ἑλίττω

ἑλίττω, Ion. ἑλίσσω, Ion. en ep. ook εἱλίσσω en εἰλίσσω [ἕλιξ] ep. inf. praes. ἑλισσέμεν; aor. εἵλιξα, εἴλιξα en ἕλιξα, pass. εἱλίχθην; perf. med. εἵλιγμαι, later ἐλήλιγμαι; plqperf. med. 3 sing. εἵλικτο, Ion. 3 plur. εἱλίχατο; fut. ἑλίξω
1.  met acc., act. en med.
a.  laten draaien, doen keren: περὶ τέρμαθ’ ἑλισσέμεν (ἵππους) (paarden) het keerpunt laten nemen Il. 23.309; στρόμβοι ... κόνιν εἱλίσσουσι wervelwinden doen het stof opkringelen Aeschl. PV 1084; ἑλίσσων πλάταν de roeispaan hanterend Soph. Ai. 357; ἑλίσσετέ νυν βλέφαρον laat je oog in de rondte gaan (d.w.z. kijk goed rond) Eur. Or. 1266; soms med.: ἧκε δέ μιν σφαιρηδὸν ἑλιξάμενος δι’ ὁμίλου hij zwiepte (het hoofd) met een zwaai als een bal door het strijdgewoel Il. 13.204; trag. reidans opvoeren rondom, met acc.: ἑλίσσετ’ ἀμφὶ ναόν ... Ἄρτεμιν danst rond het altaar voor Artemis Eur. IA 1480; overdr.: τοιαῦτ’ ἑλίσσων dit alles overdenkend Soph. Ant. 231.
b.  om ... wikkelen, om ... draaien, met acc. en prep. bep.: πλόκαμον ... περὶ ἄτρακτον εἱλίσσειν een haarlok om een spoel wikkelen Hdt. 4.34.1; χεῖρας ἀμφὶ γόνυ de armen om de knie slaan Eur. Phoen. 1622; met acc. en dat.: καλοῖς κακοὺς λόγους ἑλίσσων lelijke woorden met fraaie omwikkelend Eur. Or. 892; pass.: τὰς ... κεφαλὰς εἱλίχατο μίτρῃσι hun hoofden hadden zij in tulbanden gewikkeld Hdt. 7.90.1.
2.  med., intrans., met prep. bep.
a.  ronddraaien, rondgaan, zich telkens omdraaien: ἑλιξάμενος καθ’ ὅμιλον overal door het gewoel heen laverend Il. 12.467; περὶ πᾶσαν χθόνα ἑλιξάμενος rond de hele wereld stromend (Oceanus) Aeschl. PV 138; overdr.: ἑλισσόμενον περὶ φύσας druk in de weer rond zijn blaasbalg Il. 18.372; ἐν αὐτοῖς τούτοις ... ἑλίττεται ἡ δόξα ψευδὴς καὶ ἀληθὴς γιγνομένη juist daarin beweegt zich de mening tussen waar en onwaar Plat. Tht. 194b.
b.  wervelen, in een spiraal gaan: κνίση ... οὐρανὸν ἷκεν ἑλισσομένη περὶ καπνῷ de vetdamp bereikte opdwarrelend in de rook de hemel Il. 1.317; εἱλισσομένας μαινάδας rondwervelende maenaden Eur. Ba. 569.