ἁρμόζω

ἁρμόζω, to fit together, join

ἁρμόζω, Att. ἁρμόττω, Dor. ἁρμόσδω Theoc. 1.53 (ἐφ-); part. ἁρμόσσον Hp. Art. 37: impf. ἥρμοζον, Dor. ἅρμ- Pi. N. 8.11: fut. ἁρμόσω S. Ant. 1318 (lyr.), Hp. Fract. 31, Ar. Th. 263: aor. ἥρμοσα Il. 3.333, etc., Dor. ἅρμοξα Pi. N. 10.12 (συν-): pf. ἥρμοκα Arist. Po. 1459b32:— Med., Ep. imper. ἁρμόζεο Od. 5.162, -όζου Philem. 187: fut. -όσομαι Gal. 10.971: aor. ἡρμοσάμην Hdt. 5.32, etc., Dor. ἁρμοξάμην Alcm. 71: —Pass., pf. ἥρμοσμαι E. Ph. 116 (lyr.), Pl. La. 193d, Ion. ἅρμοσμαι Hdt. 2.124; Dor. inf. ἁρμόχθαι Ocell. ap. Stob. 1.13.2; Dor. 3 sg. ἅρμοκται Ecphant. ap. Stob. 4.7.64: aor. ἡρμόσθην Pl. Phd. 93a, Dor. ἁρμόχθην D.L. 8.85: fut. ἁρμοσθήσομαι S. OC 908:—

fit together, join, esp. of joinerʼs work, ἥρμοσεν ἀλλήλοισιν (sc. τὰ δοῦρα) Od. 5.247 (also in Med., put together, ἁρμόζεο χαλκῷ εὐρεῖαν σχεδίην ib. 162; ναυπηγίαν ἁρμόζων E. Cyc. 460; ἁρμόζειν χαίταν στεφάνοισι Pi. I. 7 (6).39; ἀρβύλαισιν ἁ. πόδα E. Hipp. 1189; ἁ. πόδα ἐπὶ γαίας plant foot on ground, Id. Or. 233; ἁ. ποδὸς ἴχνια Simon. 182; ἐν ἁσυχαία βάσει βάσιν ἅρμοσαι (aor. imper. Med.) S. OC 198; στόμʼ ἅρμοσον kiss, E. Tr. 763; ἁ. ψαλίοις ἵππους furnish them with . ., Id. Rh. 27 (lyr.).
- - - b generally, adapt, accommodate, ἁ. δίκην εἰς ἕκαστον award each his just due, Sol. 36.17; σφισὶν βίοτον ἁ. accord them life, Pi. N. 7.98; apply a remedy, S. Tr. 687; make ready, τοὐπτάνιον Hegesipp.Com. 1.19:—Med., accommodate, suit oneself, πρὸς τὴν παροῦσαν πάντοθʼ ἁρμόζου τύχην Philem. l.c.; πρός τινα Luc. Merc.Cond. 30; ἁ. σύνεσιν acquire it, Hp. Lex 2.
  - 2 of marriage, betroth, Hdt. 9.108; ἁ. κόρᾳ ἄνδρα Pi. P. 9.117; ἁ. γάμον, γάμους, ib. 13, E. Ph. 411:—Med., betroth to oneself, take to wife, τὴν θυγατέρα τινός Hdt. 5.32, 47 (but Med. = Act., 2 Ep.Cor. 11.2); ἁ. ὡς ἐὰν αἱρῆται γάμῳ POxy. 906.7 (ii/iii A. D.):—Pass., ἁρμόσθαι θυγατέρα τινὸς γυναῖκα have her betrothed or married to one, Hdt. 3.137; ὡς ἐκείνῳ τῇδέ τʼ ἦν ἡρμοσμένα as troth was plighted between him and her, S. Ant. 570.
  - 3 bind fast, ἁ. τινὰ ἐν ἄρκυσι E. Ba. 231.
  - 4 set in order, regulate, govern, στρατόν Pi. N. 8.11:—Pass., [νόμοις] οὐκ ἄλλοισιν ἁρμοσθήσεται S. OC 908; κονδύλοις ἡρμοττόμην I was ruled or drilled with cuffs, Ar. Eq. 1236.
  - - b in the Spartan Constitution, act as harmost, ἐν ταῖς πόλεσιν X. Lac. 14.2, etc.: c. acc., ἁρμοστὴν ὃς ἥρμοζε τὴν Ἀσίαν Luc. Tox. 17.
  - 5 in Music, tune instruments, τὸ σύμφωνον Pl. Phlb. 56a, etc.:—Med., ἁρμόττεσθαι ἁρμονίαν Id. R. 591d; ἁ. λύραν tune oneʼs lyre, ib. 349e; Δωριστὶ ἁ. λύραν Ar. Eq. 989; αὐλόν Luc. Harm. 1 (but μέλη ἔς τι ἁ. adapt them to a subject, Simon. 184):—Pass., of the lyre, ἡρμόσθαι to be tuned, Pl. Tht. 144e, cf. Phd. 85e; ἁρμονίαν καλλίστην ἡρμ. Id. La. 188d; ὁμονοητικὴ καὶ ἡρμοσμένη ψυχή at harmony with itself, Id. R. 554e.
  - 6 compose, ᾆσμα Philostr. Her. 19.17.
- II intr., fit well, of clothes or armour, ἥρμοσε δʼ αὐτῷ [θώρηξ] Il. 3.333; Ἕκτορι δʼ ἥρμοσε τεύχεʼ ἐπὶ χροΐ 17.210; ἐσθὰς ἁρμόζοισα γυίοις Pi. P. 4.80; ἆρʼ ἁρμόσει μοι (sc. τὰ ὑποδήματα); Ar. Th. 263; τοῖς τρόποις ἁ. ὥσπερ περὶ πόδα fit like a shoe, Pl. Com. 129; θώραξ περὶ τὰ στέρνα ἁρμόζων X. Cyr. 2.1.16.
- - - b Math., coincide with, c. dat., Papp. 612.14; correspond, Hero Aut. 1.4.
  - 2 suit, be adapted for, τινί S. OT 902 (lyr.), El. 1293, And. 4.6; τόδʼ οὐκ ἐπʼ ἄλλον ἁρμόσει shall not be adapted to another, S. Ant. 1318; κἂν ἐπὶ τῶν θηρίων ἁρμόσειε λόγος Arist. Pol. 1281b19; εἴς τι, πρός τι, Pl. Plt. 289b, 286d; πρὸς τὰς συνουσίας Isoc. 2.34, cf. D. 61.24; of medicines, Dsc. 1.2, al.; of an argument, apply, Arist. Ph. 209a9, al.; τὸ τοῦ Ξενοφάνους ἁρμόττει is applicable, Id. Rh. 1377a19.
  - 3 impers., ἁρμόζει it is fitting, c. acc. et inf., σιγᾶν ἂν ἁρμόζοι σε S. Tr. 731: c. inf. only, λόγους οὓς ἁρμόσει λέγειν D. 18.42; πάντα τὰ τοιαῦτα ἁρμόττει καλεῖν Id. 21.166; οὔτε ἁ. μοι οἰκεῖν μετὰ τοιούτων Id. 40.57; τὰ τοιαῦτα ῥηθῆναι μάλιστʼ ἂν ἁρμόσειεν Isoc. 9.72.
  - 4 part. ἁρμόζων, ουσα, ον, fitting, suitable, Pi. P. 4.129; ἡ ἁρμόζουσα ἀπόφασις the appropriate verdict, Archim. Sph.Cyl. 1 Praef.; ἀλλήλοις Pl. La. 188d, al.: c. gen., Plb. 1.44.1; πρός τι X. Mem. 4.3.5, etc.
  - 5 to be in tune, λύραν ἐπίτεινʼ ἕως ἂν ἁρμόσῃ Macho 2.9.

A tr.

I c. ac. de obj. ext.

1 de concr. unir, trabar, ajustar c. dat. o prep. y dat. ἥρμοσεν (sc. δοῦρα) ἀλλήλοισι Od.5.247, σφᾶς σιδηραῖς ... ἐν ἄρκυσιν E.Ba.231, cf. Ezech.233, λίθον ... τῇ σφενδόνῃ I.AI 6.189, βέλος ... νευρῇ Nonn.D.24.139.

2 de abstr. adecuar, acompasar c. dat. βίοτον ... ἥβᾳ Pi.N.7.98, βάσει βάσιν ἅρμοσαι acompasa tu paso al mío S.OC 198, αἰσθέσει πάντα Philol.B 11.

3 de pers., esp. de mujeres comprometerse, concertar una boda c. dat. ξυνὸν ἁρμόζοισα θεῷ τε γάμον μιχθέντα κούρᾳ θ' Ὑψέος (Afrodita) concertando públicamente la unión ya consumada entre el dios y la hija de Hipseo Pi.P.9.13, ἁρμόσαι οἱ τὴν θυγατέρα Philostr.VS 610, en v. pas. ἐκείνῳ τῇδέ τ' ἦν ἡρμοσμένα entre aquél y ésta existe un compromiso S.Ant.570, ἁρμόζεται γυνὴ ἀνδρί LXX Pr.19.14

• en v. med. mismo sent. y constr. ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρί fig. de la unión sacerdotal a la Iglesia crist. os desposé con un único varón 2Ep.Cor.11.2

• en v. med. sólo c. el ac. concertar el propio matrimonio τοῦ Παυσανίης ... ἡρμόσατο θυγατέρα Hdt.5.32, cf. 3.137

• tb. abs., en v. act. concertar la boda Pi.P.9.117, Hdt.9.108.

4 poner, plantar el pie ποδὸς ἴχνια Simon.124.4D, κἀπὶ γαίας ... πόδας E.Or.233

• calzar ἀρβύλαισιν ... πόδας E.Hipp.1189

• de armaduras, prendas, etc. ceñir Κρονίων ... Ἕκτορι δ' ἥρμοσε τεύχε' ἐπὶ χροΐ Il.17.210

• de caballos enfrenar, embridar ψαλίοις ἵππους E.Rh.27

• aplicar (sc.φάρμακον) S.Tr.687, στόμ' ἅρμοσον bésame E.Tr.763.

5 de un cuerpo social, etc. gobernar οἵ τε ... ἐν Ἀθάναισιν ἅρμοζον στρατόν, οἵ τ' ἀνὰ Σπάρταν Pi.N.8.11, τὴν Ἀσίαν Luc.Tox.17

• abs. esp. en Esparta ejercer la magistratura de harmosta ἁρμόζοντας ἐν ταῖς πόλεσι X.Lac.14.2.

6 en v. med. de instrumentos musicales afinar, templar αὐτὸν ... Δωριστὶ ... ἁρμόττεσθαι ... τὴν λύραν Ar.Eq.989, cf. Pl.R.349e, 591d, Phd.85e, Plu.2.615b, τὸν αὐλόν Luc.Harm.1, τῶν χορδῶν ἑκάστην Aristox.Harm.16.2, cf. Porph.Sent.18

• en v. act. ψαλτήριον LXX Ps.151.2.

II c. ac. de resultado.

1 formar, unir, armar χαλκῷ ... σχεδίην Od.5.162, ναυπηγίαν E.Cyc.460

• encajar, encastrar τοὺς ἁρμούς IG 2².463.72 (IV a.C.), cf. 244.88, 100 (IV a.C.), Aen.Tact.18.11

• montar τοὐπτάνιον Hegesipp.Com.1.19

• colocar una lápida ἥρμοσε τίτλον MAMA 7.553.9 (Frigia Oriental)

• componer ἐξ ἐπέων ... τέκτονες οἷα σοφοὶ ἅρμοσαν Pi.P.3.114, en v. pas. en cont. fil. ἐκ τούτων ... πάντα ... ἁρμοσθέντα Emp.B 107, ἁ φύσις ... ἁρμόχθη ἐξ ἀπείρων Philol.B 1.

2 arreglar, adornar χαίταν στεφάνοισιν Pi.I.7.39

• en v. med. prepararse, disponer para sí αἶκλον ... ἁρμόξατο Alcm.95b

• ἰητρικὴν ξύνεσιν ἁρμόζεσθαι Hp.Lex.2.

3 en v. act. o med. en cont. de mús. ajustar, armonizar, componer μέλη ... τὸν γλυκὺν ἐς παίδων ἵμερον ἡρμόσατο Simon.126.4D., Λυδὸν ὃς ἅρμοσε Telest.2.2, τὸ σύμφωνον Pl.Phlb.56a, τὸ ᾆσμα ἡρμόσατο Philostr.Her.72.18

• c. ac. int. conseguir la armonía ἁρμονίαν καλλίστην ἡρμοσμένος Pl.La.188d, τὴν ἐν τῷ σώματι ἁρμονίαν ... ἁρμοττόμενος Pl.R.591d, τὴν ἁρμονίαν ἁρμόττονται Aristox.Harm.61.7

• abs., part. ἁρμόττων armónico ἁρμόττουσα ἀναστροφή Phld.Mus.4.12.10, cf. 4.23.34, esp. en part. perf. pas. τὸ ἡρμοσμένον μέλος melodía armónica Aristox.Harm.20.18, cf. 23.17, Anon.Bellerm.46, 48

• subst. armonía ἀναιρεῖν τὸ ἡρμοσμένον Aristox.Harm.24.11, cf. 48.8, Anon.Bellerm.30

• fig. ἡρμοσμένης τῆς ψυχῆς alma en armonía, equilibrada Pl.R.554e, τῆς διανοίας τὸ ἡρμοσμένον Luc.Nigr.26.

III c. inf. convenir σιγᾶν ἂν ἁρμόζοι σε τὸν πλείω λόγον más valdría que tú callaras el resto de la conversación S.Tr.731, λόγους, οὓς ... ἁρμόσει λέγειν D.18.42, πάντα τὰ τοιαῦτα ... καλεῖν D.21.166, τὰ τοιαῦτα ... ῥηθῆναι Isoc.9.72

• c. inf. y dat. κἀμοὶ νῦν ... εἰπεῖν D.24.4, οὔτε ... μοι ... οἰκεῖν D.40.57.

B intr. gener. c. dat. o prep.

1 en v. act. ceñir, ajustar ἥρμοσε δ' αὐτῷ (sc. θώρηξ) Il.3.333, θώραξ ... περὶ τὰ στέρνα X.Cyr.2.1.16

• de un vendaje adaptarse τὸ ἅρμοσσον σχῆμα τῷ χωρίῳ Hp.Art.37

• encajar, sentar bien ἆρ' ἁρμόσει (sc. τὰ ὑποδήματα) μοι; Ar.Th.263, cf. Pl.Com.137, en medic. τὸ ἀπόζεμα ... ἁρμόζον πρὸς πλευρὰς πόνους la decocción sienta bien para los dolores de costado Dsc.1.2

• sin dat. τὸν ἁρμόττοντα ... χιτῶνα X.Cyr.1.3.17, τὸ τοῦ Ξενοφάνους ἁρμόττει Arist.Rh.1377^a19, τοῖς ἁρμόζουσι λόγοις Plb.1.44.1

• adecuarse, amoldarse πρὸς τὴν παροῦσαν ... ἁρμόζου τύχην Com.Adesp.1411, χρὴ ... ἡρμοσμένον ἐν οἷς αὐτὸς ... κράτιστός ἐστι ποιεῖσθαι τὰς ἐρωτήσεις las preguntas han de hacerse ajustándose a aquello en que uno es más competente Plu.2.43b.

2 en v. act. y med. en cont. de mús. ajustarse οὔτ' ἐ]ν βαρυπενθέσιν ἁρ[μόζει μ]άχαις φόρμιγγος ὀμφά B.14.12, οἱ δὲ κιθαρῳδοὶ ... τούτοις (τοῖς τρόποις) ἁρμόζονται Anon.Bellerm.28

• fig. abs. de un plato resultar armonioso Macho 474.

3 cien. coincidir, corresponder τῶν ἀπορροῶν τὰς μὲν ἁρμόττειν ἐνίοις τῶν πόρων Pl.Men.76c (= Gorg.B 4), τῆς σφαίρας ... τὰ σημεῖα ἐπὶ τὰ σημεῖα Papp.612.14, ἑτέρα ... διάθεσις ζῳδίων ἁρμόζουσα τῇ πρότερον φανείσῃ Hero Aut.1.4

• adaptarse φύσις ... ποτί τε τὸν κόσμον ἅρμοκται Ecphant.l.c.

4 atribuirse, aplicarse, asignarse c. prep. τάδ' οὐκ ἐπ' ἄλλον ... ἁρμόσει esto no recaerá sobre otro S.Ant.1318, εἴς τι τούτων (sc. τῶν γενῶν) ... ἁρμόττειν Pl.Plt.289b, cf. 286d

• c. dat. εἰ μὴ τάδε ... πᾶσιν ἁρμόσει βροτοῖς S.OT 901.

5 convenir, ser adecuado c. dat. ἃ δ' ἁρμόσει ... τῷ παρόντι S.El.1293, τὸ πρᾶγμα ... ἅπασιν ἡμῖν Ar.V.872, ὁ λόγος ... τοῖς καιροῖς Isoc.9.34, τὰ λεγόμενα ... ἀλλήλοις Pl.La.188d, οὐδέτερον ... συμποσίῳ γένος Plu.2.712e, οὐδένα (στρατηγόν) ἁρμόζοντα αὐτῷ (πολέμῳ) D.C.36.27.4, τὴν ἁρμόζουσάν σοι εὔνοιαν PBremen 49.4 (II d.C.)

• c. prep. τῶν ὀρνίθων ὃς ἂν ἁρμόττῃ καθ' ἕκαστον Ar.Au.564, τὸ σεμνότατον ... πρὸς τὴν σεαυτοῦ φύσιν ἁρμόττον D.61.24

• abs. ξείνι' ἁρμόζοντα presentes adecuados Pi.P.4.129, ἁρμόττοντες λόγοι Isoc.4.82, ὅσσα ἥρμοττε D.C.45.6.3, ἁρμόζουσα γνώμη Plu.2.801b, τυχεῖν τῶν ἁρμοζόντ[ων obtener las cosas adecuadas e.d. el castigo apropiado, SB 12022.16 (II d.C.).

6 en v. med. dar la conformidad τοῖς προτεταγμένοις POxy.2666.1.20 (IV d.C.), ἵνα ἐγνωκὼς ἁρμόσῃ para que, enterado, des tu visto bueno, POxy.2667.14 (IV d.C.).

II tard. pertenecer Ῥωμαίοις ἁρμόζει τήμερον (sc. Σουανία) Men.Prot.p.19.

•DMic. a-ra-ro-mo-te-me-na.

•Deriv. de ἅρμα o ἅρμο (mic. a-mo) sobre un tema en dental o gutural. La aspiración es secundaria.

ἁρμόζω (impf. ἥρμοζον, f. ἁρμόσω, ao. ἥρμοσα, pf. ἥρμοκα ; pass. f. ἁρμοσθήσομαι, ao. ἡρμόσθην, pf. ἥρμοσμαι)

I tr.

1 ajuster, adapter : τί τινι, Od. 5, 247, une chose à une autre ; χαίταν στεφάνοισιν, Pd. I. 6, 39, poser une couronne sur les cheveux ; πόδα ἐπὶ γαίας, Eur. Or. 233, poser son pied sur le sol ; σιδηραῖς ἐν ἄρκυσι, Eur. Bacch. 231, entraver dans des liens de fer ; avec un acc. seul : ἁ. ἔπεα, Pd. P. 3, 114, composer (litt. ajuster) des vers ; τῆς διανοίας τὸ ἡρμοσμένον, Luc. Nigr. 26, l’harmonie de la pensée ||

2 unir : ἁ. κόρᾳ τινά, Pd. P. 9, 121, donner à une jeune fille un époux assorti, ou simpl. donner un époux à une jeune fille ; ἁ. γάμον, Pd. P. 9, 13 ; Eur. Ph. 411, assortir ou former une union ; au pass. ἡρμόσθαι θυγατέρα τινὸς γυναῖκα, Hdt. 3, 137, avoir pour femme la fille de qqn ||

3 p. ext. diriger, gouverner : στρατόν, Pd. N. 8, 11, une armée ; en parl. des gouverneurs de villes ou harmostes (v. ἁρμοστής) lacédémoniens ; abs. ἁ. ἐν πόλει, Xén. Lac. 14, 2, être harmoste dans une ville ; ἁρμόζειν τὴν Ἀσίαν, Luc. Tox. 17, gouverner l’Asie comme harmoste ||

II intr.

1 s’adapter, être ajusté, être proportionné, être d’accord : θώραξ περὶ τὰ στέρνα ἁρμόζων, Xén. Cyr. 2, 1, 16, ou θώρηξ τινὶ ἁρμόζων, Il. 3, 333, cuirasse qui s’adapte bien autour de la poitrine ou au corps de qqn ; λύραν ἐπίτειν’, ἕως ἂν ἁρμόσῃ, Mach. (Ath. 346a) tends fortement la lyre jusqu’à ce qu’elle soit d’accord ; p. suite, correspondre à, Héron Aut. 263 ||

2 impers. ἁρμόζει, il convient, il sied : avec une prop. inf. Soph. Tr. 731, il convient que ; avec un inf. Dém. 240, 2, etc. il convient de, etc. ; ἁρμόζει εἴς τι, Plat. Pol. 289b ; πρός τι, Plat. Pol. 286d, cela convient pour qqe ch. ; participe ἁρμόζων, ουσα, ον, qui convient, convenable, Pd. P. 4, 129 ; avec le dat. Plat. Lach. 188a, etc. ou avec le gén. Pol. 1, 44 ||

Moy.

1 ajuster, mettre d’accord : λύραν, Plat. Rsp. 349e, accorder une lyre ; ἁρμονίαν, Plat. Rsp. 591d, faire un accord ||

2 construire, fabriquer pour soi, acc. Od. 5, 162 ||

3 unir à soi : τινὸς θυγατέρα, Hdt. 5, 32, prendre pour femme la fille de qqn ||

➳ Act. prés. part. dor. ἁρμόζοισα, Pd. P. 9, 13. Impf. dor. ἅρμοζον, Pd. N. 8, 11. Ao. dor. ἅρμοσα, Pd. P. 3, 114, d’où part. dor. ἁρμόσαις, Pd. N. 7, 98. — Pass. ao. dor. ἁρμόχθην, Philol. B 1, p. 406, 25 (DL. 8, 85). Pf. 3 sg. dor. ἅρμοκται, Ecphant. (Stob. Fl. 48, 64). — Moy. ao. dor. ἁρμοξάμην, Alcm. 71. — Pind. et les Trag. emploient de préférence ἁρμόζω, Xénophon, Platon et les Orateurs ἁρμόττω, les Com. l’un ou l’autre indifféremment ; les récents éditeurs restituent partout chez les prosat. att. ἁρμόττω, seule forme usitée dans les inscr. att. (Meisterh. p. 141).

Étym. ἁρμόδιος.

ἁρμόζω of ἁρμόττω, Ion. ἁρμόσσω [ἅρμα]
1. met acc.
a. passend maken, van kleren of wapenrusting, met dat.: Ἕκτορι δ’ ἥρμοσε τεύχε’ ἐπὶ χροΐ en hij (Zeus) maakte voor Hector de wapenrusting passend op zijn lichaam Il. 17.210; aanpassen: βάσει βάσιν ἅρμοσαι pas je voetstap aan de mijne aan Soph. OC 198; overdr., med. zich voegen naar: οὐκ ἔχω ὅπως ἁρμόσωμαι πρὸς αὐτόν ik weet niet hoe ik het hem naar de zin kan maken Luc. 36.30.
b. in elkaar zetten, vastzetten: ἥρμοσεν ἀλλήλοισιν hij maakte ze (balken) aan elkaar vast Od. 5.247; σφας σιδηραῖς ἁρμόσας ἐν ἄρκυσιν als ik hen in ijzeren netten heb vastgezet Eur. Ba. 231; aanbrengen, toepassen: ἕως ἂν … ἁρμόσαιμί που totdat ik het (het gif) ergens op zou aanbrengen Soph. Tr. 687; στόμ’ ἅρμοσον geef me een kus (zet je mond op de mijne) Eur. Tr. 763.
c. een verloving of huwelijk sluiten: κάπρῳ λέοντί θ’ ἁρμόσαι παίδων γάμους uw dochters in de echt verbinden met zwijn en leeuw Eur. Phoen. 411; med. zich verloven met: ἡρμόσατο θυγατέρα hij heeft zich met de dochter verloofd Hdt. 5.32; perf. med.-pass. getrouwd zijn: ἅρμοσται τὴν Μίλωνος θυγατέρα Δημοκήδης γυναῖκα Democedes is met de dochter van Milon getrouwd Hdt. 3.137.5.
d. muz., med. stemmen: ἁρμόσασθαι τὸν αὐλὸν ἐς τὸ ἀκριβές de fluit heel precies te stemmen Luc. 66.1; pass.: ἡρμόσθαι ὁμοίως gelijk gestemd zijn (van lieren) Plat. Tht. 144e; overdr., perf. med.-pass. in harmonie zijn: ἡρμοσμένης τῆς ψυχῆς wanneer de ziel in harmonie is Plat. Resp. 554e; τῆς διανοίας τὸ ἡρμοσμένον het harmonieuze van zijn gedachten Luc. 8.26.
e. regelen, besturen: ἥρμοζε τὴν Ἀσίαν hij bestuurde (als harmost) Azië Luc. 57.17; overdr., pass.: ἐν ταῖς εὕστραις κονδύλοις ἡρμοττόμην in de slachthuizen werd ik met harde klappen in het gareel gehouden Aristoph. Eq. 1236.
2. intrans.
a. passen, goed zitten, van kleren of wapenrusting, met dat.: ἥρμοσε δ’ αὐτῷ het (pantser) paste hem Il. 3.333.
b. overdr. passen bij: πρὸς τὴν ἡδονὴν μήκους ἁμόττοντος οὐδὲν προσδεησόμεθα wij zullen geen behoefte hebben aan een lengte die precies past bij het genot Plat. Plt. 286d; abs. kloppen: εἰ μὴ τάδε ... ἁρμόσει als deze (voorspellingen) niet zullen kloppen Soph. OT 902.
c. onpers. het is passend, het is gepast, met acc. en inf.: σιγᾶν ἂν ἁρμόζοι σε het zou u passen te zwijgen Soph. Tr. 731.

ἁρμόζω, (ἄρω, ἅρμα, ἁρμός, ἁρμόδιος), attisch praes. meist ἁρμόττω ; fügen, ordnen, passen. – Hom. viermal : med. Od. 5.162 δούρατα ταμὼν ἁρμόζεο χαλκῷ σχεδίην, füge zusammen ; act. transit. 5.247 τέτρηνεν πάντα καὶ ἥρμοσεν ἀλλήλοισιν, vgl. Scholl.; act. intransit. Il. 3.333 θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν· ἥρμοσε δʼ αὐτῷ, er paßte ihm ; 17.210 Ἔκτορι δʼ ἥρμοσε τεύχεʼ ἐπὶ χροΐ.
Bei den Folgd. :
1) anfügen, zusammenfügen, ναυπηγίαν Eur. Cycl. 459 ; τί τινι, Pind. βίοτον σφίσι N. 7.98 ; χαίταν στεφάνοις I. 6.39 ; umgekehrt, ῥόδον κροτάφοις Anacr. 42.9 ; πόδας ἐπὶ γαίας, die Füße auf die Erde setzen, Eur. Or. 233 ; ποδὸς ἴχνια, hintreten, Simon. 26 (VII.253); Plat. nur Phil. 56a τὸ σύμφωνον ; ἔπεα, vom Dichter, Pind. P. 3.114. Bes. ἄνδρα κόρᾳ, verheiraten, Pind. P 9.121 ; γάμον 9.13 ; θυγατέρα τινί, Einem die Tochter verloben, Her. 9.108 ; vgl. Poll. 3.34 ὁ πενθερὸς ἐγγυᾷ, ἁρμόζει ; med., sich vermählen mit, Her. 5.47 u. öfter ; ἅρμοσται τὴν θυγατέρα 3.137, mit ihr vermählt sein ; οὐδʼ ἥρμοζε νυμφίῳ τινί Eur. El. 24.
2) ordnen, befehlen, στρατόν Pind. N. 8.11 ; bes. von den Lazedämonischen Befehlshabern, den Harmosten, πόλιν, auch ἐν τῇ πόλει, Xen. Lac. 14.2 ; Ael. H.A. 13.21. Von Instrumenten, stimmen, λύραν ἐπίτεινʼ ἕως ἂν ἁρμόσῃ Mach. Ath. VII.346, was nachher συμφωνεῖν heißt ; wie Plat. auch das med. braucht, λύραν Rep. I.349e ; Ar. Eq. 984 ; ἁρμονίαν Plat. Rep. IX.591d ; λύρα ἡρμοσμένη Phaed. 85e ; aber Lach. 193b ist ἡρμόσμεθα pass.; komisch, κονδύλοις ἡρμοττόμην Ar. Eq. 1236, ich wurde mit Faustschlägen gestimmt, d.i. erzogen.
3) Am gew. intr., passen, bequem sitzen, von Kleidern u. Waffen, Xen. Cyr. 2.1.16 θώραξ περὶ τὰ στέρνα ἁρμόζων ; ἱμάτια καὶ ὑποδήματα Plat. Soph. 262d ; Ar. Th. 263 u. sonst. Uebh. angemessen sein, καὶ πρέπον εἶναι, Plat. Gorg. 503e, Lach. 188d ; εἰ μὴ τάδε πᾶσιν ἁρμόσει Soph. Ant. 1303 ; vgl. O.R. 902, Tr. 728. Gew. mit dat.; εἴς τι, Plat. Polit. 289b ; πρός τι, Ar. Av. 567 ; Dem. 61.24 ; Pol. 1.26.4, der auch das med. so konstruiert, sich nach etwas fügen ; ἁρμόττει ἐμοὶ εἰπεῖν Dem. 24.4 ; vgl. 18.42 ; – ἁρμόζων, passend, angemessen, ξείνια Pind. P. 4.129 ; λόγοι, = σύμμετροι, Isocr. 4.83 ; καιρὸς καὶ τόπος Pol. 5.98.11 ; vgl. 2.16.15 ; auch mit dem gen., 1.44.4.

…τί δὲ ἰατρικόν ; οὐχ οὕτως ; οὕτως. δοκεῖ ἂν οὖν τίς σοι, ὦ ἄριστε, μουσικὸς ἀνὴρ ἁρμοττόμενος λύραν ἐθέλειν μουσικοῦ ἀνδρὸς ἐν τῇ ἐπιτάσει καὶ ἀνέσει τῶν χορδῶν πλεονεκτεῖν ἢ ἀξιοῦν πλέον ἔχειν ; οὐκ ἔμοιγε .…

Plato, Republic
…ὁσιώτατον καὶ χρησιμώτατον Ἰταλίᾳ πάσῃ συγχέαι μηδὲ σπουδὴν τοῦ δήμου τοσήνδε ἀνατρέψαι, ᾧ τι καὶ παρενδοῦναι προθυμουμένῳ δήμαρχον ὄντα ἥρμοζε, καὶ μὴ αὑτοῦ τὴν ἀρχὴν ἀφαιρουμένην περιιδεῖν ἐπὶ καταγνώσει. καὶ τάδε λέγων καὶ θεοὺς μαρτυρόμενος ἄκων ἄνδρα σύναρχον…

Appian, The Civil Wars
…Ἰνώ τʼ Ἀγαύην θʼ, ἥ μʼ ἔτικτʼ Ἐχίονι, Ἀκταίονός τε μητέρʼ, Αὐτονόην λέγω. καὶ σφᾶς σιδηραῖς ἁρμόσας ἐν ἄρκυσιν παύσω κακούργου τῆσδε βακχείας τάχα. λέγουσι δʼ ὥς τις εἰσελήλυθε ξένος, γόης ἐπῳδὸς Λυδίας ἀπὸ χθονός…

Euripides, Bacchae
…οὔ τι μάχης ἐκνοστήσαντι δέξεται Ἀνδρομάχη κλυτὰ τεύχεα Πηλεΐωνος. ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων. Ἕκτορι δʼ ἥρμοσε τεύχεʼ ἐπὶ χροΐ, δῦ δέ μιν Ἄρης δεινὸς ἐνυάλιος, πλῆσθεν δʼ ἄρα οἱ μέλεʼ ἐντὸς ἀλκῆς καὶ σθένεος…

Homer, Iliad
…, οὐ χρὴ ἐπὶ πλέον διδόναι, ἀλλὰ προπίνειν πρὸ τοῦ ῥοφήματος ἢ μελίκρητον, ἢ οἶνον, ὁκότερον ἂν ἁρμόζῃ · τὸ δʼ ἁρμόζον ἐφʼ ἑκάστοισι τῶν τρόπων εἰρήσεται. Ἢν δὲ ὑγραίνηται τὸ στόμα καὶ τὰ ἀπὸ τοῦ πλεύμονος…

Hippocrates, Regimen in Acute Diseases
…, τὰ δʼ ἐκχεῖ, τὰ δὲ διασπείρει μάτην · χρόνου γὰρ ἄν σοι καιρὸν ἐξείργοι λόγος. ἃ δʼ ἁρμόσει μοι τῷ παρόντι νῦν χρόνῳ σήμαινʼ, ὅπου φανέντες ἢ κεκρυμμένοι γελῶντας ἐχθροὺς παύσομεν τῇ νῦν ὁδῷ. οὕτω δʼ…

Sophocles, Electra
…ἐνθάδʼ ὀδύρεο, μηδέ τοι αἰὼν φθινέτω · ἤδη γάρ σε μάλα πρόφρασσʼ ἀποπέμψω. ἀλλʼ ἄγε δούρατα μακρὰ ταμὼν ἁρμόζεο χαλκῷ εὐρεῖαν σχεδίην · ἀτὰρ ἴκρια πῆξαι ἐπʼ αὐτῆς ὑψοῦ, ὥς σε φέρῃσιν ἐπʼ ἠεροειδέα πόντον. αὐτὰρ ἐγὼ…

Homer, Odyssey
…πλέον διδόναι, ἀλλὰ προπίνειν πρὸ τοῦ ῥοφήματος ἢ μελίκρητον, ἢ οἶνον, ὁκότερον ἂν ἁρμόζῃ · τὸ δʼ ἁρμόζον ἐφʼ ἑκάστοισι τῶν τρόπων εἰρήσεται. Ἢν δὲ ὑγραίνηται τὸ στόμα καὶ τὰ ἀπὸ τοῦ πλεύμονος εἴη ὁκοῖα δεῖ ,…

Hippocrates, Regimen in Acute Diseases
…ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν. τόφρα δʼ ἔνεικε τέρετρα Καλυψώ, δῖα θεάων · τέτρηνεν δʼ ἄρα πάντα καὶ ἥρμοσεν ἀλλήλοισιν, γόμφοισιν δʼ ἄρα τήν γε καὶ ἁρμονίῃσιν ἄρασσεν. ὅσσον τίς τʼ ἔδαφος νηὸς τορνώσεται ἀνὴρ φορτίδος εὐρείης…

Homer, Odyssey
…ταῦτʼ αἰσθόμενος ἐγὼ διεκώλυσα, τοῦτʼ ἐστὶ προδότην εἶναι τῶν φίλων ; ἀποκαλεῖ δὲ κόθορνόν με, ὡς ἀμφοτέροις πειρώμενον ἁρμόττειν. ὅστις δὲ μηδετέροις ἀρέσκει, τοῦτον ὢ πρὸς τῶν θεῶν τί ποτε καὶ καλέσαι χρή ; σὺ γὰρ δὴ…

Xenophon, Hellenica

Menu

Word wheel

ἁρμόζω

Saved

Recent