et gagio cessante
contra vadios et plegios
si ‥ accusatus ei ~ium recti dare nolit(
si quis de proprio placito regis inplacitetur a justicia ejus ‥ non debet justicie ~ium recti denegare(
Walt' de Grenvill' dedit wadium probandi
consideratum est quod duellum sit inter eos et quod Thomas det ~ium defendendi se et Robertus probandi
quam cirotecam, quasi duelli ~ium ostensam, comes recepit
controversia ‥ inter ‥ Robertum ‥ et Petrum ‥ super gagio cujusdam duelli
de rebellione ‥ sua guagium dederunt electo
si quis ‥ baronum vel hominum meorum penes me aliquod forisfactum commiserit ‥ nec per ~ium bellicum purgabitur, sicut solebant tempore patris mei et aliorum antecessorum meorum(
mortuum vadium dicitur illud cujus fructus vel redditus interim percepti in nullo se acquietant
non debet ei nisi c s. per annum de mortuo vadio pro predicto debito stallando
invadiatur res quandoque in mortuo vadio, quandoque non; dicitur autem mortuum vadium illud cujus fructus vel redditus percepti interim in nullo se acquietant
et in liberationibus servientum et ~iis Walensium et donis marchisorum
pro gagiis equorum domini Thome de Estlega et equorum qui venerunt cum domino R. de Bruis et milite suo, viz. pro xxvij per ij noctes, et xxxj per ij noctes, cum literia, candelis, et forgia ‥ pro gagiis v armigerorum in villa
de tempore quo primo positus fuit ad ~ia hospicii nostri
promittimus ‥ eas [sc. libras ] recipere in solutum stipendii vel gadgii hospitii nostri
volumus ‥ quod de predicta summa ‥ solvantur stipendia seu gatgia constabulariis, thesaurariis, collectoribus, et ministris
liberatos eiisdem pro eorum ~ia per octo septimanas
in ~io et servicio Nigelli fabri
concessio civitatis facta domino regi ‥ pro ~iis unius galeye pro gwerra
in plenam solucionem feodi sui domicilii, necnon pabuli equi sui et gagearum verleti sui
et gagiarum verleti sui
solutione vadictorum eorum servien'
a custome , consuetudo, gaudia, mos, ritus
Chronicon Laurishamense :Vado viam, Vado quadrupedem, Vadio, Vadium do : Pro consorte Vador : sonat hoc quod sum fidejussor.
Ornatum quoque Ecclesiasticum, quem Vintherus ambitu simoniæ expilaverat, et in Vadio exposuerat, plurima ex parte recuperavit.Alibi :
Tres libros auro et argento, gemmisque pretiosis exornatos, crucemque auream in Vadio exponenda concessit.
Garsierus miles dedit fundum alodii sui in Vadio et sine Vadio.
Creditur quandoque ex mutuo res aliqua sub Vadii positione, quod cum fit, quandoque res mobiles, ut catalla ponuntur in Vadium. Quandoque res immobiles, ut terræ et tenementa, et redditus, sive in denariis, sive in aliis rebus existentes.
Bad, pignus ; unde
Badian, pignus dare, accersendam esse docet Wachterus in Glossar. Germ. v.
Facio autem hoc donum pro salute mea, et pro Wadio, quem ad finem daturus sum, ut quacunque morte præoccupatus fuero, deinceps de hac vita sine Wadio et confessioneId est, non facta eleemosyna.non exeam.
Quæsivit Wetenan solidos a Monachis Rotonensibus in Wadio pro duabus Salinis habentibusxi. capitellos.
Haimelinus Boitellus dedit duos arpennos prati in Wagium proin Charta ann. 1302. ex Chartul. 21. Corb. fol. 101.xxiv. solidis etviii. denariis, quos pro ipso emendavit Daibutus Abbas. Wage,
Et ce cist eritage estoit amconbreis de Wagiere ou de sans(cens) ou d'autre chose, etc.
Qui Vadium clerici vel militis, vel alicujus servientis mei habebit, non tenebit illud ultra viginti dies nisi sponte sua, et tunc sine causa vendere poterit. Vadium plegiidicitur alibi. Vide in Plegius.
Ne alicui Judæo in eadem villa die ac nocte, nisi per legitimum testimonium, Gagium aliquod, sive equum, sive bestiam aliam liceat recipere.
Liber, qui se loco Wadii in alterius potestatem commiserit, etc.Lex Alaman. tit. 3 :
Roget sibi eum reddere, et donet legitimum Wadium, ut illam culpam illi servo concessam habeat.Ita in Lege Bajwar. tit. 1. cap. 6. § 3. tit. 10. § 3. etc. Ubi quandoque idem videtur quod
Vadium. Capitula Caroli M. lib. 3. cap. 29 :
Liber, qui se loco Wadii in alterius potestate commiserit.Cap. 65 :
Semetipsum in Wadio pro servo dare studeat.Annales Francor. ann. 777 :
Saxones reddiderunt per Wadium, et spoponderunt se esse Christianos, etc.Odo Cluniac. lib. 1. de Vita S. Geraldi cap. 24 :
Scilicet quod debitum Wadii nequaquam debitori relaxare solitus erat, omnino falsum est, etc.
Si quis alii Wadiam et fidejussorem de sacramento dederit, etc.Adde § 10. 12. 14. 15. etc. tit. 30. 33. 34. 50. 55. lib. 3. tit. 3. § 10.
Dedit wadia Gunterid Bonulo de solid. quattuor et fidiussore posuet, etc.
Non constringantur per Guadios vel sacramenta.Vetus Notitia apud Beslium pag. 224 :
Unde judicatum est a domno Comite, et ab omnibus suis circumstantibus, quod prædictus Launus eumdem alodem secundum legem et judicium per Guadium suum eidem Isarno reddidisset, quare eum inquietaverat, cum lege et fide facta.Charta Heccardi Comitis Augustodunensis in Tabulario Prioratus Persiaci in Burgundia apud Perardum :
Ut sicut per instrumenta Kartarum vobis tradidi, et per Quadium et andalugum, seu per istos breves commemoratum habeo.In alia apud eumdem habetur,
seu per Guadium et andelagum. Proinde emendanda formula 183. apud Lindenbrog.
per meos Wadros aut andelangos: legendum enim
Wadios.
Vadium dareinfra. Charta ann. 1298. apud Kennet. in Antiq. Ambrosd. pag. 334 :
Præcipimus tibi sicut alias præcepimus quod ponas per Vadium et salvos plegios... quod sint coram justitiariis nostris.
rectumfaciendi, quod
Vadium rectivocant. Leges Henrici I. Regis Angl. cap. 52.
Per judicium recti vadimonium dare,ibidem. Charta Alamannica 90. apud Goldastum :
Post hoc testimonium dedit Odathartus Wadium Folchroho Misso, ut esset paratus in præsentia Domini Imperatoris in placito generali justitiam faciendi.
Dare Wadia de placito, in Notitia ann. 972. apud Murator. delle Antic. Estensi pag. 150.
Comes Burchardus puer honorem Vindocinensem obtinens, ætatis puer, senili maturitate, ipse faciens emendationem, Vadimonium rectitudinis tradidit,ann. 1077.
Vadiumreddere. Charta Henrici I. Regis Angliæ apud Ricardum Hagustaldensem :
Et si quis baronum meorum forisfecerit, non dabit Vadium in misericordia pecuniæ suæ, sicut faciebat tempore patris mei vel fratris ; sed secundum forisfacti modum ita emendabit, etc.
Wadiumappellatur. Charta Salomonis Ducis Britonum ann. 860. apud Marten. tom. 1. Ampl. Collect. col. 14 :
De omnibus quæ ad memoratum monasteriumUbi procurator, qui alterius vices gerit, intelligi potest : at prior notio certa videtur ex Placito ann. 971. inter Probat. tom. 2. novæ Hist. Occit. col. 123 :(Prumiense) pertinent, quæ sub nostra scilicet erant potestate, per Wadium nostrum eum revestivimus.
Et multo plures alii communi voto decreverunt judicantes, ut tali ratione que ibi proclamavit per Guadium suum, id est per festucum de vite ipsas res superscriptas in manu Ameii Episcopi reddidisset, et guirpitionem effecisset, etc.
Aliud etiam fecit donum ut quidquid monachi possent adquirere de feudis ad se pertinentibus emtione, sive donatione vel oblatione, seu Vadatione, esset liberum et immune.Nescio an idem sit
Cæterum admittimus ut Vadiaco civium in Witstock sint quatuor solidi, Vadiaco autem hospitum ibidem sub pœna sit octo solidorum.Vide mox
Vadiatura, p. 231. col. I.
Vadium, Pignus, in Leg. Norman. apud eumd. tom. 7. pag. 278 :
Recordationem curie super hoc postulare poterunt et habere per eos qui duelli Vadiamento affuerunt.
Et suum Vadimonium dare voluit se vidisse et audisse quod prædictus Herbertus jam dictam terram annuit.Ibid. fol. 192 :
Otho Mathua tradidit in Vadimonium terram quandam quæ est apud Mortarios Geminos.Chartul. S. Vandreg.
Clamabat etiam de jure hospitari apud Abbatiam S. Vandregisilli quot vicibus vellet in anno et quietari Vadimonia sua, quæ pro expensis suis in villa mitterentur.Charta ann. 1181. ex Tabul. S. Urbani :
Si fundus terræ Monachis aut Sacerdoti datus fuerit, Monachorum erit, ni Vadimonium fuerit, de quo Sacerdos tertiam partem habebit.Adde Thomasser. in Biturig. pag. 195.
His itaque ecclesiæ datis et super altare, ut dictum est, Vademoniis ab omnibus datoribus positis.
Tali autem tenore ne Vadimoniare, vel vendere, vel aliquo modo alienare absque consilio canonicorum eum honorem possis.Charta Henrici IV. Imper. ann. 1113. apud Marten. tom. 1. Ampl. Collect. col. 632 :
Ea videlicet conditione ut nec præfatus Abbas, nec aliquis successorum....... quicquam de eisdem bonis alicui beneficiare, sive Vadimoniare præsumat.
Item invadiatur res quandoque in mortuo vadio, quandoque non ; dicitur autem Mortuum Vadium illud, cujus fructus, vel redditus percepti interim, in nullo se acquietent.Quæ quidem
vadii mortuispecies pro usuraria semper habita est. Ibidem lib. 3. cap. 5. et Glanvilla lib. 10. cap. 8 :
Cum vero res immobilis ponitur in vadium, ita quod inde facta fuerit seisina ipsi creditori, et ad terminum, aut ita convenit inter creditorem et debitorem, quod exitus et redditus interim se acquietent, aut sic quod in nullo se acquietent. Prima conventio justa est, et tenet, secunda injusta est et inhonesta, quæ dicitur Mortuum Vadium, sed per curiam domini Regis non prohibetur fieri, et tamen reputat eam pro specie usuræ. Unde si quis in tali vadio decesserit, et post mortem ejus hoc fuerit probatum, de rebus ejus non aliter disponetur, quam de rebus usurarii.Vetus Consuetudo Normanniæ MS. 1. part. 2. sect. cap. 8 :
L'autre maniere d'usure si est en mortgage. Mortgage est dit, quant cil, qui tient la chose en gage, en a les fruits et les issues, et ne contrevient en la déte. Si comme aucun baille à un autre sa terre en gage pour 20. livres, quant cil, qui tient la chose reçoit les issues par dessus son chatel, tout est tenu à usure.Alibi :
Mortgage est qui de rien ne sera aquitté, si comme quant aucune terre est baillée en gage pour cent sols, par tel convenant, que quant cil, qui l'engage, la voudra avoir, il rendra les cent sols. L'en appelle vif gage, qui se aquitte des issues ; si comme quant l'en baille en gage une terre pour cent sols jusques à trois ans, qui doit être rendue toute quitte en fin de terme ; ou quant terme est baillié jusque à tant que les deniers, qui sont prestez, soient traiz des issues de la terre.Exstat in libro Anglico
Justice of peacepag. 148.
Forma de morgagio feoffando per debitorem.
Propterhoc volunt quod dictum Capitulum habeat in pignus et Gagium mortuum omne jus quod dicti conjuges habent in decimis bladorum in territorio de la Blachonaie usque ad vii. annos. Et est expressum formaliter quod fructus a Capitulo percipiendi non computabuntur in sortem, et quod dicti conjuges dictas decimas redimere non poterunt durantibusvii. annis invito Capitulo. Elapsisvii. annis dicti conjuges eas redimere poterunt, quandocumque plene simul solventxxx. libras. Et quamdiu a prædicta solutione cessabunt, dictum Capitulum dictas decimas in Gagium mortuum possidebit, fructibus earum in sortem non computandis.
vadiumpereat et
moriaturdebitori, si condicta die summam pecuniæ, pro qua prædium impignoratum est, non exsolvatur ; contra creditori perinde pereat, si exsolvatur. Unde
quod nunquam moritur ex aliqua parte, quod ex suis proventibus acquiratur. Multa habet hoc loco Littleton, et sectionibus seqq. de mortuo vadio.
Balduinus D. Bellævallis dedit in maritagium filiæ suæ 800. libras, et pro ipsa pecunia tradidit ipsi centum libratas terræ de feodo Regis in Mortuum Gagium, etc.Petrus
Més se deniers furent donné en mariage, et la terre baillie à mort Wage por les deniers après le mort à la fille, qui n'a point d'oir de son corps, demorra la terre por la moitié del nombre au mari, ou à son oir, etc.Hujusmodi
mortui vadiimentio est præterea in aliquot Consuetudinibus municipalibus, Insulensi nempe art. 27. et aliis locis, et Artesiensi tit. 39. apud Butilerium in Summa rurali, etc.
Vide Basnag. in art. 185. Consuet. Norman.Nous les scaurons bien maintenir A cognoistre preu ou dommaige, Nous passerons Plaigier Gaige.
Devant le Roi sont li Gages ploié, Des deux Barons qui ne sont gueres chier.
de Balescampmilit. ann. 1238. in Chartul. Montis S. Mart. part. 1. ch. 100 :
Obligavi me et meos hæredes, meo Vadio plicato, secundum morem patriæ, in manibus scabinorum supradictorum, ad omnia prædicta in singulis articulis firmiter observanda.
Excommunicato non debent dare Vadium ad remanens, nec præstare juramentum ; sed tantum vadium et plegium standi judicio Ecclesiæ, ut absolvantur.Ita apud Bromptonum, ubi Matth. Paris habet
ad remanentiam.
Et dedit unicuique eorum,(Militum) Vadia sua et liberationem ab illo die usque ad proximum Paschasequens.
Hugo piscator pro suis Vadiis.Conventio inter Carolum Provinc. Comit. et Arelat. ann. 1251 :xl. sol..... Luparius pro suis Vadiis duorum mensium,lvi. sol.
Quandocumque ibunt cum domino Comite habebunt ab eo stipendium sive Vadia.Charta Johannis Reg. Franc. ann. 1351. apud Marten. tom. 1. Ampl. Collect. col. 1467 :
Cum 400. hominibus armorum et 800. servientibus retinuerimus ad nostra Vadia consueta, etc.Occurrit præterea tom. 3. Ordinat. Reg. Franc. pag. 483. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 74. apud Lobinell. tom. 2. Hist. Britann. col. 677. et Menester. Hist. Lugdun. pag. 136.
Concedentes dicto procuratori nostro plenam et liberam potestatem, ac speciale mandatum et generale dicta Gadia seu stipendia quantacumque et qualiacumque sint, petendi et recipiendi a quibuscumque thesaurariis, etc.
Si absentes a curia sua Gagia sive quitationes reciperent, etc.Litteræ Roberti Reg. Siciliæ ann. 1314. tom. 2. Hist. Dalph. pag. 151 :
Infrascripta Gagia statuimus... Prædicta vero Gagia solvi et fieri mandabimus successive per terminos oportunos.
Absque tamen aliquorum a nobis propterea perceptione Vadiorum locum inter eos assignare teneantur.
Ipse Majo per inquisitionem, et per idoneos homines Guadiam dedit ad probandum.Chronicon Farfense pag. 653 :
Tunc ab omnibus decretum est, ut idem Pando Guadiam cum suis ad partem Palatii daret, et componeret juxta edicti paginam de ipso Judicatu incenso.Infra :
Et Guadiam de compositione juxta legem dare fecerunt.
guadium constituere, vel guadia firmare, Ugutioni. Gloss. Lat. Gall.
Si quis autem Vadiet, quod fieri justum sit, et transgrediatur, etc.
Si quis portaverit pannum intra operatorium ad faciendum indumentum, non debet Vadiari ab eo in operatorio, nisi ab illo cujus pannus erat, si non fuerit pagatus.
Si autem aliqua querimonia adversus hujus monasterii rectores insurrexerit de jam dictis rebus,...... nostræque acclamaverint clementiæ præsentiam, Comes noster et Missi nostri discurrentes, seu Ministri Reipublicæ, faciant ambas partes in nostram audientiam Guadiare.Vetus Notitia apud Beslium in Episc. Pictavensibus :
Postea vero Presbyteri Guadiaverunt, quod injuste ita sane fecerant, et illorum extitit fidejussor Launo Abbas.Alia Notitia Judicati apud Gallandum de Franco alodio pag. 296 :
Guadiavit ergo Heudo Comiti per judicamentum curiæ ejus forisfactum invasionis et injustitiæ suæ ; et cum deinde judices, quid in guadio contineretur, Heudo interrogaret, responderunt judices : Quantum Comiti placeret.Concilium Insulanum
Quicumque auctoritate vel temeritate propria Ecclesias, vel Ecclesiasticas præbendas pignoraverit, vel Guadiaverit, etc.
Nobis baculo in cartula pendente Gathgiavit.Charta Mauritii
Et recognovit, quod in præfato hurgo, et taliata nihil habebat, et quod injuste calumniatus fuerat, et inde Guagiavit rectum cum cornu cappæ suæ Domino Roberto Abbati.Stero in Chron. ann. 1251. de Frederico II. Imp. :
Veneno extinctus sepultus est..... tam occulte, quod multi per annos 40. Vadiabant eum vivere.
Wadium suum in judicio comprobare, in Statut. Archiep. Bremens. ann. 1246. Vide Leg. Longob. lib. 3. tit. 1. § 43.
Si forte quispiam aliquem mallaverit, et ille, qui mallatus fuerit, dixerit eum servum suum esse,.... jubemus ut præsentialiter inter se Wadient, ut ad primum, vel secundum, vel tertium placitum causam ipsam definiat.
in vado ponere, id est, tuto, accepto pignore, alicui dare. Notum proverbium apud Terentium et Plautum :
Res in vado est,unde forte nata vox
vadium et Invadiare. Leges Edwardi Reg. Angl. cap. 35. de armis :
Non debent illa Invadiare, nec extra regnum vendere, etc.Burkhardus de Casib. S. Galli cap. 11 :
Calicem aureum... Invadiavit, etc.Occurrit passim.
Pactionem etiam talem cum prædictis monachis fecerunt ut de terra vel possessione jam dictæ curtis quæ sibi remanebat nihil unquam venderent aut Ingagiarent, nisi ipsis monachis : casati etiam sui, si de ipsa terra vel possessione aliquid vendere vel Ingagiare voluerint, hoc prius offerent illis duobus fratribus superius nominatis.
Vadiatur duellum, cum actor, sive appellans, querelam suam proponit, eamque duello per se vel per suum campionem se probaturum offert. Et reus sive appellatus affirmat contrarium esse verum, et se vel suum campionem in sui suæque causæ defensionem ad duellandum affert. Hinc inde dantur Vadia ; ab actore vadium disrationandi ; a reo vadium defendendi, quod in hoc regno fit. cum duelliones hinc inde chirothecas offerunt.Vetus Charta :
Sed quia ipse erat debilis corpore,...... quidam nepos ejus nomine Guitcelinus dedit Vadimonium duelli judicio curiæ pro eo, et venerunt in campum ad faciendum duellum, etc.
Et si homines de Boscum. Vadia duelli temere dederint, et præpositi assensu, antequam tribuanturobsides, concordaverint, duos solidos et sex denarios persolvat utrique (uterque ;) et si obsides dati fuerint, septem solidos et sex denarios persolvat uterque.
De tos cas de crieme on pot apeler ou venir à Gages, si li accuseres en veut fere accusation, selont ce que apiax se doit fere ; car il convient, que cix, qui est apelés, se deffende.Qui porro vadium tollebat, dicebatur illud
operire. Harduinus
Et si aucun des parties se partoit après jugement assis, Gaige jetté et couvert, sans la licence ou bonne seureté, icelui partant doit estre tenu et prononcé pour convaincu.Vide Duellum 3.
de Tannayann. 1352. tom. 6. Ordinat. reg. Franc. pag. 60. art. 8 :
Jasoit ce qu'il se soient combatu, et il se puissent accorder entr'eulx, il s'en pourront yssir et départir en payant cent sols Tournois d'amende ès dessus nommez ou à l'un d'eulx, sanz autre punicion, et enporteront leurs armeures quittes et délivrées en l'un cas et en l'autre ; et se li Gaiges est oultrez, l'amende sera sur le vaincu, selon la coustume du païs.Vide in Duellum 3.
duellum. Bromptonus :
Alii vero dixerunt, quod Comes nec Baro, nec aliquis Regi subditus bellum contra Regem in appellatione sua de lege potest Vadiare ; sed in toto ponere se in misericordia sua, et emendas sibi offerre competentes.
Et vidit duellum inter duos homines Vadiari in curia dictorum Religiosorum super mehaingnio.
judiciaofferre.
Mandamus quod si quis sine voluntate patris mulieris eam Vadiaverit, vel desponsaverit, vel juraverit... in 50. lib. P. condemnetur.
Quia juvit ibi ad Gajandum homines de Arelate et aliunde pro segnoria domini Barralis.
Parijus seu rectum faceret. Ita passim in Assisiis Hierosolym. MSS. cap. 205. 206. 207. ubi formula vadiandi servitium sic describitur :
Nous tous en semble, et chascun par soi vous GajonsCap. 207. al. 287 :(vel dou service, que nous vous devons, tant que vous aiez rendu à nostre Per son fié, ou ne dites raison pourquoi vous ne le devez faire.Gageons )
Et tous les homes dou Roy requistrent au Roy que il s'en soffrist de ce, que il avoit enci lor Per congée, et que se il s'en soffroit, et menoit Messire Raoul par esgart de sa Court, que ils li Guageroient tous ensemble, et chascun pour soi, dou service que ils devoient, tant que il eust fait leur requeste.Et cap. 24 :
Sont les cas ausquels on peut Gager de service le Seigneur, ou le conjurer de sa foi.Vide capp. seqq.
Tali tenorestat wadium, quod non Diswadiabunt illud nisi ad suum retinere, et quod de manu sua decimam non ejiciant.
Carta de terra, quam Abbas Hugo Diswadiavit de Wiberto de Thaneto.Charta Richardi de Porcomortuo in Hist. Abbat. S. Cathar. Rotom. :
Quousque pecunia nostra, de qua omnes illas res debent Diswadiari, ab uxore ejus et filio nobis reddatur.
Heldebertus factus monachus in ecclesia S. Taurini, partem hereditatis suæ donavit ecclesiæ, reliquam partem invadiavit ipse, et frater suus Devadiavit.Lit. remiss. ann. 1457. in Reg. 187. Chartoph. reg. ch. 75 :
Si tu ne delivres aujourd'hui le cousteau, que tu me baillas Dimanche en gaige de quatre deniers, tu ne le Débailleras jamais.
Neque nos possumus vel debemus in prædicta foresta aliquem Disvadiare propter aliquot forisfactum, nec capere propter aliquam manuum operationem, quam in ea faciat.
Et si ita non fecerint, licentiam dederunt Bertranno Monaco ut Disvadient eos infra treugam et foras treugam.
Si quis blodwitam... et hujusmodi forisfaciat, et inde veniat sine Divadiatione, vel calumnia, placitum domini sui est.Cap. 41 :
Si quis autem, ubi forisfecerit, retentus vel Divadiatus sit, plene componat.Cap. 57 :
Si inter eos homines disceptetur in curiis super accusationibus, alternatim sibi rectum faciant in causis suis nisi quis retentus, vel Divadiatus sit, vel plegiatus pro culpa sua, etc.Cap. 80 :
Aut Divadietur aut retineatur ibi malefactor.Adde cap. 41. et 94.
Lequel sergent print l'un après l'autre(les exposans) aus corps et aus draps moult felonnessement, pour les vouloir despoiller et Desgager.
Ita tamen quod non possunt Vadiare in claustro ; sed quando ille, qui forefecit, recedit a claustro, tunc possunt emendam levare, secundum quod forefecit.
Pro forisfacto quod Vicecomes faciat, vel pro debito quod ipse debeat, non potest aliquis eum in Vicecomitatu Vadiare.Litteræ Guidonis Nivern. Comit. ann. 1231. inter Ordinat. Reg. Franc. tom. 3. pag. 118 :
Præpositus noster Nivernensis tenebitur censam levare secundum transcriptum quod ei tradiderint dicti quatuor burgenses, et eciamGuagiare, si opus fuerit, sed propter hoc nullam habebit emendam.
Creditor, qui habebit domum apud Solignac, poterit ibidem debitorem suum autoritate propria Gagiare ratione debiti ibidem contracti.Concilium Avenionense ann. 1279. cap. 1 :
Occupare, detinere, pignorare, seu Gadiare, etc.Charta ann. 1292. apud Perardum pag. 564 :
Quod præpositus Tornodori..... non potest, vel non poterit Gagiare, vel facere gagiari, nec justitiam exercere in villa S. Michaelis prædicta, etc.Libertates oppidi Montis-Regalis in Sebusianis ann. 1287 :
Si Miles, vel quilibet extraneus debeat debitum alicui Burgensi Montis-Regalis, Præpositus, vel alius de familia domini debet ire cum creditore, vel sine creditore, sine aliqua contradictione, et sine dono et mercede ad Gagiandum debitorem, et eum gagiare.Assisiæ Hierosol. cap. 113. de Sponsoribus :
Si ledit pleige dit que il n'a de quoi il lui puisse faire que pleiges, l'autre li doit dire, Fournissés en l'assise, et il la doit fournir ensi, que il doit jurer sur sains, que il, ne autre pour lui n'a dou sien à couvert, ne à descouvert dequoi il puisse faire que pleige, que la robe de son vestir, et dras de son lit ; et se pleige fit ledit serment, il fournit l'assise, que l'autre ne peut, ne ne doit Gager par l'assise la robe de son vestir, ne de son lit, si convient il que il seuffre tant, que il trove aucune chose dou sien, que il puisse Guager, etc.
Que doresnavant vous ou aucuns de vous, ne Gagez ou contraignés, ou souffrés estre Gagés ou contraints, comme que ce. soit, en corps ou en biens, etc.
pignus coactivumvocant ; alteram, quam debitor ipse sponte præstat,
pignus conventionaleappellatam. Prior pigneratio fit ut plurimum judicis auctoritate, qua creditor domum debitoris ingreditur, inque rem ipsius, in debiti sibi statuta die exsolvendi securitatem, involat et manus injicit, ni debitor die præterita debitum exsolvat, distrahendam et subhastandam. Idque
Cum repetes a proximo tuo rem aliquam, quam debet tibi, non ingredieris domum ejus, ut pignus auferas ; sed stabis foris, et ille tibi proferet pignus quod habuerit.Ubi versio 70. Interpret.
Stephanus de Villars pedesticum de Roccataillia......misit Girino seneschalcho et Lugdunensi Ecclesiæ in Gageriam, pro decem millibus solid. Lugdun. monetæ.
Et octingentas libras, quas posui in Gageria, quam a fratre meo accepi.Alia Gaufredi D. Joinvillæ Senescalli Campan. ann. 1190. pag. 71 :
Si absque ipsius licentia de prædictis terris amodo dividerent, vel in vadium sumerent, emptionem suam et Gageriam amittent.Institutiones Capituli Gener. Cisterciens. dist. 11. cap. 3 :
Gageriæ autem ulterius non accipiantur, exceptis feodis nostris, secundum quod a jure est concessum, etc.Eadem habent ferme Statuta antiqua Cartusiens. 2. part. cap. 32. § 29. Libertates Oppidi Jasseronis in Sebusianis ann. 1283 :
Item concedimus, ut nullus teneatur accipere pignus, vel Gageriam, a nobis, vel ab aliquo alio, nisi plus tertio valuerit, quam illud, pro quo offertur, etc.Ita usurpant veteres Chartæ apud Roverium in Reomao pag. 232. 233. 236. 240. quæ potissimum sunt de prædiis in
Gageriamdatis.
Octavam partem decimariæ de Thedesio accepit D. Hugo prior in Guatgeria de Petro Bruno pro 100. sol. Valencianis. De hac Gatgeria fuit fidejussor dom. Aynardus, etc.
Nos pro quibusdam Vadiis Meldensis Ecclesiæ quæ præpositus Comitissæ detinebat, villam invenimus suppositam interdicto.
Vadium, Pignus. Tabul. S. Victoris Massil. :
Dodonus misit pro Gadio unam sechuram prati quæ est sub ponteillari de Mota.Ibidem :
Martino non permiserunt suum Gadium dare sicut decet.Chartul. majus ejusdem Monast. pag. 102. v° :
Ego Rostagnus et uxor mea Constantiana donamus Gadium nostrum ex omnibus laboribus nostris et ex omnibus acquisitionibus nostris.
Quia in Vagio S. Mammetis facta est, et ad eum nihil pertinet, etc.Charta ann. 1174. apud Rymer. tom. 1. pag. 38 :
Pro amore filii sui ad pacem revertantur, si Vagium et plegium dederint standi in judicio de hiis, quæ ante gwerram forisfecerunt.Chartul. S. Vandreg. tom. 2. pag. 1636 :
In villa autem Alpici vel omni terrario, si sanguis effusus fuerit, vel facta seditio, vel Vagium belli datum, meum est judicare.
Pro quo facinoreAdde Baldricum Noviom. lib. 1. cap. 65. lib. 2. cap. 1.Vadatus in hac Synodo, centum libris argenti pacatur cum præfato Stephano Episcopo, etc.
Vadium darepro re quavis. Chartæ Parensales form. 6 :
Sic ei in præsenti fuit judicatum, ut ipsum servitium sancti illius, unde negligens aderat, ipsi Advocato sancti illius Rewadiare deberet, quod ita et fecit, et seipsum ad servitium sancti illius ibi se in præsenti recredidit.Vetus Charta apud Beslium pag. 176 :
Sic ad præsente ipsa falsitione per ipsa ChartaPlacitum Caroli C. ann. 22. in Tabul. S. Dionysii :Rewadiaverunt, et in servitium S. Juniani de parte genitore eorum Allifredo se cognoverunt, et ad pedes ipsius Ramnulfo se prostradiderunt, et wadios de omnibus ei dederunt, per quid ipsa falsitione præsentaverunt, vel per quid illo servitio contenderunt.
Visi fuimus judicasse, ut memoratus Major nomine Autreneus inantea adietisset, et unusquisque de sæpedictis servis ipsum servitium inferiorem, unde de legibus probatus habet, mallasset vel repetisset, et ipsum servitium emendassent, et Revadiassent, sicut et fecerunt.Baldricus lib. 1. Chron. Camerac. cap. 118 :
Eo siquidem pacto ut Walterus pro admissis 20. libras argenteorum Revadiaret.Continuator Historiæ Episcoporum Virdunensium n. 4 :
Deinde summam pecuniæ ad diem denominatum Domno Episcopo Revadiavit.Vetus Notitia apud Perardum pag. 149 :
Tunc judicatum est a supradictis Scabineis, ut de ipsis casnis quod mortificavit, legem faceret et Rewadiaret, seu supradictam terram legaliter redderet, quod et fecit.Chronicon Farfensis Monasterii :
Tunc supradicti Missi et judices eos Regwadiare fecerunt, fidejussores utriusque secundum legem ponentes. Heribannum rewadiare,in Capitul. 1. ann. 812. cap. 2. 9. Capitul. Caroli M. lib. 4. cap. 70 :
Ut vassi nostri..... qui anno præsente in hoste non fuerunt, heribannum Rewadient, etc.Appendix 2. ejusd. lib. cap. 8 :
Ut omnia, quæ wadiari debent, juxta quod in Lege continetur, pleniter secundum ipsam legem Rewadiata fiant. Bannum rewadiare,lib. 5. cap. 43.
Bannum wadiare, in Lege Longob. lib. 3. tit. 1. § 43.
Debitum rewadiare, in Edicto Pist. cap. 22.
Debitum wadiare, in Lege Longob. lib. 1. tit. 2. § 11.
Rewadiare xenium, apud Flodoardum lib. 3. Histor. Rem. pag. mihi 560.
Rewadiareest relaxare : unde hoc verbum adhibebant cum pignus liberabatur, solvebatur, ut monet Eccardus in Notis ad Leg. Sal. pag. 173. Id tamen raro factum fuisse ex locis a Cangio laudatis colligitur.
Vadium etiam, si pro qualibet forisfactura acceperit ab aliquo, non alibi quam infra curtim S. Amandi commendabit.
Quod Vadiatura 5. solidorum integraliter nostra erit.Privileg. Mundense ann. 1246. apud Haltaus. Glossar. Germ. col. 918 :
Major Vadiatio quæ fit judici unum est talentum.Vide eundem Haltaus. col. 2089. voce
Remittendo et franchisando nobis et dictæ villæ garenam suam quam habebat in vinoblio et territorio dictæ villæ, et Gagia sive pœnam, quæ occasione dictæ garenæ a venantibus in eadem consueverat percipere et habere.Consuetudo Castri Bellaci in Charta Hugonis Marchiæ
Si quis bannum Comitis infregerit, debet reddere de Gagio solidos 60.Charta ann. 1289. in Hist. Beneharn. pag. 311 :
Census nostri sunt assignati et statuti ad Mortgagia et pœnæ similiter.Alia Radulfi Issoldunensis ann. 1235 :
Si vero ex prædicto pascuario non fideliter soluto Gagium contingeret evenire, totum Gagium meum erit.Charta Philippi Regis Franc. ann. 1310. pro Libertatibus Bastidæ in Petragoricis, ex Regesto 47. Tabularii Regii n. 38 :
Et nisi prædictæ obliæ nobis solutæ fuerint prædicto termino, 5. sol. nobis solventur pro Gagio, et obliæ supradictæ.
Quod si temporibus futuris.... universitatem et habitatores, super quibuscumque causis et litibus contingeret poni in deffectu, vel ipsos debere clamores et Gaigia aliqualx. solidorum, vel majores emendas solvere, etc.
Item nullus sit ausus extra villam dicti loci et districtus ejusdem dolia tonellorum vacuorum transferre, neque mayramen, neque vimos, neque codram ; et si faciat contrarium in sexaginta solidos pro Gatgio condemnetur.
Ita ut nullus ecclesiasticus infra claustrum manens, aut alicui ecclesiastico serviens, Gadium, nec telonarium, nec aliquam justitiam per vim exsolveret.Charta ann. 1058. inter Probat. tom. 2. novæ Hist. Occit. col. 230 :
Non requirant in isto loco jam nominato ullum censum, non Guadium, non receptum, nec ullum forsfactum non faciat.
Item quod in dicta villa Pineti pro Guagiamento dentur 2. den. etc.
Omne quod S. Albino pro supradicta calumnia abstulerat, Gagiavit, et in ejus(abbatis) conspectu omnem calumpniam quam de Artesiaco faciebat, dimisit.
Cum dicti Religiosi dicerent se esse in saisina recipiendi et levandi ab his qui vendunt ibidem merces seu denariatas in stallis seu fenestris quinque denarios quolibet anno, et Gagiandi deficientes in solutione prædictorum, etc.
Coram nobis aut nostro locatenente Gatgiaturos et emendaturos, etc.
Gajabit 5. solidos, etc.
Fu Emeline la chanteresse en amende por garant relachié vers hommes religieux et honnestes Mr. l'Abbé et le Convent de S. Vandrille de la coustume que eus li demandoent : et Gaga ladite Emeline as devant dit Religieux coustume de toute marchandise et les arrierages du tans passé.
Sic ultimum elogium meum compono, etc. Gadium sive testamentum meum nuncupative facio, etc.
Si in itinere quod agere dispono ad Jerusalem defunctus fuero, dabo per Guadium ipsum vasculum plenum vino puro ad prædictum opus.
Gadea, Raynouard. Glossar. Rom. tom. 3. pag. 440. voc.
vadiumhabet, ut de iis disponat. Testamentum Raimundi Comitis Tolosani ann. 1249. apud Catellum pag. 374 :
Residuum vero de decem millibus marchis supradictis quod restat, distribuendum volumus arbitrio Commissariorum nostrorum infrascriptorum, qui Gadiatores, seu spondarii vulgariter appellantur ad pias causas, sicut saluti animæ nostræ magis expedire videbunt.Infra :
Commissarii autem, Gadiatores, seu spondarii nostri isti sunt, etc.Testamentum Rostagni de Podio alto ann. 1261 :
Item volo, quod Rostagnus filius meus restituat et solvat de bonis meis omnia forefacta mea, arbitrio et cognitione Gadiatorum meorum, etc. Gadiatores seu Executores testamenti,in Concilio Avenionensi ann. 1270. cap. 2.
Itaque jurejurando præcepi Vadiatoribus meis pro Deo, pro omnibus sanctis,.... ut chartam meæ eleemosynariæ integram et expressam facerent supradictis monachis..... Ideoque nos Vadiatores, etc.
Presbyteri inhibeant infirmis, ne plures quam tres Gagiarios instituant, et hoc etiam publicent in Ecclesia, et in ordinatione testamenti.Et cap. 120 :
Incipiant Gagiarii exequi voluntatem defuncti, etc.Testamentum Guidonis Dom. Lavalli ann. 1265. apud Duchesnium in Hist. Monmorenciaca pag. 386 :
J'ai establis.... mes Gaigiers et mes executors à fere et accomplir mon testamenz, si comme il est contenu cy-emprés.
Petebant Guagiarii a dicto Thoma omnia mobilia dicti defuncti Gaufridi et quod idem Thomas satisfaceret tanquam hæres legitimus superx. lib. annui redditus, quas præceperat idem Gaufridus in suo testamento pauperibus erogari...... Tandem dicti Guagiarii, etc.
Puella quæ numquam habuit virum non possit nubere sine consilio parentum suorum vel cognatorum, vel Gadiatorum, et ille qui eam duceret sine consilio jam dictorum,incidat in manus domini persona ejus et tota sua superbia.
Qualiter... guadium mihi dederunt Simeon Clericus, et Nardus Clericus, et mediatores posuerunt Gadiarios de jam dicta civitate, etc.
Item ne quis sine nostri licentia in regno nostro cætum, cohortem, vel aliquam congregationem faciat armatorum ; ne quis Contragagiamentum acceptet, vel pacem nostram regni nostri quolibet modo infringat. Et cum aliqui corruptelas pro Consuetudinibus in iis casibus soleant allegare, tales damnatas Consuetudines tollimus, et penitus reprobamus, etc.
Vadum, pro
Vadium, Pignus, aliquando occurrit. Regest. feud. Campaniæ fol. 82. v° :
Comes Campaniæ potest conducere mercatorem suum usque ad la Beurowe, et usque ad Vadium de Sablonieres, quod est longius.Pactum inter Jacobum Aragon. Reg. et Berengarium Magalon. Episc. ann. 1272 :
Exinde descendit per rectam viam usque ad Vadium Juvenale, et ex ipso Vadio Juvenali per rectam viam, etc.Chartul. S. Vandreg. tom. 2. pag. 2036 :
Præterea terram quamdam quam prædictus Hugo in Vadum miserat pro decem solidis, etc.