αὔξω
I tr. en v. act.
1 hacer aumentar, hacer crecer c. ac. de abstr.
φρένας ἀνδρός
θυμόν
τὸ τοιοῦτον
(el alma concupiscible)
• c. ac. de concr.
δέμας
τὴν νοῦσον
τὴν φλόγα
τὰς τρίχας
τὸ βάθος ... τῶν τάξεων
• fig. engrandecer, dar fama
αὔξομεν ἔμπυρα
• c. ac. y alguna determ.: c. dat.
ἃ δὲ (θνητὰ γένη) ηὖξε μεγέθει
a las (criaturas mortales) que hacía crecer en tamañoτὸν ὄγκον τοῦ πλήθους ... ἄπειρον αὐξήσει
hará aumentar hasta el infinito la masa de sus bienesἐπὶ τὸ ἔσχατον ... πόθου κέντρον
ἐπὶ πλεῖον ηὖξον τὴν μαγειρικὴν τέχνην
ampliaban el arte de la cocina(τοὺς ἐκγόνους) αὐξήσασα πρὸς ἥβην
οὔτε ... δύναται αὔξειν ἡ φωνὴ εἰς ἄπειρον τὴν τοῦ βαρέος τε καὶ ὀξέος διάτασιν
la voz no puede aumentar hasta el infinito la extensión ni del grave ni del agudo
2 c. ac. de pers. o un abstr. de la esfera política hacer aumentar las fuerzas o el poder, hacer prosperar
μήτε τιν' αὖξε τύραννον
τούτους
τὰ Ἑλλήνων
τὸ τῆς πόλεως ... κοινόν
• c. alguna determ.: c. dat. instrum.
τοιοῖσδ' ἐγὼ νόμοισι τὴνδ' αὔξω πόλιν
τοῦτον τρέφειν τε καὶ αὔξειν μέγαν
alimentar y acrecentar el poder de éste hasta hacerlo inmensoτάδε μᾶλλον
τὸν δὲ (Μάριον) πρὸς τὰς ἐπαγγελίας ηὖξον
mientras que a Mario le promocionaban por sus promesas
• fig. engrandecer, enaltecer, proporcionar gloria
πόλιν
πάτραν
τὸν Καδμογενῆ
τὸν δῆμον
τοὺς Φιλοπάτορας θεούς
• ensalzar junto a ἐπαινέω:
αὐτούς (τοὺς καλούς)
Φίλων ... τὰ δεδογμένα ... ηὖξε
Filón ensalzaba las opinionesσέ γε ... ματέρ' αὔξειν
ensalzarte como madreἀοίδιμον ἔργοις [ἀθά]να[τ]όν τέ μι[ν αὐξήσουσι Μο]ῦσαι
• del estilo ampuloso en ret. magnificar abs.
αὐξῆσαι ἢ μειῶσαι
3 lóg. hacer más universal
ἂν δὴ δέῃ πάλιν αὔξειν ἀμφοτέρας τὰς προτάσεις, μέσον ἐμβλητέον
si de nuevo es preciso hacer ambas premisas más universales, hay que intercalar un término medio
4 gram., part. subst. ἡ αὔξουσα el aumento Hdn.Epim.280
• en v. pas. recibir el aumento
χρόνοι
αὐξόμενα
verbos que llevan aumento
II intr., gener. en v. med.
1 crecer, aumentar c. suj. de concr. o abstr.
μένος καὶ φαίδιμα γυῖα ηὔξετο
ὁ ἄνεμος
ὁ πυρετός
τὰ παθήματα
πῇ πόθεν αὐξηθέν;
¿de dónde y cómo crecido?ἡ σελήνη αὔξεται
μήνης αὐξομένης
ἡ ψυχὴ ... τὸ αἴτιον τοῦ αὔξεσθαι καὶ τρέφεσθαι
τὸ ἀσώματον ... οὔτε γίγνεται οὔτε αὔξεται
ὁ μὲν νεοσσός ἐστιν, ἣ δ' ηὐξημένη
• c. dat.
οἷσι (ἐχθροῖσιν) ... πόλεμος ἐχθοδοπὸς αὔξεται
ἡ δὲ ψυχὴ τοῖς σπουδαίοις λόγοις αὔξεσθαι πέφυκεν
• c. dat. y adj.
σθένος ... μεῖζον αὔξεται βροτοῖς
• c. adj.
τοσοῦτον αὔξονται αἱ περὶ τοὺς λόγους ἐπιθυμίαι τε καὶ ἡδοναί
• c. giro prep.
ἐν δ' ὀλίγῳ βροτῶν τὸ τερπνὸν αὔξεται
αὔξεται ἐν μέρει αἴσης
ὅσαι δὴ χρεῖαι δι' ἔρωτος χωρὶς αἰσχύνης ηὐξήθησαν
• tb. en v. act. en autores tardíos crecer
αὔξει ... τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος
• fig.
ἡ ψυχὴ ... αὔξει
• c. ac. int.
αὔξει τὴν αὔξησιν τοῦ Θεοῦ
crece con crecimiento divinoἐὰν μικρὸν ὁ ποταμὸς αὐξήσῃ, βυθισθήσεται
• c. ac. de rel.
ἵνα ... αὐξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα
para que crezcamos en todos los sentidos hacia Él (Cristo)
2 crecer, prosperar c. suj. de pers., pueblos o anim.
Ἀθηναῖοι ... ηὔξηντο
los atenienses estaban en plena prosperidadἡ πόλις
αὐτός τε μᾶλλον αὐξήσεται
μήδε οἶκος αὔξοιτο
• c. dat.
ὥστε καὶ χρήμασι καὶ τοῖς σώμασιν ηὐξῆσθαι
de forma que habrá que crecer en dinero y hombresαὐξηθήσεται ἡμῖν τὸ ἐμποριον
• c. adj. pred.
οὗτος ἂν ἐλλόγιμος ηὐξήθη
δεῖ ... παῖδα αὔξεσθαι μέγαν
μέγας ἐκ μικροῦ ... Φίλιππος ηὔξηται
• c. giro prep.
τὸ δὲ Ἑλληνικὸν ... αὔξηται ἐς πλῆθος τῶν ἐθνέων
la nación griega ha crecido hasta una multitud de pueblos
• fig.
ἐν τοῖς πόνοισιν αὔξεται
se crece en las dificultadesἐπὶ τῷ ὀνόματι ... ηὐξήθησαν
se engrandecieron por su renombre
• en un cont. gener. político-milit. acrecentar su poder
τὰ τῶν Περσέων πρήγματα αὔξηται
τοῦ Πολυκράτεος τὰ πρήγματα ηὔξητο
τὰ δὲ τῶν πολεμίων ... αὐξήσεται
3 lóg. hacerse más universal
ἐκεῖνα δὲ διὰ τούτου καταπυκνοῦται καὶ αὔξεται
• ret. exagerar
ὁ λόγος αὐξόμενος
•De *°H2u̯egs- en grado ø *°H2ugs-, cf. gót. aukan, lat. augeo y tb. gr. ἀέξω. De la misma raíz c. sufijo nasal αὐξάνω.