ὕπατος

ὕπᾰτος, η, ον, also ος, ον (v. infr. III.1),

• highest, uppermost, in Hom. as epith. of Zeus, ὕπατε κρειόντων Od. 1.45; θεῶν ὕπατος Il. 19.258, al.; θεοὶ ὕπατοι the gods above, opp. οἱ χθόνιοι, A. Ag. 89 (anap.), cf. 55 (anap.); Ζεὺς Γ. at Athens, Paus. 1.26.5, al., Orac. ap. D. 21.52 (coupled with Ἄθηνᾶ Ὑ. Orac. ap. eund. 43.66); ὕ. δῶμα Διός Pi. O. 1.42; ὕ. τεθμός Id. N. 10.32; ὑπάταν βασιληΐδα τειμάν Hymn.Is. 143.
• • • 2 simply of Place, ἐν πυρῇ ὑ. on the very top of the funeral pile, Il. 23.165, 24.787; ὕ. ὄρος Epigr. ap. D.S. 1.15.
    • • b lowest, κευθμοί A.R. 3.1213.
      • c furthest, κέρας ὠκεανοῖο Id. 4.282.
    • 3 of Time, last, νοῦσος AP 7.233 (Apollonid.): but οὐχ ὕπατον, πύματον δέ Puchstein Epigr.Gr. p.76 (Memphis, i B. C.).
    • 4 of Quality, highest, best, Pi. O. 1.100; ὕ. πρὸς ἀρετάν most excellent, Id. P. 6.42; ὕ. [μόρος] S. Ant. 1332 (lyr.).
  • II c. gen., ὕπατος χώρας Ζεύς supreme over the land, A. Ag. 509; ὕπατοι λεχέων high above the nest, ib. 50 (anap.); ὕ. τῶ σκάνεος ἅπαντος Ti.Locr. 100a; σοφίας ὕπατος IG 2(2).3632.7 (ii A. D.).
  • III as Subst.,
  • • 1 ὕπατος, ὁ, = Lat. consul, Plb. 6.12.1, al., D.H. 4.76, 6.1, 7.1, al., Mon. Anc.Gr. 5.1; cf. στρατηγός II.4:—hence also, = ὑπατικός, τὰν ὑπάταν ἀρχάν Epigr. ap. Plu. Marc. 30; but in this sense commonly with masc.termin., ὕπατον ἀρχὴν ἔχειν Plb. 2.11.1 (pl.), cf. 3.40.9, Hdn. 2.6.6; ὕπατος τιμή J. BJ 7.4.2.
    • 2 ἡ ὑπάτη, v. sub voce.—For the form, cf. μέσατος, νέατος, μύχατος, etc.

ὕπατος, = ὑπέρτατος (wie summus statt supremus), auch 2 Endgn, der Höchste, Erste ; bei Hom. gew. Beiwort des Zeus, ὕπατος κρειόντων, ὕπατος θεῶν, wie auch Tragg., z.B. Aesch. Ag. 495 ; im Ggstz zu den χθόνιοι übh. die obern Götter, 89, Suppl. 24, u. später noch in der Priestersprache, s. Dem. 21.52 ; καλλιερεῖν Διῒ ὑπάτῳ Ἀθηνᾷ ὑπάτῃ 43.66 ; – ἐν ὑπάτῃ πυρῇ, ganz oben auf dem Scheiterhaufen, Il. 23.165, 24.787 ; ὕπατον δῶμα Διός Pind. Ol. 1.42 ; τεθμός N. 10.32, u. öfter ; überh. hoch in der Luft, ὕπατοι λεχέων στροφοδινοῦνται Aesch. Ag. 50 ; der Letzte, Soph. Ant. 1313.
Bei den Römern der Konsul, στρατηγὸς ὕπατος, Pol. 1.52.5 ; οἱ τὰς ὑπάτους ἀρχὰς ἔχοντες 2.11.1, u. öfter, u. Sp. – Ἡ ὑπάτη, sc. χορδή, die oberste Saite des ältesten, einfachsten griechischen Tonsystems ; Plat. Rep. IV.443d ; Music.

ὕπατος

-η, -ον

[in form superl. fr. ὑπό.]

• • 1

    The topmost part of the . . ., the top of the . . .: ἐν πυρῇ ὑπάτῃ Il. 23.165, Il. 24.787.

  • 2

    Of Zeus, (the) highest, (the) supreme : ζῆνʼ ὕπατον κρονίδην Il. 5.756, κρονίδη, ὕπατε κρείοντων (supreme among . . .) Il. 8.31 : = Od. 1.45 = 81= Od. 24.473. Cf. Il. 8.22, Il. 17.339, Il. 23.43, Il. 19.258 : = Od. 19.303.

ὕπᾰτος (-ος, -ον, -ε: -ον, -οισιν, -ον.)

• 1highest, most glorious ὕπατον ποτὶ δῶμα Διός O. 1.42 τὸ δʼ αἰεὶ παράμερον ἐσλὸν ὕπατον ἔρχεται pr. O. 1.100 ὕπατον δʼ ἔσχεν Πίσα Ἡρακλέος τεθμόν N. 10.32 ὑπάτοισιν βουλεύμασι (of Zeus) Δ. 4. 36. of pers., ὕπατος ἀμφὶ τοκεῦσιν ἔμμεν πρὸς ἀρετάν P. 6.42 ὁ Παρνάσσιος αὐτὸν μυχὸς διαυλοδρομᾶν ὕπατον παίδων ἀνέειπεν P. 10.9 of Zeus, ὕπατʼ εὐρὺ ἀνάσσων Ὀλυμπίας Ζεῦ πάτερ O. 13.24 γόνον ὑπάτων μὲν πατέρων μελπόμενοι γυναικῶν τε Καδμειᾶν (Dionysos) fr. 75. 11.

ὕπατος : highest, supremest, most high or exalted, usually as epith. of Zeus; also ἐν πυρῇ ὑπάτῃ, ‘on the top’ of the pyre, Il. 23.165.

ὕπατος, η, ον for ὑπέρτατος

• • Ilike Lat. summus for supremus, the highest, uppermost, of Zeus, ὕπατος κρειόντων, θεῶν ὕπ., Hom.; οἱ ὕπατοι the gods above, Lat. superi, opp. to οἱ χθόνιοι, Lat. inferi, Aesch.; ὕπατός τις some god above, Aesch.
  • • 2simply of Place, ἐν πυρῇ ὑπάτῃ on the very top of the funeral pile, Il.
    • 3of Time, last, Lat. supremus, Soph., Anth.
    • 4of Quality, highest, best, Pind.
  • IIc. gen., like the prep. ὑπό, ὕπατος χώρας supreme over the land, Aesch.; ὕπατοι λεχέων high above the nest, Aesch.
  • IIIas Subst., ὕπατος, the Roman consul, Polyb., etc.