variare

variare [CL] 1 to colour in two or more colours, to variegate (also fig.). b (p. ppl. as adj., of horse) dappled, skewbald. c to cause to change or become varied in colour. d (fig.) to stain. tabernaculum Domini fit ex cortinis diversa colorum specie ~iatis Bede Tab. 425B; non indecens estimo si multicolori stilo ~ietur oratio W. Malm. GR II 173; minium acutissimum inde excerpitur et alii colores quibus pictura ~iatur Andr. S. Vict. Hept. 116; zonas vel marsupia, diverso stamine vel subtegmine ~iata ‥ adolescentioribus monachis vel clericis mittunt Ailr. Inst. Inclus. 7; 1383 in bursa ~iata de glauco de rubeo Ac. Durh. 431; a colorum vicissitudine ~iatam, seu variegatam dixeris Spelman Asp. 87.  b 1355 de duobus jumentis ‥ quorum j grisell' et j verrat' MinAc 802/11 r. 4.  c alterum ‥ cum jam etas mihi ~iaret capillos, in summam amicitiam assumpsi Ailr. Spir. Amicit. III 119. 698B.  d consilio tali regnum magis in speciali / undique turbatur, quo regis honor variatur Gower Carm. p. 363. 44. 2 to decorate, ornament. 716 vidit juxta se jacentem alterius novam colum sculptura ~iatam Bonif. Ep. 10; fulgeat hinc roseo vertex virtutis honore, / illic et sophiae clarescat lilia candens, / justitiae violis variet per tempora fulgor Alcuin Carm. 14. 10; quatenus ille ‥ stolam sibi diversis formularum scematibus ipse praepingeret, quam postea posset auro gemmisque ~iando pompare B. V. Dunst. 12; sic constructa micat, sic et variata coruscat / machina, quae hanc matrem sustinet ecclesiam Wulf. Swith. pref. 57; te nolim ‥ sequi gloriam ‥ in pannis avium vel bestiarum, aut diversorum florum imaginibus ~iatis Ailr. Inst. Inclus. 24. 3 to give variety to, make diverse, diversify, vary (esp. speech or writing). si per interrogationem et responsionem pauxillulum reciprocis vicibus stilus ~ietur Aldh. Met. 10; pro decore ‥ carminis ~iantur personae colloquentium Bede Cant. 1172C; c795 mellifluum turdus ~iat de gutture carmen Alcuin Ep. 66; tam numerosam multitudinem, tam formose formatam, tam ordinate ~iatam, tam convenienter diversam Anselm (Mon. 7) I 22; 1175 cum humane conditionis status motu multiplici ~ietur, nihil in temporalibus invenio preter unum quod vite celestis imaginem representet P. Blois Ep. 30. 101A; ~iatur ‥ pulsus propter multa Bart. Angl. III 24; c1380 licet penes vestram reverenciam ‥ inscius deliquerim vicibus ~iatis FormOx 323. 4 (intr.) to vary, be diverse. b to exhibit diversity or differ in opinion or sim., to be at variance, to be in diagreement or dispute. c (acad.) to debate, dispute. una eademque nostri salvatoris incarnati dispensatio figura ~iante repperitur Bede Sam. 655C; pectora virtutum ~iantium germine gravida Ib. 668D.  b quamvis Juvenalis auctoritas ~iaverit, ut supra retulimus Aldh. PR 136; in omnibus ‘o’ corripitur, ut ‘amo’, ‘sedeo’, ‘cerno’, ‘nutrio’, tametsi auctoritas ~iet Bede AM 104; sapientia Dei et sapientia hujus mundi circa rerum estimationem judicia sua ~iant Bald. Cant. Serm. 17. 1. 500D; commune ‥ medicorum vitium est semper circa egritudines ~iare P. Blois Ep. 43. 126B; ? c1200 quia ipse Rogerus inventus est seisitus de roberia illa et ~iavit in narracione sua et vocando warantos suos, consideratum est quod ipse suspendatur SelPlCrown 80; 1218 ~iat in narracione sua a brevi BNB II 4; 1458 quod extunc ‥ nullus supradictarum partium manuteneat, adjuvet, supportet, confortet, aut fortificet, aliquem illorum qui sic volunt placitare, ~iare, aut debatare Reg. Whet. I 306; 1505 cum quodam viro extraneo ‥ simul pro uno lez dagar ~iaverunt et perluctaverunt Sanct. Durh. 108.  c 1457 hec gratia est concessa sub conditione quod semel ~iet in Parviso MunAcOx 744. 5 (trans.) to effect a change in, make different, alter, vary, differentiate. b to make changeable, cause to fluctuate. cum corrumpuntur seu aliquo modo ~iantur Anselm (Mon. 34) I 53; ~iare quandoque licet confessionem Ric. Angl. Summa 34 p. 70; si ‥ forma ignis suscipiat majus et minus, ipsa ~iata secundum majus et minus speciem ~iabit, et ita non erit eadem forma secundum speciem, set alia, quod est inpossibile T. Sutton Gen. & Corrupt. 103; aliquem unum habet qui est per se, sed modi posteriores possunt ~iari, qui conveniunt potentie in agendo ex ratione specialium objectorum Duns Ord. II 87; vicia in virtutes omnino ~iare et sordes peccatorum lavare per cordis contricionem G. Roman. 304.  b ultimo luna festi paschalis a xv usque in xxj propter diem dominicum ~iata Bede Temp. 13; sed rogo, quid tristes, anima o tremebunda, loquelas / versas et stupido variaris in anxia quaestu? Id. Hymn. 16. 42; est locus undoso circumdatus undique ponto / ‥ / in quo bellipotens terreno in corpore miles / saepius aerias vincebat Balthere turmas, / quae sibi multimodis variabant bella figuris Alcuin SS Ebor 1328; 802 ut diligenter examinetur quid cui conveniat personae, quid canonicis, quid monachis, quid tertio gradui qui inter hos duos ~iatur Id. Ep. 258; sed ‥ prout voluntas hominum ~iatur constitutio postea mutata est Ord. Vit. III 7 p. 101; videns ‥ humana ratio undique res ~iari, mutari et renovari et nullam corporalem naturam omnino stabilem esse Kilwardby OS 18. 6 (intr.) to change, fluctuate. lunae ‥ status idem eademque sit pro ~iante solis digressu conversio Bede TR 25; tempora dum variant, animus sit semper honestus Alcuin Carm. 62. 158; presentis vitae terminus ~iante diversae calamitatis erumna instare ‥ dinoscitur W. Malm. GP V 257. 7 to cause to appear or occur in rotation or alternation, alternate. b to alternate with. lunaris globi rotunditas ‥ septenis figurarum speciebus ~iatur hoc est bicornea et sectili ac reliquis Aldh. Met. 3; domus exterius magnis minimisque per omne / porticibus spatium muri subfulta manebat / ‥ / inter quas modicae variantur in ordine cellae Æthelwulf Abb. 718; in alternatione lectionum, orationum, psalmorum quoque prout ea devotio ~iaverit Ailr. Inst. Inclus. 9; diebus sibi succedentibus et quasi vices suas mane ac vespere ~iantibus Id. Spec. Car. I 19. 523A.  b si tua jam, mundus, miscentur dulcia amaris, / adversis variant prospera cuncta cito Alcuin Carm. 11. 10; timor variat spem, spesque timorem H. Avr. Hugh 649. 8 to cause to diverge. b to divert (possession of property). c (intr.) to diverge, stray. longe a principio fine ~iato Gir. Invect. VI 2.  b terra de Niddisdale quodammodo fuit ~iata per sinistrum modum a propriis heredibus Plusc. X 8.  c miseri sunt qui ~iant a via veritatis G. Roman. 350.