variabilis

vărĭābĭlis, e, adj. [vario],

• changeable, variable (post-class.): aër, Ap. Mund. p. 58, 31.

variābilis, e (vario), veränderlich, Boëth. inst. arithm. 1, 1. p. 8, 10; 2, 31. p. 123, 3 u. 124, 1 2, 32. p. 125, 16 Fr. Acro Hor. sat. 2, 6, 32. – Bei Apul. de mund. 3 jetzt vitiabili.

variabilis [LL] 1 capable of change, liable to change, mutable, variable. 796 nam sicut lux et tenebrae variantur vices suas, ita hujus vitae prosperitas et adversitas ~es sunt Alcuin Ep. 106; ipse quippe manens, nil variabile gignens Id. Carm. 65. 4a. 3; quomodo est summe incommutabilis, si per accidentia potest non dicam esse, sed vel intelligi ~is? Anselm (Mon. 25) I 43; marito edidit utriusque sexus optatam sobolem ‥ quibus in hac ~i vita sors diversa provenit Ord. Vit. IV 5 p. 189; non est mutabilis et ~is ut penitentia ductus quod proposuit vel dixit se facturum commutet Andr. S. Vict. Reg. 56; ipse [Deus] non est ~is neque temporalis in dispositionibus et voluntatibus suis, immo ejus voluntas est constans et perpetua Bracton f. 2b; dialecticus ‥ considerat suum medium tamquam probabile et possibile aliter se habere, et ideo non acquirit per ipsum nisi opinionem, que est cognitio ~is Kilwardby OS 561; juris ‥ racio vix ~is temporaliterve perfunctoria E. Thrip. SS VI 3; 1295 sperantes ‥ vestre fidei constanciam non ~em mutacione rerum vel temporum RGasc III 312a. 2 capable of being differentiated or distinguished (into). b (leg.) divergent, at variance, contradictory, in disagreement. quot modis ~is est [homo]? — sex ‥ esurie et saturitate, requie et labore, vigiliis et somno Alcuin Didasc. 975D; ista dies reddit Domini variabile grama, / supra quod debet Pascha venire sacrum Garl. Tri. Eccl. 89; cum ‥ rerum diversitas sit tota circa substanciam, quia ipsa ~is est secundum ea que in ipsa sunt, et non sunt ipsa substancia Ps.-Gros. Gram. 34; forma secundum se invariabilis et simplex, tamen ipsa in quantum materie counitur dicitur esse composita et ~is Bacon VIII 84; essentia generis secundum se est una radix ~is in diversas species Id. CSTheol. 137.  b testimonium hominum legalium ‥ qui a judice examinati, si concordes inveniantur, tunc poterit vadiare legem suam contra petentem ‥. et si secta ~is inveniatur, extunc non tenebitur legem vadiare contra sectam illam Fleta 138.

vărĭābĭlis, e (vario), variable, changeant : Apul. Mund. 3.